عفو بینالملل اعلام کرد که رژیم ایران همچنان رکورددار اعدام در سال ۲۰۲۴ باقی ماند.
در تازهترین گزارش سالانه سازمان عفو بینالملل که در تاریخ ۱۹فروردین (۸ آوریل) منتشر شد، رژیم ایران با ثبت دستکم ۹۷۲مورد اعدام در سال ۲۰۲۴، بیش از ۶۴درصد کل اعدامهای ثبتشده در جهان را بهخود اختصاص داده و جایگاه نخست «رکورددار مرگ» را از آن خود کرده است.
بر اساس این گزارش، در حالی که مجموع اعدامهای ثبتشده در جهان به ۱۵۱۸مورد رسیده است، نزدیک به دوسوم آنها توسط ماشین سرکوب رژیم آخوندی اجرا شده است؛ آماری که بهوضوح نشاندهنده تشدید استفاده ابزاری رژیم از مجازات اعدام برای سرکوب جامعه و تحکیم سلطه خود است.
عفو بینالملل تأکید کرده است که افزایش بیسابقه اعدامها در سال ۲۰۲۴، بهویژه بهدلیل شدت گرفتن این روند در ایران بوده است؛ کشوری که با فاصلهای چشمگیر، بیشترین تعداد احکام مرگ را اجرا کرده و در صدر جدول اعدامهای جهانی قرار گرفته است.
بیش از نیمی از اعدامهای انجامشده در ایران در ارتباط با جرائم مرتبط با مواد مخدر بودهاند. این در حالیست که نهادهای حقوق بشری بارها هشدار دادهاند که بسیاری از این احکام در چارچوب محاکمات ناعادلانه و بدون دسترسی بهوکیل مستقل صادر شدهاند.
همچنین، رژیم ولایت فقیه در سال گذشته، بهویژه پس از اعتراضات ۱۴۰۱، اعدام را بهعنوان ابزاری آشکار برای خاموش کردن صدای معترضان به کار گرفته است. یکی از نمونههای بارز، اجرای حکم اعدام محمد قبادلو، جوانی ۲۲ساله بود که در جریان اعتراضات سراسری بازداشت و علیرغم اعتراضات جهانی، اعدام شد.
یولیا دوخروف، دبیرکل عفو بینالملل در آلمان با انتقاد از روند فزاینده اعدامها در ایران، تأکید کرده است که این مجازات، ابزاری غیرانسانی برای سرکوب است. وی خاطرنشان کرده که تنها ۱۵کشور در جهان در سال گذشته دست به اجرای حکم اعدام زدهاند، و ایران در این میان، نقش محوری و مخرب دارد.
گزارش جهانی عفو بینالملل
عفو بینالملل امروز با انتشار گزارش سالانه خود درباره مجازات اعدام اعلام کرد که در سال ۲۰۲۴، بیش از ۱۵۰۰نفر در ۱۵کشور جهان اعدام شدهاند. این رقم، بالاترین تعداد اعدام ثبتشده از سال ۲۰۱۵ تاکنون است.
این گزارش که تحت عنوان «احکام مرگ و اعدامها در سال ۲۰۲۴» منتشر شده، نشان میدهد که در سال گذشته ۱۵۱۸ اعدام به ثبت رسیده است؛ آماری که از سال ۲۰۱۵ (با حداقل ۱۶۳۴ مورد) بیسابقه بوده است. خاورمیانه کانون اصلی این اعدامها بوده است، هرچند تعداد کشورهایی که مجازات اعدام را اجرا کردهاند، برای دومین سال پیاپی در پایینترین سطح تاریخی خود باقی مانده است.
این آمار شامل هزاران اعدامی که تخمین زده میشود در چین – بزرگترین مجری اعدام در جهان – نمی شود.
سه کشور ایران، عراق و عربستان سعودی نقش اصلی را در افزایش اعدامهای ثبتشده ایفا کردند و در مجموع ۱۳۸۰ مورد از این اعدامها را انجام دادند. عراق تعداد اعدامهای خود را تقریباً چهار برابر کرد (از حداقل ۱۶مورد در سال ۲۰۲۳ به حداقل ۶۳مورد در سال ۲۰۲۴)، عربستان سعودی این رقم را دو برابر کرد (از ۱۷۲مورد به حداقل ۳۴۵مورد) و ایران با افزایش ۱۱۹اعدام نسبت به سال قبل (از حداقل ۸۵۳ به حداقل ۹۷۲مورد)، ۶۴درصد کل اعدامهای ثبتشده جهان را به خود اختصاص داد.
انیس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، اظهار داشت:
«مجازات اعدام عملی غیرقابل توجیه و شنیع است که در دنیای امروز جایی ندارد. در حالی که پنهانکاری همچنان مانع از رصد دقیق کشورهایی میشود که گمان میرود هزاران نفر را اعدام کردهاند، اما این واقعیت روشن است که تعداد کشورهایی که همچنان به این مجازات متوسل میشوند، در اقلیت مطلق هستند. اجرای اعدام تنها در ۱۵کشور در سال ۲۰۲۴ – که کمترین تعداد ثبتشده برای دومین سال متوالی است – نشاندهنده حرکت جهان به سوی رهایی از این مجازات ظالمانه و غیرانسانی است.»
او افزود: «ایران، عراق و عربستان سعودی عامل اصلی جهش چشمگیر اعدامها در سال گذشته بودند. این کشورها با نقض حقوق بشر و اعدام بیوقفه افراد به اتهام جرائم مرتبط با مواد مخدر و تروریسم، بیش از ۹۱درصد اعدامهای ثبتشده جهان را انجام دادند.»
پنج کشوری که بیشترین اعدامها را در سال ۲۰۲۴ ثبت کردند، به ترتیب چین، ایران، عربستان سعودی، عراق و یمن بودند.
درهمین زمینه
پاسخ عفو بینالملل به عربدهکشیهای حمید نوری
مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب
در سال ۲۰۲۴، عفو بینالملل مشاهده کرد که برخی دولتها از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای ایجاد ترس یا به بهانه تأمین امنیت عمومی استفاده کردند.
انیس کالامار گفت: «کسانی که شجاعت به چالش کشیدن قدرت را داشتند، با بیرحمانهترین شکل مجازات روبهرو شدند. در ایران و عربستان سعودی، اعدام به ابزاری برای سرکوب صداهای مخالف تبدیل شده است. در ایران، مقامات در سال ۲۰۲۴ همچنان از اعدام برای مجازات معترضان قیام ۱۴۰۱استفاده کردند. دو نفر، از جمله یک جوان با معلولیت ذهنی، پس از محاکمههای ناعادلانه و اعترافات اجباری زیر شکنجه، در ارتباط با این جنبش اعدام شدند. این نشاندهنده عمق تلاش مقامات برای حفظ قدرت است.»
امید در دل مبارزه با اعدام
با وجود افزایش اعدامها، تنها ۱۵کشور در سال ۲۰۲۴ این مجازات را اجرا کردند که کمترین تعداد ثبتشده برای دومین سال پیاپی است. تاکنون ۱۱۳کشور مجازات اعدام را بهطور کامل لغو کردهاند و ۱۴۵ کشور آن را در قانون یا عمل کنار گذاشتهاند.
