فرسودگی ناوگان سرویس مدارس؛ تهدیدی جدی برای ایمنی دانشآموزان
دانشآموزان کشور در آستانهی سال تحصیلی جدید با خطری آشنا اما همچنان حلنشده روبهرو هستند. تنها چند روز تا بازگشایی مدارس و دانشگاهها باقی مانده و بار دیگر پرسش امنیت مسیر رفتوآمد دانشآموزان و دانشجویان بر سر زبانها افتاده است. فرسودگی ناوگان سرویس مدارس و نبود برنامهای روشن برای نوسازی آن، جان میلیونها دانشآموز، دانشجو و محصل را هر روز در معرض خطر قرار میدهد.
زنگ خطر برای دانشآموزان در آستانه سال تحصیلی جدید
چند روز دیگر پس از ۹ ماه وقفه، مدارس و دانشگاهها بار دیگر پذیرای میلیونها دانشآموز و دانشجوی ایرانی خواهند بود. مهرماه هنوز از راه نرسیده، اما نگرانی برخی خانوادهها از همین حالا آغاز شده است.
بیشتر بخوانید
گرانی دارو؛ آیا درمان از توان بیماران خارج شده است؟
یکی از اصلیترین دغدغهها، امنیت مسیر رفتوآمد محصلان و بحث حوادث جادهای است. حوادثی که طی سالهای اخیر بارها خبرساز شدهاند و در مواردی اتوبوس یا سرویس مدارس را به صحنهای تلخ تبدیل کردهاند؛ رخدادهایی که گاه بهقیمت جان دانشآموزان تمام شدهاند.
ماجرا فقط فرسودگی چند لاستیک یا صندلی کهنه نیست؛ بحث، جان انسانهایی است که هر روز برای رسیدن به کلاس درس سوار همین وسایل نقلیه میشوند. خانوادهها با هزار امید فرزندان خود را راهی مدرسه میکنند، اما یک نقص فنی میتواند در چند لحظه آن امید را به کابوس تبدیل کند.
مروری بر پروندهای خونین: حوادث سالهای اخیر
این فجایع محدود به چند استان خاص نبوده و بارها در نقاط مختلف کشور تکرار شده است. ۲۰ دی ۱۴۰۲ تصادف سرویس مدرسه در مهاباد ۱۱ دانشآموز را راهی بیمارستان کرد و ۲۹ آبان ۱۴۰۲ برخورد سرویس مدرسه با خودروی حامل سوخت در خراسان جنوبی، جان دو دانشآموز را گرفت.
سال ۱۴۰۳ تلختر بود. ۱۸ بهمن ۱۴۰۳ واژگونی اتوبوس دانشآموزان دختر مدرسه فرزانگان کرمان شش کشته برجای گذاشت. در همان سال، حوادث آبادان، زنجان، مریوان، کرمان، سنندج، مهاباد و کرج نیز به مصدومیت یا مرگ محصلان انجامید؛ از جمله فوت مهنا مرادی هفتساله در سنندج و یک دانشآموز نهساله در مهاباد.
روند حوادث در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز ادامه یافت؛ از واژگونی مینیبوس تیزهوشان در جاده ملکان-بناب تا آتشسوزی سرویس مدارس در ارومیه و همدان و فوت مهسا اصغری. تازهترین نمونه نیز به ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ بازمیگردد که بر اساس گزارش سایت نبض قیمت، تصادف اتوبوس محصلان در ارومیه ۱۰ مصدوم برجای گذاشت؛ نشانهای از تداوم بیوقفهی این بحران تا همین روزها.
آمار فرسودگی؛ ابعاد یک بحران ساختاری
پروندهی فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی سالهاست موضوع بحث است، اما بخش قابلتوجهی از مدارس همچنان ناچار به استفاده از همین ناوگاناند. آمارهای موجود عمق این بحران را نشان میدهند. به گزارش سایت اقتصاد معاصر، از حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ دستگاه اتوبوس بینشهری فعال کشور، ۸ هزار و ۶۰۰ دستگاه فرسوده و سههزار دستگاه دیگر نیز در آستانهی فرسودگی قرار دارند.
وضعیت مینیبوسها که بخش مهمی از ناوگان سرویس مدارس را تشکیل میدهند، نگرانکنندهتر است. فیروز خدایی، رئیس کانون سراسری کامیونداران ایران، به سایت کارنا گفته نزدیک به ۹۶ درصد ناوگان فعال مینیبوس از سن فرسودگی عبور کرده است. پیشتر خبرگزاری تسنیم نیز با استناد به آمار سازمان راهداری، فرسودگی ۶۷.۵ درصدی ناوگان مینیبوس کشور را گزارش کرده بود.
معاون عملیات پلیس راهور فراجا نیز به سایت عصر ایران گفته میانگین فرسودگی خودروهای ناوگان حملونقل عمومی برونشهری، شامل اتوبوس و مینیبوس، به ۹۶ درصد رسیده است. این ارقام نشان میدهد اتکای سرویس مدارس به همین ناوگان فرسوده، ریشهی اصلی بسیاری از حوادث یادشده است.
نقد عملکرد: نبود برنامه مشخص برای نوسازی
مهرداد تقیزاده، کارشناس حملونقل و معاون پیشین وزیر راهوشهرسازی، در تحلیل وضعیت حملونقل عمومی کشور تأکید کرده است: «در کشورهای مختلف قبل از اینکه اصلا بهبحث سرویس مدارس بپردازند حملونقل عمومی را برای همه اقشار هم از نظر کیفی و هم کمی، بهشکل بسیار خوبی توسعه میدهند.» او افزوده وضعیت شهرهای غیر از تهران حتی نامناسبتر است.
تقیزاده دربارهی سابقهی برنامهریزی برای نوسازی ناوگان دانشآموزان گفته است: «از روی شواهد و قرائن اینطور متوجه میشویم که بهاحتمال زیاد اصلا برنامه مشخصی برای این کار وجود نداشته و برای همین هم اتفاق خاصی نیفتاده است.» در مقابل، اقداماتی مانند سامانهی پایش ناوگان دانشآموزی موسوم به سپند برای ثبت درخواست خانوادهها راهاندازی شده که مهلت ثبتنام آن امسال تا ۱۵ شهریور تمدید شد.
با این حال، این اقدامات بیشتر جنبهی نظارتی و ثبتی دارند تا نوسازی فیزیکی ناوگان. آمار فرسودگی بالای ۹۰ درصدی مینیبوسها و اذعان کارشناسان به نبود برنامهی مشخص، فاصلهی میان اقدامات اعلامی و نیاز واقعی به نوسازی را آشکار میکند. حوادث مکرر سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۵ نشان میدهد این فاصله همچنان جان دانشآموزان را تهدید میکند.
منابع
- نوسازی ناوگان جادهای؛ قربانی نگاه درآمدی دولت. سایت کارنا ۱۲ شهریور ۱۴۰۵
- بحران فرسودگی در جادهها؛ ۸۶۰۰ دستگاه اتوبوس بینشهری فرسودهاند. سایت اقتصاد معاصر ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
- موج تازه حوادث در ایران؛ … تصادف اتوبوس دانشآموزان در ارومیه با ۱۰ مصدوم. سایت نبض قیمت ۱۵ شهریور ۱۴۰۵
- ثبتنام سرویس مدارس تمدید شد؛ این تاریخ را از دست ندهید. جامجم آنلاین ۱۰ مرداد ۱۴۰۵
