ورشکستگی صنایع در ایران و برنامه نجات پزشکیان!!!
قطعی گاز و برق صنایع یکی از معضلات جدی اقتصادی است که طی سال‌های اخیر، تولید و اشتغال را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، اعطای بسته‌های حمایتی از سوی وزارت صمت دولت پزشکیان با هدف جبران خسارات ناشی از این قطعی‌ها مطرح شده است. با این حال، بررسی‌ها نشان می‌دهد این بسته‌ها به دلیل تداوم مشکل قطعی گاز و برق، تأثیر مطلوبی بر وضعیت صنایع ندارند.
صنایع تولیدی برای حفظ پایداری تولید نیازمند دسترسی مداوم به انرژی هستند. اما در عمل، قطعی مکرر برق و گاز باعث توقف خطوط تولید و کاهش بهره‌وری شده است. این موضوع نه تنها هزینه‌های سنگینی به صنایع تحمیل کرده، بلکه باعث کاهش کیفیت محصولات نیز شده است. در چنین شرایطی، حمایت‌های مالی یا تسهیلات اعطاشده نمی‌توانند زیان‌های ناشی از توقف تولید را جبران کنند.
علاوه بر این، تداوم قطعی‌های حامل‌های انرژی نشان می‌دهد که زیرساخت‌های انرژی ملایان توانایی تأمین نیازهای صنعتی را ندارد. این ضعف زیرساختی به‌طور مستقیم بر کارایی بسته‌های حمایتی اثر منفی می‌گذارد. چراکه حتی با وجود تسهیلات مالی، صنایع نمی‌توانند به تولید پایدار بازگردند و این مسئله کل چرخه اقتصادی را مختل می‌کند.
محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت دولت پزشکیان، اعلام کرده است که در جلسات اخیر دولت، همواره موضوع ناترازی و کمبود انرژی برای صنایع مطرح بوده است. او تأکید کرده که پزشکیان حمایت خود را از تأمین گاز و برق برای تولید ابراز کرده است. در همین راستا، بسته‌ای حمایتی با همکاری بخش خصوصی تهیه شده که قرار است پس از تصویب کمیسیون اقتصادی، به هیئت دولت ارائه شود.
ضرر ۱۷۳ هزار میلیارد تومانی
با این وجود، با گذشت دو هفته از این اعلام، خبری از تصویب بسته حمایتی نشد. وزیر صمت مجدداً خبر از بررسی این بسته در هیئت دولت داده و اظهار کرده است که طی دو جلسه آینده جزئیات آن اعلام خواهد شد. او تأکید کرده است که بسته حمایتی در ازای قطعی‌های برق و گاز صنایع، به واحدهای تولیدی پرداخت خواهد شد. به گفته او، این اقدام برای نخستین بار اجرایی می‌شود و نمایشی نیست.
بر اساس گزارشی که محمد اتابک ارائه داده است، میزان برق تحویلی به صنایع در نیمه نخست سال جاری، ۴۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته بوده است. همچنین، زمان ازدست‌رفته تولید صنایع از ۱۴ درصد در سال گذشته، به ۲۲ درصد افزایش یافته است. این کاهش دسترسی به برق و گاز، تأثیرات مخربی بر تولید و بهره‌وری صنایع داشته است.
وزارت صنعت، معدن و تجارت اعلام کرده که ضرر ناشی از کاهش تولید صنایع عمده کشور، تنها در تابستان ۱۴۰۳ به ۱۷۳ همت رسیده است. علیرضا کلاهی، رئیس کمیسیون صنایع اتاق ایران، در خصوص محورهای این بسته حمایتی توضیح داده است. او گفته است که تعویق پرداخت‌های آب، برق و گاز صنایع یکی از سیاست‌های اصلی این بسته است. به گفته او، این اقدام با هدف کاهش فشار مالی بر واحدهای صنعتی و جلوگیری از تعطیلی آن‌ها پیشنهاد شده است.
طبق قانون ملایان قطع خدمات آب، برق و گاز صنایع ممنوع است. از همین رو، پیشنهاد شده است که این پرداخت‌ها به تعویق بیفتند. این تأخیر می‌تواند از بروز مشکلات بیشتر برای واحدهای تولیدی جلوگیری کند. علاوه بر این، ادعا شده درخواست کاهش و تعویق اقساط مالیاتی و تأمین اجتماعی نیز از دیگر محورهای این بسته حمایتی بوده و این اقدامات برای کاهش فشار اقتصادی بر صنایع در شرایط بحرانی طراحی شده است.
بیشتر بخوانید
تبعات قطع برق بر اقتصاد بی‌رمق مردم
صادرات محصولات صنایع از کدام تولید؟
علیرضا کلاهی همچنین به مسأله استمهال اقساط بانکی به عنوان یکی از راهکارهای کلیدی این بسته اشاره کرده است. با این حال، بحران‌های مالی دولت پزشکیان، امکان حذف کامل جریمه‌ها را دشوار کرده است. او تأکید کرده که انتظار از واحدهای صنعتی برای پرداخت بهره بانکی، مالیات و سایر هزینه‌ها، در شرایطی که بسیاری از آن‌ها تنها دو روز در هفته فعالیت دارند، غیرممکن است.
دولت پزشکیان از تسهیلاتی همچون تعویق مالیات، حق بیمه و اقساط وام‌ها سخن گفته است. همچنین، تسهیلات ویژه‌ای برای پرداخت هزینه‌های انرژی در این بسته در نظر گرفته شده است. با این حال، قطعی مکرر برق و گاز باعث شده که بسیاری از واحدهای تولیدی، توان پرداخت مالیات و سایر هزینه‌ها را نداشته باشند. این موضوع نشان می‌دهد که بسته حمایتی نمی‌تواند مشکلات ریشه‌ای را حل کند.
در همین حال، دولت پزشکیان ادعا کرده است که بسته حمایتی می‌تواند به افزایش توان تولید و صادرات غیرنفتی کمک کند. به گفته دولت، صنایع سهمی ۵۱ درصدی در صادرات غیرنفتی دارند و این اقدام می‌تواند به بهبود تراز تجاری کشور کمک کند. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند که با ادامه قطعی گاز و برق، تولیدی وجود ندارد که صادراتی داشته باشد!
ادامه قطعی‌ها موجب کاهش درآمد صنایع شده و در نهایت به کاهش اشتغال و افزایش بیکاری منجر می‌شود. بسته‌های حمایتی، به دلیل اینکه مشکل اصلی یعنی تأمین پایدار انرژی را حل نمی‌کنند، تأثیری ندارند.
از این رو باید به دولت پزشکیان گفت «صنایع را به خیر تو امید نیست، شر مرسان!»
