فروپاشی سریع دولت مورد حمایت حکومت ایران در سوریه آخرین مورد از سلسله شکست‌هایی است که تصویر قدرت منطقه‌ای ایران را مخدوش کرده است. این رویداد نشان‌دهنده چالشی جدی برای راهبردهای نظامی و نیابتی تهران محسوب می‌شود. فروپاشی رژیم اسد شکست ویرانگر برای ایران تحلیلی از ان بی سی می‌باشد که در تاریخ ۱۹آذرماه ۱۴۰۳ منتشر شد.
حکومت ایران و نیروهای نیابتی، ضربه‌ای سنگین
برای دهه‌ها، سوریه به‌عنوان یک پل حیاتی برای انتقال تسلیحات حکومت ایران به حزب‌الله لبنان و دیگر نیروهای نیابتی عمل می‌کرد. پس از قیام سال ۲۰۱۱ علیه بشار اسد، ایران با ارسال اسلحه، پول نقد[۵۰میلیارد دلار] و حمایت از شبه‌نظامیان نیابتی، نقشی کلیدی در حفظ رژیم سوریه ایفا کرد. اما تصرف حلب توسط شورشیان، ضعف ارتش سوریه و کاهش توانایی‌های نیابتی حکومت آخوندی را برجسته کرد.
شکست در دفاع از رژیم اسد
تحلیل‌گران معتقدند که حکومت ایران نتوانست از حملات هوایی اسرائیل جلوگیری کند یا نیروهای نیابتی خود را برای کمک به ارتش سوریه مستقر کند. این شکست‌ها پرسش‌هایی اساسی درباره تاب‌آوری و اثربخشی باصطلاح محور مقاومت یا محور نیروهای نیابتی مطرح کرده است. الکس واتانکا از مؤسسه خاورمیانه می‌گوید: «سقوط اسد، پرسشی بزرگ درباره امکان‌پذیری محور مقاومت ایجاد کرده است».
پیامدهای استراتژیک برای حکومت ایران
از دست دادن سوریه به‌عنوان متحد اصلی، جایگاه منطقه‌ای ایران را تضعیف کرده است. کارشناسان معتقدند که این فروپاشی، شبکه نیابتی ایران را دچار آسیب جبران‌ناپذیر کرده و تصویری از پوسیدگی در دستگاه نظامی و امنیتی ایران به نمایش گذاشته است. کشته شدن قاسم سلیمانی در سال ۲۰۲۰ و تلفات سنگین فرماندهان سپاه در سوریه، ضربه‌ای شدید به انسجام و کارآمدی نیروهای نیابتی ایران وارد کرده است.
در همین زمینه
تهدید دادستان حکومتی علیه رسانه‌ها در مورد پوشش تحولات سوریه!
تحولات هسته‌ای و دیپلماسی آینده
با این شکست، ایران ممکن است برای مدیریت برنامه هسته‌ای و روابط خود با جامعه جهانی تجدیدنظر کند. کارشناسان بر این باورند که تهران به‌جای تسریع در ساخت تسلیحات هسته‌ای، به‌دنبال بهره‌گیری از این برنامه به‌عنوان ابزاری برای چانه‌زنی دیپلماتیک خواهد بود.
فروپاشی محور مقاومت یا نیروهای مزدور نیابتی خامنه‌ای
فروپاشی رژیم اسد نه‌تنها قدرت منطقه‌ای حکومت ایران را زیر سؤال برده، بلکه امکان بازسازی محور مقاومت یا نیروهای نیابتی را نیز با چالش‌های جدی مواجه کرده است. ایران برای بازیابی نفوذ خود نیازمند تغییرات اساسی در راهبردهای منطقه‌ای و نیابتی خود خواهد بود.
امری که دیگر محال به نظر می‌رسد چون سوریه عمق استراتژیک حکومت ایران محسوب می‌شد با شکست حکومت خامنه‌ای در سوریه دیگر هر گزینه‌ای که منجر به تقویت نیروهای نیابتی شود هرگز کارساز نخواهد بود.
