افزایش شاخص فلاکت، فشار اقتصادی بر خانوارها را آشکارتر کرده است
رسانه حکومتی خبر فوری در تاریخ ۱۰ خردادماه ۱۴۰۵ آمار تکاندهنده ای از شاخص فلاکت درحکومت ولایت فقیه ارائه داد. در این گزارش آمده است: «داده‌های آماری اخیر نشان‌دهنده یک رکورد نگران‌کننده در اقتصاد ایران است. رسیدن میانگین کشوری شاخص فلاکت به عدد ۶۱.۳ درصد، حاکی از فشار سنگین بر دوش خانوارهاست. این عدد از ترکیب تورم ۵۳.۷ درصدی و بیکاری ۷.۶ درصدی حاصل شده است».
در واقع افزایش مداوم تورم و تداوم بحران اشتغال، فلاکت را در ایران به یکی از بالاترین سطوح سال‌های اخیر رسانده است. این داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد شاخص فلاکت کشور که از مرز ۶۱ درصد عبور کرده است، رقمی که از نگاه بسیاری از کارشناسان تنها بخشی از واقعیت دشوار زندگی میلیون‌ها شهروند را بازتاب می‌دهد.
شاخص فلاکت به ۶۱.۳ درصد از مجموع نرخ تورم و نرخ بیکاری محاسبه می‌شود و یکی از معیارهای شناخته‌شده برای سنجش فشار اقتصادی بر جامعه به شمار می‌رود. افزایش این شاخص به معنای رشد همزمان هزینه‌های زندگی و کاهش فرصت‌های شغلی است؛ وضعیتی که مستقیماً بر معیشت خانوارها اثر می‌گذارد.
در میان استان‌های کشور، کردستان با شاخص ۷۷ درصدی در صدر قرار دارد. پس از آن کرمانشاه با ۷۵ درصد و لرستان با ۷۴.۴ درصد در رتبه‌های بعدی دیده می‌شوند. این آمار نشان می‌دهد مناطق مختلف کشور با سطوح متفاوتی از فشار اقتصادی روبه‌رو هستند، اما روند کلی در سراسر ایران صعودی و نگران‌کننده است.
شکاف میان آمار و واقعیت شاخص فلاکت
بنا به نوشته این رسانه حکومتی با وجود سنگینی این ارقام، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند شاخص فلاکت رسمی نمی‌تواند همه ابعاد بحران اقتصادی را نشان دهد. نرخ‌های رسمی بیکاری تنها بخشی از واقعیت بازار کار را منعکس می‌کنند. بیکاری پنهان، اشتغال‌های موقت و ناپایدار و کاهش ساعات کاری بسیاری از شاغلان در این محاسبات جایگاه روشنی ندارند.
از سوی دیگر، شاخص فلاکت نمی‌تواند به طور کامل کاهش قدرت خرید مردم را اندازه‌گیری کند. طی سال‌های اخیر، رشد قیمت کالاهای اساسی، افزایش هزینه مسکن، بالا رفتن هزینه‌های درمان و آموزش و کاهش ارزش درآمد خانوارها، فشار اقتصادی را به سطحی بی‌سابقه رسانده است.
بیشتر بخوانید
تهران در این آمار کمترین میزان فلاکت را به خود اختصاص داده است. با این حال، شاخص ۵۱.۳ درصدی در پایتخت نیز بیانگر شرایطی دشوار است. بسیاری از شهروندان حتی در مناطق برخوردارتر کشور نیز با مشکلات معیشتی، اجاره‌بهای سنگین و هزینه‌های روزافزون زندگی دست و پنجه نرم می‌کنند.
پیامدهای زندگی فلاکت‌بار در زندگی روزمره مردم
پیامدهای افزایش شاخص فلاکت را می‌توان در زندگی روزمره مردم مشاهده کرد. صف‌های طولانی برای خرید کالاهای ارزان‌تر، افزایش خریدهای اقساطی و حذف تدریجی برخی اقلام غذایی از سفره خانوارها، بخشی از نشانه‌های این وضعیت است.
در بسیاری از شهرها، مستأجران به دلیل افزایش اجاره‌بها ناچار به ترک محل زندگی خود و مهاجرت به مناطق حاشیه‌ای شده‌اند. همزمان، جوانان تحصیل‌کرده با وجود سال‌ها آموزش و تلاش، با بازار کاری مواجه هستند که توان جذب آنان را ندارد. این شرایط چشم‌انداز آینده را برای بخش بزرگی از جامعه مبهم کرده است.
کارشناسان اقتصادی بارها هشدار داده‌اند که ادامه روند فعلی می‌تواند شکاف‌های اجتماعی و اقتصادی را عمیق‌تر کند. افزایش فقر، کاهش رفاه عمومی و گسترش ناامیدی اجتماعی از جمله پیامدهایی است که در سایه رشد مداوم شاخص فلاکت مورد توجه قرار گرفته است.
در حالی که آمارهای رسمی تصویری عددی از شرایط اقتصادی ارائه می‌کنند، بسیاری از شهروندان معتقدند واقعیت زندگی روزمره از این ارقام نیز سنگین‌تر است. اگر شاخص فلاکت رسمی به بیش از ۶۱ درصد رسیده باشد، تجربه واقعی مردم از فشار اقتصادی ممکن است بسیار فراتر از آن چیزی باشد که در گزارش‌های آماری ثبت می‌شود.
بسیاری از ناظران بر این باورند که آمارهای رسمی تنها بخشی از واقعیت را نشان می‌دهند. واقعیت کامل را می‌توان در زندگی مردمی دید که هر روز برای تأمین ابتدایی‌ترین نیازهای خود با دشواری بیشتری روبه‌رو می‌شوند و فشار اقتصادی را فراتر از هر عدد و شاخصی تجربه می‌کنند.
