کارگزار حکومتی از نارضایتی اکثریت مردم و پیامدهای کشتار دیماه سخن گفت
مرعشی یکی از کارگزاران حکومتی به بخشهایی از شکاف اجتماعی بین مردم و حکومت ولایت فقیه اعتراف میکند. در حالی که کارگزاران حکومت ولایت فقیه طی سالهای گذشته تلاش کردهاند اعتراضات گسترده مردمی را به عوامل خارجی یا جریانهای سیاسی مخالف نسبت دهند، اظهارات اخیر حسین مرعشی، از چهرههای شناختهشده جریان کارگزاران، بار دیگر توجهها را به ریشههای داخلی بحرانهای سیاسی و اجتماعی در ایران جلب کرده است. سخنانی که در گفتوگو با روزنامه حکومتی اعتماد مطرح شد و بازتاب آن در رسانههای مختلف، از جمله رسانه حکومتی بیتوته در تاریخ ۱۱ خردادماه ۱۴۰۵، بحثهای گستردهای را درباره عمق شکاف اجتماعی میان حکومت و جامعه به دنبال داشت.
مرعشی در این گفتوگو به صراحت از ناکارآمدی ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و قضایی سخن گفت و تأکید کرد که «اگر جمهوری اسلامی میتوانست از نگاه اکثریت مردم نظامی کارآمد و عاری از فساد ایجاد کند، نگاه جامعه به حکومت دینی! نیز متفاوت میشد». او تصریح کرد که «فساد اداری، مشکلات اقتصادی و بیاعتمادی به ساختارهای رسمی باعث شده بخش بزرگی از جامعه از حکومت فاصله بگیرد».
شکاف اجتماعی و فاصله حکومت با اکثریت مردم
بخش مهمی از سخنان مرعشی به شکاف اجتماعی میان حکومت و مردم اختصاص داشت. او تأکید کرد که یک حکومت نمیتواند با اکثریت جامعه خود در تعارض قرار گیرد و همچنان انتظار ثبات داشته باشد.
مرعشی در اظهاراتی قابل توجه گفت که «موسیقی مورد علاقه مردم با دیدگاههای رسمی حکومت تفاوت دارد. فرهنگ عمومی جامعه مسیر دیگری را دنبال میکند و آرمانهای بخش بزرگی از مردم نیز با آرمانهای حاکمیت یکسان نیست». او حتی از لزوم سازگار شدن حکومت ولایت فقیه با خواستههای حدود هفتاد درصد جامعه سخن گفت و هشدار داد که «ادامه این فاصله میتواند پیامدهای سنگینی به دنبال داشته باشد».
بیشتر بخوانید
این سخنان از سوی بسیاری از ناظران به عنوان اعترافی کمسابقه به وجود شکاف اجتماعی عمیق در ایران تعبیر شد. شکافی که در سالهای گذشته بارها در قالب اعتراضات سراسری و نارضایتیهای عمومی خود را نشان داده است.
اعتراف به پیامدهای کشتار دیماه ۱۴۰۵
یکی از جنجالیترین بخشهای این مصاحبه پیرامون شکاف اجتماعی به رخدادهای دیماه مربوط میشود. مرعشی با اشاره به وقایع ۱۸ و ۱۹ دیماه اظهار داشت که «اگر شرایط به شکل دیگری مدیریت میشد و آن حوادث رخ نمیداد، وضعیت امروز کشور نیز متفاوت بود».
این اظهارات به منزله اعترافی ضمنی به نقش تصمیمات حکومتی در شکلگیری بحران و پیامدهای آن تلقی شد. زیرا برای نخستین بار یکی از چهرههای نزدیک به حاکمیت به جای انکار کامل رخدادها، از سوءمدیریت و تأثیر آن بر وضعیت کنونی سخن گفت.
مرعشی همچنین ریشه اعتراضات را در سالها انباشت نارضایتی جستوجو کرد. او به اعتراضات سالهای ۱۳۷۸، ۱۳۸۸، ۱۳۹۶، ۱۳۹۸و ۱۴۰۱ اشاره کرد و گفت «بسیاری از خشمها و نارضایتیها بدون پاسخ باقی ماندند و مانند آتشی زیر خاکستر در جامعه انباشته شدند».
نگرانی از تکرار بحران
مرعشی در بخش دیگری از گفتوگو نسبت به آینده هشدار داد. او معتقد است «خشم اجتماعی همچنان در جامعه وجود دارد و ممکن است در شرایط جدید بار دیگر بروز پیدا کند. توافقهای سیاسی یا تحولات منطقهای به تنهایی نمیتوانند این نارضایتی انباشته را از بین ببرند».
وی تأکید کرد که «مشکلات اقتصادی، بیکاری نسل جوان، فساد و ناکارآمدی همچنان از عوامل اصلی نارضایتی عمومی هستند. بیتوجهی به این مسائل میتواند زمینهساز بحرانهای تازه شود».
اظهارات مرعشی از آن جهت اهمیت دارد که برخلاف روایت رسمی حکومت، منشأ اصلی بحران را در داخل ساختارهای حکومتی جستوجو میکند. اعتراف به وجود شکاف اجتماعی گسترده، نارضایتی اکثریت مردم و پیامدهای برخوردهای امنیتی با اعتراضات و کشتارهزاران جوان ایرانی ، تصویری متفاوت از وضعیت کنونی جامعه ایران ارائه میدهد.
سخنان حسین مرعشی را میتوان یکی از صریحترین اعترافات درونحاکمیتی درباره بحران مشروعیت و شکاف اجتماعی در ایران دانست. اشاره به نارضایتی اکثریت جامعه، ناکارآمدی ساختارهای حکومتی و پیامدهای رخدادهای خونین دیماه نشان میدهد که حتی بخشی از نیروهای سیاسی درون حکومت نیز نسبت به گسترش فاصله میان مردم و حاکمیت هشدار میدهند. اظهاراتی که فراتر از یک مصاحبه سیاسی، بازتاب نگرانی فزاینده حکومت و سردمداران حکومتی از آینده و احتمال تکرار اعتراضات گسترده در جامعه ایران است.
