نگاهی به زندگی سالمندان در سایه فقر و نداری
در ایران تحت حاکمیت ولایت فقیه، برای بسیاری از سالمندان، پایان یک عمر کار، آغاز نگرانی برای تأمین نیازهای اولیه زندگی است.
بر اساس گزارش خبرآنلاین، سالمندی در ایران امروز با فقر، تنهایی و معلولیت گره خورده است. این گزارش با استناد به کارشناسان حوزه سالمندی تأکید می‌کند که بخش قابل توجهی از سالمندان علاوه بر مشکلات اقتصادی، با بیماری‌های مزمن، انزوای اجتماعی و کاهش دسترسی به خدمات حمایتی روبه‌رو هستند.
در همین حال، سازمان بهزیستی کشور اعلام کرده است که بیش از ۲۶۴ هزار سالمند دارای معلولیت تحت پوشش این سازمان قرار دارند و اگر روند کنونی ادامه یابد، تا سال ۲۰۵۰ حدود ۳۰ درصد جمعیت ایران سالمند خواهند بود.
فشار اقتصادی بر سالمندان نیز هر روز بیشتر می‌شود. بر اساس گزارشی که در رسانه آذربایجان منتشر شده، حدود یک‌سوم سالمندان ایران زیر خط فقر مطلق زندگی می‌کنند. این در حالی است که هزینه دارو، درمان، مراقبت و خدمات توان‌بخشی به طور مداوم افزایش یافته و بخش بزرگی از درآمد بازنشستگان را مصرف می‌کند.
این وضعیت تنها به درآمد محدود نمی‌شود. خبرگزاری ایرنا به نقل از متخصصان طب سالمندی گزارش داده است که ایران با کمبود پزشکان متخصص سالمندی، ضعف خدمات مراقبت ازسالمندان و کمبود مراکز تخصصی نگهداری سالمندان روبه‌روست. در نتیجه بسیاری از خانواده‌ها ناچارند خودشان مسئولیت مراقبت از سالمندان بیمار یا ناتوان را بر عهده بگیرند.
جنگ اخیر نیز فشار مضاعفی بر این قشر آسیب‌پذیر وارد کرده است. سالمندانی که در مناطق آسیب‌دیده زندگی می‌کردند، علاوه بر از دست دادن خانه یا محل سکونت، با اختلال در دسترسی به دارو، خدمات درمانی و مراقبت‌های پزشکی روبه‌رو شدند. اما واقعیت این است که جنگ، علت این بحران نبود؛ بلکه تنها ضعف نظام حمایتی و رفاهی را که سال‌ها وجود داشت، آشکارتر کرد.
کارشناسان حوزه جمعیت نیز هشدار داده‌اند ، بحران سالمندی در سال‌های آینده به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های کشور تبدیل خواهد شد. خبرگزاری مهر نیز در گزارشی درباره آینده جمعیت ایران تأکید کرده است که صندوق‌های بازنشستگی، نظام سلامت و مراکز نگهداری سالمندان با فشارهای فزاینده‌ای روبه‌رو هستند.
اما پرسش اصلی همچنان باقی است؛ آیا مشکل، کمبود منابع است؟
ایران کشور فقیری نیست. درآمدهای عظیم نفت، گاز، معادن و سایر منابع طبیعی، در صورت مدیریت شفاف و پاسخگو، می‌تواند زندگی شرافتمندانه‌ای برای سالمندان فراهم کند.
تجربه گذشته نیز نشان داده است که حتی در دوره‌هایی که درآمدهای نفتی کشور بسیار افزایش یافته بود، وضعیت معیشتی مردم و بخصوص سالمندان بهتر نشد. چون مسئله اصلی ساختاری است که اولویت‌هایش رفاه شهروندان نیست. به همین دلیل، بدون تغییر بنیادین در ساختار حکمرانی و استقرار یک حاکمیت مردم‌سالار، چشم اندازی برای بهبود وضع سالمندان ایران نخواهد بود.
