غارت ارزی؛ ۵۳ میلیارد تومان در برابر چه رقمی؟
رسانه‌های حکومتی با آب و تاب از بازگشت ۵۳ میلیارد تومان منابع ارزی خبر داده‌اند. این در حالی است که رقم‌های واقعی غارت صورت گرفته به میلیارد دلار است و نه میلیارد تومان! رئیس پلیس امنیت اقتصادی تهران این خبر را به عنوان یک کار فوق‌العاده پلیس اعلام کرد. به گفته پاسدار مهدی افشاری، یک شرکت ۳۵۴ هزار و ۶۵۳ یورو ارز دولتی گرفته بود.
این شرکت برای واردات ارز دریافت کرد، اما تعهد خود را در مهلت قانونی انجام نداد. پیگیری پلیس سرانجام به تسویه کامل این تعهد منجر شد. این پرونده یک نمونه کوچک از سازوکار پیچیده غارت ارزی را نشان می‌دهد. در این سازوکار، منابع ارزی با نرخ‌های رسمی در اختیار باندهای مافیایی وابسته به قدرت‌های نظامی مانند سپاه پاسداران قرار می‌گیرد. سپس نهادهای نظارتی باید بازگشت ارز یا مصرف واقعی آن را بررسی کنند.
غارت ارزی در مقیاس ۱۳۰ میلیارد دلار
اهمیت پرونده زمانی روشن‌تر می‌شود که آن را کنار آمارهای بزرگ‌تر قرار دهیم. بر اساس اظهارات یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار ارز از سال ۱۳۹۷ به چرخه رسمی اقتصاد بازنگشته است اما بانک مرکزی تأکید کرده است که این رقم را نمی‌توان تماماً تخلف دانست. طبق توضیح بانک مرکزی، رقم تعهدات سررسیدشده و ایفا نشده حدود ۸۱ میلیارد دلار است. بنابراین، غارت ارزی را نمی‌توان صرفاً با پرونده‌های کوچک اندازه گرفت.
بیشتر بخوانید
اقتصاد سیاسی ایران؛ سیاست خارجی چگونه به بخشی از ساختار اقتصاد تبدیل شده است؟ – فصل چهل و دوم
مسئله اصلی، شکاف میان منابع عظیم صادراتی و میزان ارز بازگشته است. گزارش‌های موجود همچنین از خروج گسترده سرمایه از کشور حکایت دارند. داده‌های بانک مرکزی، تراز حساب سرمایه منفی ۱۴۵ میلیارد دلاری را طی سال‌های ۱۳۹۴ تا بهار ۱۴۰۴ نشان می‌دهد.
غارت ارزی؛ یک پرونده کوچک و یک پرسش بزرگ
پرونده ۳۵۴ هزار یورویی اکنون تسویه شده است. اما پرسش اصلی درباره مقیاس بزرگ‌تر منابع ارزی باقی می‌ماند. چه میزان از این منابع به اقتصاد رسمی بازمی‌گردد؟ چه میزان خارج از چرخه رسمی می‌ماند؟ و چه مقدار از سرمایه کشور در خارج انباشته می‌شود؟
بازگشت ۵۳ میلیارد تومان، اگرچه یک اقدام نظارتی است، اما در برابر ابعاد ارقام مطرح‌شده بسیار محدود است. مسئله اصلی، شفافیت جریان ارز و پاسخگویی درباره سرنوشت منابع کشور است. تا زمانی که سرنوشت ارقام بزرگ روشن نشود، یک پرونده کوچک نمی‌تواند تصویر کاملی از بحران ارزی ارائه کند.
بازپس‌گیری یک غارت ارزی آیا یک دستاورد بزرگ است؟
حال جالب اینجا است که پلیس امنیت اقتصادی حکومت آخوندی با آب‌وتاب از بازپس‌گیری ۵۳ میلیارد تومان از «غارتگران ارزی» به‌عنوان یک دستاورد بزرگ خبر و فتح الفتوح خبر داده است. مردم می‌گویند خسته نباشید! همین‌طور با همین سرعت ادامه بدهی، فقط کافی است چند هزار سال دیگر هم به کار ادامه بدهی تا شاید بتوانی بخشی از صدها میلیارد دلار ثروت ارزی خارج‌شده از کشور را هم به خزانه برگردانی!».
مسئله البته خود بازگرداندن این مبلغ نیست؛ مسئله آنجاست که ۵۳ میلیارد تومان را در برابر ابعاد غارت و خروج 13۰ میلیارد دلار سرمایه، با عنوان «فتح‌الفتوح» به افکار عمومی عرضه می‌کنند. وقتی سرمایه‌های عظیم از کشور خارج و در اقتصادها و دارایی‌های خارج از مرزها انباشته می‌شود، انتشار خبر از بازگشت چند ده میلیارد تومان بیشتر از آنکه نشانه پیروزی باشد، تصویری گویا از ابعاد فاجعه‌ای است که پشت این «دستاورد» پنهان شده است.
منابع
- باشگاه خبرنگاران جوان ۸ مهرماه ۱۴۰۵ «کشف عدم ایفای تعهد ارزی ۵۳ میلیارد تومانی در تهران»
- خبرگزاری حکومتی تسنیم ۸ مهرماه ۱۴۰۵ «کشف عدم ایفای تعهد ارزی…»
- خبرگزاری حکومتی فارس ۸ مهرماه ۱۴۰۵ «کشف عدم ایفای تعهد ارزی ۵۳ میلیارد تومانی در تهران»
- بانک مرکزی حکومت ایران
