راهاندازی سامانه علاج؛ نشانه استیصال حکومت ایران در برابر مخالفان
حکومت ایران روز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵، در پی تشدید فعالیتهای مخالفان و ارگانهای مقاومت دموکراتیک ایرانیان خارج از کشور، سامانه علاج را راهاندازی کرد. این اقدام با هدف شناسایی، رصد و مجازات ایرانیان مخالف حکومت در خارج از کشور صورت گرفته است. ناظران این طرح را نشانهای از استیصال فزایندهی حکومت در برابر گسترش صدای مخالفان میدانند.
سامانه علاج چیست و چه اهدافی را دنبال میکند؟
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، دوشنبه ۲۳ شهریور از آغاز فعالیت این طرح خبر داد. بر اساس اعلام رسمی، رسالت سامانه علاج «پاسداری از امنیت ملی» در برابر «جریانهای ضدوطن، تجزیهطلب و مروجان تحریم و حمله نظامی» عنوان شده است. شهروندان برای معرفی افراد موردنظر باید اطلاعات را از طریق پایگاه alagroup.ir یا کانالهای رسمی این طرح در پیامرسانهای داخلی ارسال کنند.
رسانههای حکومتی نیز توصیفات مشابهی از این طرح ارائه کردهاند. باشگاه خبرنگاران جوان، سامانه علاج را «ابزار رصد و مستندسازی» مخالفان معرفی کرد. خبرگزاری مهر نیز از تحمیل «تاوان حقوقی» به مخالفان خارجنشین سخن گفت و افزود امتیازات شهروندی آنان سلب خواهد شد.
با این حال، هنوز مشخص نیست کدام نهاد امنیتی مسئولیت اجرای این پروژه را بر عهده دارد. مجازاتهای اعلامشده شامل سلب امتیازات شهروندی و قطع دسترسیهای مالی و رسانهای بهاصطلاح «خائنین خارجنشین» است. این اقدامات بر پایهی پایش هوشمند و مستمر انجام میشود.
زمینهی راهاندازی؛ تشدید فعالیت مخالفان و تنشهای بینالمللی
در ماههای اخیر، همزمان با ادامهی تنشها با آمریکا، حکومت ملایان بر شدت نقض حقوق بشر و سرکوب داخلی افزوده است. راهاندازی سامانه علاج در همین بستر و در پی گسترش فعالیتهای اپوزیسیون بهخصوص سازمان مجاهدین خلق ایران، جنبش مقاومت ایران که خواهان تغییر حکومت در ایران است صورت گرفته است. کنشگران معتقدند حکومت با ایجاد فضای رعب قصد دارد از فوران دوبارهی خشم عمومی جلوگیری کند.
بحرانهای معیشتی و سیاسی داخلی، از عوامل اصلی این نگرانی حکومتی به شمار میروند. شرکت آنتروپیک نیز ۲۰ شهریور اعلام کرد نهادهای همسو با حاکمیت ملایان از هوش مصنوعی کلود برای نظارت بر شهروندان و طراحی تبلیغات حکومتی بهره گرفتهاند. این شرکت از شناسایی چند عملیات جداگانه علیه شهروندان ایرانی نیز خبر داد.
بیشتر بخوانید
سال تحصیلی با شوک گرانی؛ هزینه مدرسه یک دانشآموز به ۲۰ میلیون تومان رسید
همزمان، بازگشت گشت ارشاد به خیابانها در آستانه سالگرد قتل حکومتی مهسا امینی گزارش شده است. این تحولات در کنار افزایش حضور نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف، بخشی از سیاست کلیتر سرکوب را نشان میدهند. راهاندازی سامانه علاج در این چارچوب، گسترش این سیاست به بیرون از مرزهای ایران تلقی میشود.
واکنشهای کاربران و فعالان؛ بازتاب ترس فزاینده حکومت
انتشار خبر آغاز فعالیت این طرح، موجی از انتقادها را در شبکههای اجتماعی برانگیخت. بسیاری از کاربران آن را بازتاب ناتوانی و هراس حکومت از مخالفان خارج از کشور خواندند. برخی تحلیلگران نیز سامانه علاج را نشانهی آشکار درماندگی حاکمیت در برابر گسترش اعتراضات ارزیابی کردند.
کاربری با نام «آناهیت» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این دیگر علاج نیست، اعتراف رسمی به این است که حتی از ایرانی خارج از مرزها هم میترسید». این اظهارنظر بازتاب گستردهای در فضای مجازی یافت.
کاربران دیگر نیز این طرح را با عناوینی چون «پروژه حذف و ترور» و «وبسایت آدمفروشی» توصیف کردند. صفحه «فیلتربان» نیز نوشت حکومت پس از فیلترینگ داخل کشور، اکنون ایرانیان مقیم خارج را هدف قرار داده است. این واکنشها نشان میدهد سامانه علاج بهجای ایجاد بازدارندگی، اعتراض بیشتری برانگیخته است.
تحلیل: عملکرد حکومت در حوزه امنیتی و اقتصادی زیر ذرهبین
راهاندازی سامانه علاج در شرایطی صورت میگیرد که حکومت با بحرانهای اقتصادی عمیقی دستبهگریبان است. وزیر بهداشت ۲۳ شهریور از کمبود ۳۲ قلم دارو خبر داد و گفت هزینه حملونقل دارو تا ۱۰ برابر افزایش یافته است. همزمان، شهریه برخی دانشگاهها تا بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.
کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی، اختصاص منابع محدود حکومتی به پروژههای امنیتی نظیر سامانه علاج، بهجای رسیدگی به مطالبات معیشتی مردم، انتقادهای گستردهای برانگیخته است. برخی کاربران شبکههای اجتماعی نیز این موضوع را نشانهی اولویتبندی نادرست منابع دانستند.
در همین بازه، وزارت خزانهداری آمریکا ۲۳ شهریور یک بانک روسی را به دلیل کمک به دور زدن تحریمهای ایران تحریم کرد. این اقدام بخشی از فشار بینالمللی گستردهتر بر حکومت ایران است. راهاندازی سامانه علاج در این بستر، از سوی برخی ناظران، تلاشی برای جبران ضعف در عرصههای دیگر تفسیر شده است.
با این وصف به نظر نمیرسد سامانه موسوم به علاج، علاجی از دردهای بیعلاج حاکمیت ملایان کند.
منابع
- ۱. «واکنشها به راهاندازی سامانه «علاج»: حکومت از صدای ایرانیان خارج از کشور هم هراس دارد» ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۲. «راه اندازی سامانهای به نام «علاج» برای شناسایی خائنان خارجنشین» – همشهری آنلاین ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۳. «سامانه شناسایی و برخورد با فعالان خائنان خارجنشین آغاز به کار کرد» خبرگزاری فارس (نقل از X) ۲۳ شهریور ۱۴۰۵
- ۴. «آغاز به کار سامانه شناسایی و برخورد با خائنان خارجنشین» مشرق نیوز ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۵. «وقتی راههای فرار بر خائنین خارجنشین بسته میشود» رکنا ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۶. «سامانه شناسایی و برخورد با فعالان خائنان خارجنشین آغاز به کار کرد» مردمسالاری آنلاین ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
