شادیهای شب یلدا درفرهنگ مردم ایران زمین : گفتگو با بهنام کریمی و محسن بداقی

بهنام کریمی:  اگر فقط ۴ چیز را در نظر بگیریم که حتما باید بر سر یک سفره شب یلدا باشد « انار، هندوانه، آجیل و شیرینی » اجازه بدهید بر اساسی گزارشی که  اخیرا ایرنا منتشر کرده نگاهی بکنیم . در قدمهای بعد نشان بدهیم که هر کدام از  اینها چه ربطی دارد با وضعیت اقتصادی مردم ایران از انار شروع میکنیم ، براساس گزارش ایرنا قیمت انار در میادین بین ۲۵۰۰ تا ۵۲۰۰ تومان در هر کیلوگرم است، ولی البته در سطح شهر و در مغازه‌ها بخواهیم بخریم  حدود ۹ هزار تومان است .یک کیلوگرم هندوانه در میادین شهرداری ۹۸۰ تومان است و خرید یک هندوانه پنج کیلویی حدود ۴۹۰۰ تومان باید هزینه کنیم اما خرید همین هندوانه از فروشگاه‌های سطح شهر کیلویی ۳۶۰۰ تومان و یک هندوانه ۵ کیلویی ۱۸ هزار تومان هزینه دارد. در مورد شیرینی‌ها، ارزان‌ترین شیرینی موجود، کیک یزدی درجه یک است با قیمت کیلویی ۱۵ هزار تومان. گران‌ترین شیرینی هم شیرینی‌تَر درجه یک است که کیلویی ۲۶ هزار تومان است. یک مقدار ارزان‌تر از این شیرینی‌های زبان و پاپیون کیلویی ۲۱۵۰۰ تومان است و شیرینی دانمارکی هم کیلویی ۲۱ هزار تومان است. حالا برویم سراغ قیمت آجیل ، آجیل با پوست بسته به کیفیتش بین ۶۶ تا ۸۸ هزارتومان قیمت دارد. آجیل مغز هم بستگی به کیفیتش بین ۸۸ تا ۱۱۰ هزارتومان در هر کیلو قیمت دارد ، حالا در نظر بگیرید که یک خانواده را که بخواهد هزینه کند و از این مواد بخرد .

محسن بداقی :  چلّه در واقع ، دو موقعیت گاه‌شمارانه است ، یکی در آغاز تابستان (اول تیرماه) و دیگری در آغاز زمستان (اول دی‌ماه) که هر یک متشکل از دو بخش بزرگ (چهل روز) و کوچک (بیست روز) است. واژه چلّه برگرفته از چهل و مخفف «چهله» و صرفاً نشان‌دهندهٴ گذشت یک دورهٴ زمانی معین (و نه الزاماً چهل روزه) است. مردم روزگاران دور و قدیم ، که کشاورزی بنیان زندگی آنان را تشکیل می‌داد، در طول سال به سپری شدن فصل‌ها و تضادهای طبیعی خوی داشتند. آنان ملاحظه می‌کردند که در بعضی ایام و فصول روزها بسیار بلند می‌شود و در نتیجه در آن روزها، از روشنی و نور خورشید بیشتر می‌توانستند استفاده کنند. این اعتقاد پدید آمد که نور و روشنایی و تابش خورشید نماد نیکی بوده و با تاریکی و ظلمت شب در نبرد و کشمکش و جنگ بوده است. مردم دوران باستان و از جمله اقوام آریایی، دریافتند که کوتاه‌ترین روزها، آخرین روز پاییزهست و شب اول زمستان است که همانطور که توضیح دادم نشاندهنده علم و شناخت عمیق آنها بوده است و بلافاصله پس از آن، روزها به تدریج بلندتر و شب‌ها کوتاهتر می‌شوند. از همین رو آن را شب زایش خورشید (مهر) شروع میشده و مردمان به انتظار آن بودند و به انتظار آن لحطه بودند و آن را آغاز سال قرار دادند.  در ایران باستان، انقلاب زمستانی با شروع دیماه از چنان اهمیتی برخوردار بوده آنچنان که سه روز در هر ماه را به نام دی اختصاص داده است. دی در حقیقت صفت خدای یگانه و بزرگ در آیین ایرانیان باستان بود. در سراسر ادبیات ایرانیان کهن، دی به‌معنی آفریننده است. نام «دی» = آفریننده، صفت خدای تعالی، در سردترین ماه سال، به هر حال نام خود را در تقویم رسمی ایرانیان حفظ کرده و به ثبت رسانده است. ماهی که تقدس آن با نام خدا کامل می‌شود. در نزد ایرانیان باستان، تاریکی نماینده اهریمن بود و چون در طولانی‌ترین شب سال، تاریکی اهریمنی بیشتر داشته و طول میکشیده، این شب برای ایرانیان به نوعی نحس بود و چون فرا می‌رسید، آتش می‌افروختند تا تاریکی و عاملان اهریمنی و شیطانی نابود کنند و به کمک اهورا بروند،  مردم گردهم جمع شده و شب را با جشن و شادی تا سپیدة صبح به‌سر می‌آوردند تا علامتی باشد بر تسلیم ناپذیری در برابر تاریکی.

بهنام کریمی :  خانواده چهار نفری برای آماده کردن سفره شب یلدا چقدر باید هزینه بکند ،اگر فرض بگیریم که این سفره به ۲ کیلوگرم انار، یک هندوانه پنج کیلویی، یک و نیم کیلوگرم آجیل، و یک کیلوگرم شیرینی نیاز دارد، میتوان سه سفره فرضی با سه کیفیت و قیمت متفاوت آماده کرد تا تصویری از این وضعیت نشان داد ، به این دلیل میگویم ۳ سفره فرضی چون ممکن است همین ۳ سفره را هم کسی نتواند آماده بکند ، با توجه به خط فقر و حقوقی که مردم میگیرند چقدر مردم میتوانند اینها را تامین بکنند یا نکنند ، « سفره اول که ارزان‌ترین سفره است. و برای آن انار کیلویی ۲ و ۵۰۰ تومانی، هندوانه کیلویی ۹۸۰ تومانی، کیک یزدی کیلویی ۱۵ هزار تومانی و آجیل کیلویی ۶۶ هزار تومانی در نظر بگیریم. در مجموع ۱۲۳ هزار و ۹۰۰ تومان تمام می‌شود» اما سفره دوم که از جزئیات آن درمیگذرم « سفره دوم شامل انار پنج هزار و ۶۰۰ تومان، هندوانه هزار و ۶۰۰ تومان، شیرینی ۱۴ هزار تومان، و آجیل ۵۱ هزار تومان.این سفر در مجموع می‌شود ۱۷۳ هزار تومان » اما « سفره سوم که از همه گران‌تر است. دربرگیرنده انار کیلویی ۹ هزار تومان، هندوانه کیلویی ۳ هزار و ۶۰۰ تومان، شیرینی‌تَر کیلویی ۲۶ هزار تومان، آجیل کیلویی ۱۱۰ هزار تومان است » ، این سفره برای یک خانواده چهار نفره ۲۲۷ هزار تومان هزینه دارد. حالا اگر ما این را مقیاس بکنیم با یکسال پیش که افراد و خانواده‌ها میخواستند معادل همین را تهیه کنند ، در سفره اول حدود ۱۵۰۰۰ تومان گران‌تر شده است ، که ۱۲۳۵۰۰ تومان بود ، در سفره دوم ۶۱۰۰۰ تومان ما شاهد افزایش قیمت هستیم ، و در سفره سوم ۸۹۰۰۰ تومان که این یک تصویر کلی به ما میدهد از میزان هزینه‌ای که مردم در طول این یکسال باید برای یک جنس ثابت بپردازند .

محسن بداقی :  تعابیر زیادی وجود دارد از تسلیم ناپذیری در مقابل ظلم و تاریکی ولی با وجود تعبیرها، تلقی‌ها و وصف‌های گوناگون و رنگارنگی که از مفهوم یلدا وجود دارد، اما یک ریشه و مضمون مشترک، و همه‌ی آنها به هم پیوند میخورد، مفهومی از یلدا، افشاندن نور وگرما در آغاز زمستان است تا سرما نتواند بر دوستی‌ها و محبتها و نزدیکی‌ها پیروز شود. معنای انواع این تعبیرها و تأویل‌ها از شب یلدا، با مفهوم «انسان و زندگی» و «افسانه‌ها و اسطوره‌ها» پیوند دارد. افسانه‌ها، در واقع شما میدانید کهن‌ترین خاطرات و ماندگارترین قصه‌های زندگی انسانها هستند ،  این افسانه‌ها گاه در ترانه‌ها، گاه در حلقه زدن بر گرد مادربزرگ‌ها پدربزرگ‌ها و قصه‌گویی‌هایشان، و گاه در جشن‌ها و سورهای شبانه، مانند شب یلدا که با چیدن میوه‌های رنگین بر میزها و طاقچه‌ها و مجمرها و کرسیها، پر و بال می‌گیرند. در بازبینی و بازخوانی افسانه‌ها، هم گرد و غبارخاطراتمان را میزدائیم و می‌تکانیم و هم دوستی و علاقه‌مان را با مفهوم این افسانه پیوند می‌زنیم. افسانه‌ها و قصه‌ها همیشه در بطن زندگی ساخته می‌شوند و قوام می‌گیرند. قصه‌هایی که از تاریکی‌ها شروع می‌شوند و در جست‌وجوی روشنایی‌ها، در فرجام خودشان به سپیده‌ها و بامدادان میرسند و را نشانمان می‌دهند. در همین تکاپو و تلاش و پیکار است که این سنتها و آیین‌ها و فرهنگهای مردمی و ملی، در قصه‌ها، شعرها و در مراسم و ضیافتهای ملی و میهنی معنی و متبلور می‌شوند و جلوه می‌کنند. یـلـدا یکی از همین‌ها در واقع ظرف‌های افسانه‌های مردم ایران است .

بهنام کریمی :  دقیقا این نکته شما درست است چون اقلامی مثل انار و هندوانه ، آجیل و شیرینی میشود فرض گرفت که بطور ثابت بر سفره مردم نباشد ، اما مواد دیگری هست که بلحاظ تغدیه افراد نیاز دارند روزانه استفاده کنند، از ابتدای سال جدید قیمت دلار به سرعت افزایش پیدا کرد، همه واقعیت افزایش قیمت‌ها نیست چون به طور واقعی اقلام مورد نیاز مردم فقط همین موارد مورد نیاز برای سفره شب یلدا نیست. مهمتر از انار و هندوانه و آجیل و شیرینی، غذای روزانه مردم است ، طبق اعلام دولت قرار  بر این شد که کالاهای اساسی با دلار ۴۲۰۰ تومانی تامین میکند تا با افزایش قیمت دلار بهای مایحتاج روزانه مردم زیاد افزایش پیدا نکند ، در فهرست که مشخص کرده بودند، کالاهای اساسی مشمول دلار ۴۲۰۰ تومانی کالاهایی چون برنج خارجی، گوشت قرمز، گوشت مرغ، تخم مرغ، شکر خام، روغن مایع، حبوبات ؛ عدس، نخود و انواع لوبیا و چای خشک خارجی  مشاهده می‌شود. قیمتها را که نگاه بکنیم بر اساس قیمتی که این بانک مرکزی داده است ، در هفته‌های منتهی به ۲۴ فروردین ۹۷ و ۲ آذر ۹۷ می‌توان مقایسه‌ای در سطح قیمت‌ها داشت ، در مقایسه ما متوجه میشویم تقریبا همه کالاها حداقل ۱۵ درصد افزایش قیمت داشته‌اند، به‌عنوان نمونه؛ روغن مایع در این مدت افزایش ۴۳ درصدی قیمت داشته است ، این تقریبا که گفتم به این خاطر بود که برنج خارجی را در ابتدای سال قیمتش در این لیست نیست پس این را مقایسه نمیکنیم و در این لیست یک استثنا هست قیمت عدس تقریبا ثبات بوده است ولی شما بقیه موارد را نگاه میکنید مثل گوشت قرمز ، گوشت مرغ و برنج خارجی یعنی مواردی که افراد احتیاج دارند روزانه از اینها استفاده بکنند حالا تا کجا بتوانند خودش بحث دیگری است ، اینها همه افزایش قیمت قابل توجه‌ای داشتند .

محسن بداقی :  اراده‌ی مبارزه با جهل و تاریکی و غلبه بر تیرگی و ظلمت، همواره در خون ایرانیان جاری بوده است. شب یلدا با ورود به ماه دی و جشنهای این ماه، بیانگر همین ویژگی ایرانیان است، زیبایی مناسبتها و سنتهای دیرین در فرهنگ ایرانی و زبان فارسی، با جلوه‌های چهارفصل طبیعت تطابق دارد. این همگنی و انطباق را از نوروز تا مهرگان و از یلدا تا چهارشنبه‌سوری ما میتوانیم مشاهده کنیم، از ایران باستان تا سده‌های متمادی این مناسبتها با زندگی اجتماعی مردمان ایران‌زمین عجین بوده‌اند.، در هم آمیخته بوده است ، واژه‌هایی مانند « روشنایی، مهر، امید»، مفاهیم حقیقی و پایدار در ادبیات پیشرو و انقلابی بوده و هستند، این معانی پایدار بوده و حقیقی بوده و هستند ،  یلدا که در واقع «بلندترین و طولانی‌ترین شب» است، نمی‌تواند مفهوم نمادین اجتماعی و سیاسی خود را نداشته باشد. سور و شادباش نهفته در یلدا و جشنهای که بخاطر آن میگیرند ،  در مفهوم روشنا‌زایی و مهرگستری و امید آن است. همان‌گونه که نوروز، مهرگان و چهارشنبه‌سوری نیز با مفهوم نمادینشان، در قلب فرهنگ ایران و زندگی ایرانی خانه دارند و جاودانه گشته‌اند، اما » قسمت که مردم اصرار بر روی آن دارند ،  اهریمنان حاکم بر زیباترین وطن ما،  یعنی آخوندها می‌خواهند آثار و مفهوم و آثار روشنازایی یلدا را دچار گسست و شکست بکنند و سیاهی و تاریکی خود را بر مردم و ایران‌زمین نگاه دارند و دوام بخشند. می‌خواهند مهر و امید از این آب و خاک رخت بربندد. می‌خواهند این سیاهی و تاریکی و ظلمت را در خالی کردن سفره و خانه‌ی مردم از برکت زمین و روشنایی خورشید، تداوم می‌دهند. می‌خواهند با هیولای فقر، رویانی برکت زمین را از سفره مردم بگیرند و بخشکاند، مهر آب و نان را از سفره‌ها برگیرد و به قول معروف سنگ به کام خلق بگذارند، که البته نخواهند توانست، آیا اگر همه‌ی تاریکی‌های عالم جمع شوند می‌توانند بر نور شمع غلبه کنند؟ هرگز، چون تاریکی اصالت ندارد، و در عدم وجود نور تاریکی مسلط است اما به محض تابیدن یک اشعه نور تاریکی از هم دریده می‌شود. سعدی گفت:

«صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود». عرفی شیرازی نوشت: «صد شب یلداست در هر گوشه‌ی زندان ما» و در آخرین شاهد شعر بر یلدا هم خواندیم: «وقتی شیرین اسیر است، این شب یلدای را فرهادهایی بایست  در واقع ایرانیان این شب را صلح و صفایی که حاصل بعد از یلدا حاکم می‌شد میدیدند ، ایرانیان گاه شب یلدا را تا دمیدن پرتو پگاه در دامنه‌ی  کوه های البرز برای باز زاییده شدن خورشید به انتظار می‌نشستند. برخی در مهرابه‌ها (نیایشگاه های پیروان آیین مهر) به نیایش مشغول می شدند تا پیروزی مهر و شکست اهریمن را از خداوند طلب کنند و شب هنگام معروف است که دعایی به نام «نی ید» را می خوانند که دعای شکرانه نعمت بوده است. روز پس از شب یلدا (یکم دی ماه) را خورروز یعنی (روز خورشید) و دی گان؛ می خواندند و به استراحت می پرداختند و تعطیل عمومی بود (خرمدینان، این روز را خرم روز یا خره روز می نامیدند).خورروز در ایران باستان روز برابری انسان ها بود در این روز همگان لباس یکسان میپوشیدند و میگویند لباس همه مردم حتی پادشاه لباس ساده می پوشیدند تا یکسان به نظر آیند و کسی حق دستور دادن به دیگری نداشت و کارها داوطلبانه انجام می گرفت ، در این روز جنگ کردن و خونریزی حتی کشتن گوسفند و چارپایان و حتی مرغ هم ممنوع بود و جالب است که در این روز بطور موقت اگر جنگ و خونریزی هم بوده متوقف میشده است ،  این موضوع را نیروهای متخاصم با ایرانیان نیز می دانستند و در جبهه‌ها رعایت می کردند و خونریزی به طور موقت متوقف می شد و بسیار دیده شده که همین قطع موقت جنگ به صلح طولانی و صفا تبدیل شده است ، در این روز بیشتر از این رو دست از کار می کشیدند که نمی خواستند احیاناً مرتکب بدی شوند چون کار زشت و خیلی بد شمرده میشده و مردم کاری نمیکردند تا گناهی مرتکب شوند ، و بر اعتقاداتشان آیین مهر ارتکاب هر کار بد کوچک را در روز تولد خورشید گناهی بسیار بزرگ می شمرد. در فرهنگ ایرانیان باستان به سرو به چشم مظهر قدرت در برابر تاریکی و سرما می نگریستند و در خورروز در برابر آن می ایستادند و عهد می کردند که تا سال بعد یک سرو دیگر بکارند.

بهنام کریمی :  محسن در قسمتی از صحبتش گفت که این رژيم میخواهند سنگ در کام خلائق بکنند ، به طور معمول وقتی از خط فقر در ایران صحبت می‌شود منظور خط فقر مطلق است؛ یعنی « ناتوانی در کسب حداقل استاندارد زندگی» یعنی خوراک ، پوشاک ، مسکن برخوردار نیستند اخیرا گزارشی منتشر شد وگفته شد هر یک خانوار ۳ نفره تهرانی در یک ماه یعنی مثلا در آبان ۹۷ برای خرید خوراکی‌ها باید در طول ماه ۶۳۶ هزار تومان هزینه انجام بدهد ، شما در نظر بگیریدکه حداقل حقوق در نظر گرفته شده در سال ۹۷ برای یک فرد متاهل با یک فرزند، یک میلیون و ۳۷۵ هزار تومان است ، حالا در این رقمی که مشخص شده است ، نه نان و نه ماکارونی در نظر گرفته نشده است ، یعنی دو موردی که پایه‌ای و پر مصرف است ، پس اگر این ها را اضافه کنیم بیش از ۶۳۶ هزار تومان خواهد بود ، اگر بپذیریم همین رقم درست است و آنرا از حداقل حقوق کم کنیم شما در نظر بگیرید چه مقداری برای آنها باقی میماند ، مرکز پژوهش‌های مجلس مرز ریالی خط فقر مطلق در سال ۱۳۹۵ یک خانوار چهار نفره در تهران  در زیر خط فقر مطلق به ۲ میلیون و ۷۹ هزارتومان  بوده است ، باتوجه به افزایش تورم از سال ۹۵ تا ۹۷ که ۵۳ درصد بوده برآوردی که توسط یکی از نشریات رژیم صورت گرفته خط فقر برای سال ۹۷ رقم ۳ میلیون و ۱۸۰ هزار تومان اعلام کرده بنابراین بیاد بیاوریم آن حداقل حقوق را که یک میلیون ۱۷۸ هزارتومان برای یک خانوار سه نفره بود ، این را هم داشته باشیم که این آمارها میتواند غلط باشد یعنی واقعیت را منعکس نکند ، چرا ؟ چون از طریق منابع خود رژیم یعنی موسسات مختلف و افراد مختلفی که در بحثهای اقتصادی آمار ارائه میدهند خط فقر تا ۶ میلیون تومان هم گفته شده است ، مرکز پژوهشهای مجلس گفته است برای  سال ۹۷  رقم دو میلیون هفتاد و نه هزار تومان ، حالا این را بر اساس رشد تورم حساب کردند برای سال ۹۷ رقم ۳ میلیون و ۱۸۰ هزار تومان ، برخی منابع خود رژیم تا ۶ میلیون هم میگویند ، اخیرا رسول خضری، عضو مجلس اعلام کرده بود که خط فقر مطلق در تهران به رقم ۱۰ میلیون تومان نزدیک می‌شود ، بعد خودش تصریح کرده آمارهای واقعی بطور معمول داده نمیشود ، چون هم تبعات اجتماعی برای رژیم دارد و هم باید پاسخگو باشد ، وقتی آمار را پایین‌تر بگوید بیشتر میتواند سر موارد مختلف توجیه کند ، از این زاویه میشود دست گذاشت روی این واقعیت که این آمارهای که میدهند در خیلی از مواقع میتواند کمتر از آن هزینه واقعی باشد برای اینکه یک خانوار به زیر خط فقر پرتاب نشود .

محسن بداقی :  راستش قبل از اینکه به این سوالتان پاسخ یا توضیحی بدهم بهنام عزیز خیلی خوب سر فقر توضیح داد و سر گرانی و سفره‌ّای خالی مردم جواب دادن را برای من سخت میکند اما به هر حال این مناسبت یا این شب نزدایرانیان نزدیک به چند هزار سال است که شب یلدا آخرین شب پاییز را که درازترین و تاریکترین شب در طول سال بعنوان و سمبل تاریکی است مردم تا سپیده دم بیدار می مانند و در کنار یکدیگر خود را سرگرم می دارند تا اندوه غیبت خورشید و تاریکی و سردی روحیه‌ی آنان را تضعیف نکند و با به روشنایی گراییدن آسمان به رخت خواب روند و لختی بیاسایند. ایرانیان در این شب باقی مانده میوه هایی را که انبار کرده بودند به همراه خشکبار و تنقلات می خوردند و دور هم گرد هیزم افروخته می نشستند تا سپیده دم بشارت روشنایی دهد زیرا به زعم آنان در این شب تاریکی و سیاهی در اوج خود است.

جشن یلدا در ایران امروز نیز با گرد هم آمدن و شب نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می شود و این شب را سر میکنند ، مثل متل گویی که نوعی شعرخوانی و داستان خوانی است در قدیم اجرا می‌شده است به این صورت که خانواده ها در این شب گرد می‌آمدند و پیرترها برای همه و جوانان قصه تعریف می کردند ، آن موقع قصه‌گویی رواج داشته چون تجارب را سینه به سینه به نسل جوان منتقل میکردند ، در آن دوران وسیله ارتباطی مثل کتاب و وسائل امروزه وجود نداشته است و تجارب از طریق متل و قصه منتقل میشده است ، آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه های گوناگون است که همه جنبه‌ی نمادی دارند و مثلا هندوانه بعنوان میوه تابستان را حفظ کردند و در زمستان و در اوج سرما مصرف کردن نشانه‌این هست که اراده‌‌ای پشت آن هست ، هندوانه نشاندهنده و کلا همه این میوه‌ها که در شب یلدا مصرف میشود ، نشانه‌ی برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند، اغلب این میوه ها که اغلب دانه های زیادی دارند، نوعی جادوی سرایتی محسوب می شوند که انسان ها با توسل به برکت خیزی و پردانه بودن آنها، خودشان را نیز مانند آنها برکت آور می کنند و نیروی باروی را در خویش افزایش می دهند و همچنین انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمایندگانی از خورشید در شب به شمار می روند. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است و فراموش نمیشود حتما فال حافظ میگیرند، این شب بازیهای زیادی دارد که من از جزئیات درمیگذرم  یک نمونه حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پُری آن، آینده گویی می کنند. اما در مورد پاسخ به قسمت دوم سوالتان رژیم با سنتهای ایرانی باید بگویم که آخوندها به دلیل ماهیت عقب مانده و ارتجاعی و قشری که دارند ،  با همه سنتهای اصیل ایرانی در تضاد آشکارهستند ، چرا ؟ چون این سنتها را در مقابل خودش می‌بیند بدلیل دگماتیزمی که دارد تمام این سنتها و تمام مراسم و هر چیزی که رنگ و بوی شادی ، رنگ و بوی جمع شدن داشته باشد در مقابل اندیشه او قرار میگیرد، از عید نوروز گرفته تا سیزده بدر و چهارشنبه سوری و شب یلدا و سایر اعیاد ، برای این رژیم هر جمعی که بر روی آن کنترل نداشته باشد خطرناک و از آن میترسد و همواره در این ذهنیت و توهم که هر جمعی تشکیل میشود علیه او هست ، و البته این درست است منتها این یک مالیخولیا در رژیم هست ، که با همه سنتها میجنگد و این مالیخولیا ناشی از دیگاه‌ش و ناشی از ایديولوژی و نگاه به این مردم و در واقع به همه چیز است .

بهنام کریمی :  این علت را قطعا  نمی‌توان از نظر دور داشت اما اجازه بدهید به یک واقعیت دیگری اشاره بکنیم اخیرا خامنه‌ای دستور داد که قیمت دلار بیاید پایین و از آن طرف اگر بگویم ارزش ریال بالا برود ، بعد یکسری صرافی‌های دولتی به تدریج شروع به پایین آوردن قیمت دلار کردند و تا زیر ۱۰ هزار تومان هم آن را عرضه کردند ، از آن طرف هم ما شاهد هستیم با بگیر و ببندها و اعدام افرادی و صدور حکم اعدام برای لاصطلاح کنترل بازار که دارد انجام میگیرد ، و رژیم میخواهد نشان بدهد که بر اوضاع بازار مسلط است ، ولی از آن طرف ما می‌بینیم قیمت کالاهای که به قول خودشان با افزایش قیمت دلار رفته بالا و الان که قیمت دلار دارد پایین میآید فیمت این کالاها پایین نیامده است، بعضی از این نفرات رژیم وعده میدهندپایین میآید برخی دیگر میگویند نه ربطی به دلار نداشته است بالا رفتن قیمت کالاها و این مربوط به تورم در اقتصاد ایران است که آن هم کاهش نیافته ، افزایش هم داشته است ، در نتیجه پایین نمیآید ، اجازه بدهید به یکسری موضوعات پایه‌ای‌تر هم بر سر موضوعات اقتصادی کشور اشاره بکنیم ه به ما تصویر واضح‌تری نشان میدهد، شما نگاه کنید در زمینه صنعت در زمینه کشاورزی ایران دچار چه معضلاتی است ،

بسیاری از کارخانه‌ها یا تعطیل شدند و یا زیر ظرفیت تولیدشان کار میکنند ، کشاورزی در نقاط مختلف ایران دچار مشکل شده است ، در خراسان جنوبی بسیاری از روستاها تخلیه شده است ، اخبار روزنه و اصفهان هم روزانه با آن مواجه هستیم ، یک نمونه من مثال بزنم یکی از صنایع این کشور صنعت قطعه‌سازی ا‌ست که ۸۰۰ هزار کارگر در آن مشغول به کار هستند اگر هر کدام از آنها خانواده‌ای ۳ نفره داشته باشند یعنی جمعیتی بالغ بر ۲میلیون و چهارصدهزار نفر می‌شوند و اگر خانواده ۴ نفره داشته باشند یعنی جمعیتی بالغ بر ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر می‌شوند. در ۷ ماه اول امسال یعنی از فروردین تا مهر ۱۰۰ هزار نفر از اینها اخراج شده‌اند ، در ماه‌های آبان و آذر ۴۰ هزار نفر دیگر نیز از آنها اخراج شده‌اند ، چند وقت پیش دبیر انجمن قطعه سازان وعده داد که تا ۴۰۰ هزار نفر از این کارگران ممکن است اخراج شوند اگر این صنعت تعطیل نشود ، یعنی نصف این کارگران بیکار میشوند ما عددها را بسادگی میگوییم ولی پشت این اخراج‌ها و پشت این عددها که میگوییم بسیاری از زندگیها هست که فرو می‌پاشد ، بسیاری از افراد که تحت فشار میروند، و دچار مشکل میشوند ، حالا ازآن طرف نگاه کنیم رژیم در کجاها هزینه میکند، بر اساس گزارش شرکت مشاوره‌ای IHS مارکیت در افزایش هزینه نظامی در سال ۲۰۱۸ رژیم در رتبه ۱۵ دنیا قرار دارد، « ایران از نظر هزینه‌های نظامی خود از با ۱۷ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار در رده پانزدهم در جدول افزایش بودجه‌های نظامی دنیا در سال ۲۰۱۸ قرار گرفته است » ، وقتی متوجه میشویم اینها چه کار کردند که رژیم در رتبه‌ای بالاتر از کانادا یعنی یکی از ۷ کشور صنعتی جهان قرار گرفته است ، و تازه این یک عدد رسمی است ، چون هزینه نظامی که رژيم میکند بیشتر از اینها هست ، و بصورت غیر رسمی اتفاق میآفتد شما الان نگاه کنید در عراق ، فلسطین، سوریه، لبنان، بحرین، یمن، افغانستان و خیلی جاهای دیگر را می‌دهد و این گروه‌ها کارشان تروریسم و کشتن آدم‌هاست و یکی از پر خرج‌ترین کارها جنگ راه انداختن است یعنی پول تجهیزات و خورد و خوراک نفرات را باید تامین کنند در حالی که در بسیاری موارد این گروه‌ها درآمد مشخصی هم ندارند. ردیف بودجه‌های حیرت انگیز آنهم برای نهادهای به‌ظاهر فرهنگی و بین ۵۰ تا ۷۰ درصد اقتصاد کشور که به طور مستقیم در کنترل باند خامنه‌ای قرار دارد و هیچ شفافیتی و نظارتی هم در آن وجود ندارد می‌توان به هزینه‌های واقعی رژیم در بخش تروریسم و جنگ افروزی پی برد و آن ۳۰ تا ۵۰ درصد که در اختیار دولت است هم در حال خدمات رسانی ماشین جنگ‌افروزی است ، چند مثال بزنم مبلغ یکصد و پنجاه هزار میلیارد تومان بانکها وام دادند و این وام‌ها به نظام بانکی بازنگشته است، کجا هزینه شده سرش صحبتی نمیشود ، یا همین موضوع موسسات مالی و اعتباری حدود یک چهارم منابع پولی کشور دست اینها هست ، و همه متعلق به سپاه و قوه قضائیه و بسیج و نیروی انتظامی بوده و هست و نکته آخر اخیرا اینها یک میلیون بشکه نفت به اسم واگذاری به بخش خصوصی آوردند و واگذار کردند ته خط هم معلوم شد که به ۳ خریدار حقوقی فروختند که اسمشان را هم نگفتند ، و بعد این نفت هم از طرف حسابهای داخل کشور سر درآورد، این مثالها را بگذارید کنار هم تا ببینید چه حجمی از پول در اختیار سپاه و نهادهای زیر مجموعه خامنه‌ای قرار میگیرد که خرج جنگ‌افروزی و توسعه موشکی و تامین گروه‌های تروریستی میشود ، آن وقت طبیعی است که در کشوری به قول ظریف وزیر خارجه همین نظام  هزاران میلیارد پولشویی می‌کنند طبیعی است که سهم مردم فقط فقر باشد .