قتل مرموز احمد العلوانی از مخالفان نفوذ حکومت ایران در عراق

سایه ترور سیاسی بر سر مخالفان نفوذ رژیم ایران

احمد العلوانی نماینده سابق پارلمان عراق که پس از ۱۲ سال زندان و محکومیت به اعدام آزاد شده بود، در آپارتمانی در بیروت به قتل رسید؛ تحقیقات از دست داشتن سه مظنون حکایت دارد و احتمال سیاسی بودن این جنایت، پرسش‌های تازه‌ای درباره امنیت مخالفان گروه‌های وابسته به تهران در منطقه ایجاد کرده است.

کشف جسد احمد العلوانی، نماینده سابق پارلمان عراق، در آپارتمانی در محله طریق‌الجدیده بیروت، پرونده‌ای جنایی با ابعاد سیاسی و امنیتی گشوده است. علوانی که از چهره‌های منتقد نفوذ حکومت ایران و گروه‌های مسلح وابسته به آن در عراق بود، چند روز پس از ورود از اربیل به لبنان، به شکلی مرموز به قتل رسید. دفتر او این واقعه را «ترور» و «جنایت خائنانه» توصیف کرده است.

به گزارش آسوشیتدپرس در ۱۹ آبان ۱۴۰۵، مقام‌های امنیتی و قضایی لبنان اعلام کردند جسد العلوانی شامگاه دوشنبه در یک آپارتمان مسکونی در بیروت پیدا شد و هویت او روز سه‌شنبه مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌های اولیه حاکی از آن است که او ابتدا مورد ضربه به سر قرار گرفته و سپس با طناب خفه شده است.

سفر از اربیل به بیروت؛ چهار روز بی‌خبری و کشف جسد

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، علوانی پنجم نوامبر از اربیل وارد بیروت شد و ابتدا در هتلی در منطقه حمرا اقامت کرد. او سپس به آپارتمانی در محله طریق‌الجدیده منتقل شد که دو تبعه سوری و یک شهروند لبنانی آن را اجاره کرده بودند.

پس از قطع ارتباط با خانواده و خاموش شدن تلفن‌های همراه احمد العلوانی، بستگانش موضوع را به سفارت عراق اطلاع دادند. بررسی تصاویر دوربین‌های مداربسته و اطلاعات مربوط به رفت‌وآمد علوانی، مسیر تحقیقات را به سمت افرادی برد که او را به آپارتمان منتقل کرده بودند.

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، سه نفر به‌عنوان مظنون شناسایی شده‌اند؛ یک شهروند لبنانی بازداشت شده و دو مظنون دیگر که اتباع سوری معرفی شده‌اند، تحت تعقیب قرار دارند. گزارش‌های بعدی خبرگزاری فرانسه نیز از احتمال فرار این دو نفر به سوریه حکایت دارد. تحقیقات با نظارت دادستان کل لبنان ادامه دارد و انگیزه نهایی قتل هنوز مشخص نشده است.

احمد العلوانی؛ سیاستمداری که با نفوذ تهران مخالفت می‌کرد

احمد العلوانی از سیاستمداران سنی استان الانبار و نماینده سابق پارلمان عراق بود. او در جریان اعتراضات سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳ علیه دولت نوری المالکی به چهره‌ای شناخته‌شده تبدیل شد و از منتقدان سیاست‌های فرقه‌گرایانه و نفوذ حکومت ایران در ساختار سیاسی و امنیتی عراق به شمار می‌رفت.

نیروهای امنیتی عراق در دسامبر ۲۰۱۳ او را در جریان یورش به خانه‌اش در شهر رمادی بازداشت کردند؛ عملیاتی که به درگیری و کشته شدن برادر او و شماری از محافظان و نیروهای امنیتی انجامید. علوانی در سال ۲۰۱۴ به اعدام محکوم شد، اما این حکم اجرا نشد. او پس از بیش از یک دهه زندان، در آوریل ۲۰۲۵ در چارچوب قانون عفو عمومی عراق آزاد شد.

بیشتر بخوانید
پاسدار شهرام پورصفی در لیست تروریست‌های تحت تعقیب اف‌بی‌آی

العلوانی در آخرین مصاحبه خود با العربیه نیز درباره فعالیت شبه‌نظامیان مرتبط با حکومت ایران هشدار داده و بر ضرورت انحصار سلاح در دست دولت عراق تأکید کرده بود.

پرسش اصلی؛ جنایت شخصی یا حذف یک مخالف سیاسی؟

اهمیت پرونده احمد العلوانی تنها به چگونگی قتل او محدود نمی‌شود. سابقه سیاسی، مخالفت آشکار با گروه‌های مسلح وابسته به تهران و محکومیت طولانی‌مدت او در دوران دولت المالکی، این احتمال را مطرح می‌کند که قتل وی انگیزه‌ای فراتر از یک اختلاف شخصی یا جنایت معمولی داشته باشد.

در عین حال، انتقال قربانی از هتل به آپارتمانی اجاره‌شده به نام افراد دیگر، حضور چند مظنون و احتمال خروج برخی از آنان از لبنان، ضرورت بررسی دقیق احتمال برنامه‌ریزی قبلی را برجسته می‌کند.

بیروت و خاطره ترورهای سیاسی؛ آزمونی برای دستگاه قضایی لبنان

لبنان سابقه طولانی ترورهای سیاسی دارد. ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر پیشین لبنان، در سال ۲۰۰۵ و پرونده‌های متعدد خشونت سیاسی، همچنان بر فضای امنیتی این کشور سایه انداخته است. در پرونده حریری، دادگاه ویژه لبنان مسئولیت فردی اعضایی از حزب‌الله را احراز کرد؛ اما این سابقه به‌تنهایی دلیلی برای ارتباط دادن قتل العلوانی با همان شبکه‌ها نیست.

اکنون پرونده احمد العلوانی آزمونی برای دستگاه قضایی و امنیتی لبنان است. شناسایی آمران احتمالی، روشن کردن انگیزه قتل، دستگیری مظنونان فراری و انتشار نتایج شفاف تحقیقات، اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.

قتل سیاستمداری که پس از سال‌ها زندان به زندگی سیاسی بازگشته و آشکارا با نفوذ حکومت ایران و شبه‌نظامیان وابسته به آن مخالفت می‌کرد، نمی‌تواند صرفاً یک حادثه جنایی تلقی شود. این پرونده پرسش جدی درباره امنیت مخالفان سیاسی در منطقه ایجاد کرده است. پاسخ به این پرسش که آیا احمد العلوانی قربانی یک توطئه سیاسی شده یا انگیزه دیگری پشت قتل او قرار داشته، در گرو کشف حقیقت و شناسایی آمران و عاملان این جنایت است.