فرونشست زمین در ایران به یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی تبدیل شده است. تلگرام چند ثانیه حکومتی در تاریخ اول شهریور ماه ۱۴۰۴گزارش داد: «بر اساس گزارش مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، ایران سومین کشور جهان از نظر گستردگی فرونشست است و استان گلستان وسیع‌ترین پهنه فرونشستی را دارا است». این پدیده که نتیجه مستقیم برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی است، تبعات گسترده‌ای بر اکوسیستم، کشاورزی، زیرساخت‌ها و حتی آثار تاریخی کشور بر جای گذاشته است.
عامل اصلی فرونشست زمین، کاهش شدید سطح آب‌های زیرزمینی است. در برخی مناطق، سطح آب از ۲۰–۳۰متر به بیش از ۱۲۰متر افت کرده و بیلان منفی آب ایجاد شده است.
فاجعه فرونشست زمین را چگونه درک کنیم؟
برای درک این فاجعه، می‌توان تصور کرد که حجم آب ازدست‌رفته معادل پر شدن کانالی به عمق ۱۰۰متر و پهنای یک کیلومتر از دریای مازندران تا دریای عمان است. این برداشت بی‌رویه، عمدتاً ناشی از مدیریت ناکارآمد منابع آب، سیاست‌های ناپایدار کشاورزی و نبود نظارت مؤثر بر چاه‌های غیرمجاز است. فرونشست زمین اثرات مخربی بر دشت‌های حاصلخیز ایران داشته و بسیاری از اراضی کشاورزی را غیرقابل کشت کرده است. این پدیده همچنین به زیرساخت‌های حیاتی مانند خطوط ریلی، جاده‌ها و تأسیسات شهری آسیب رسانده و در مواردی منجر به ترک‌خوردگی و فروپاشی ساختمان‌ها شده است.
در همین زمینه
بحران فرونشست زمین در ایران؛ فاجعه‌ای که جان میلیون‌ها نفر را تهدید می‌کند
تاثیرات مخرب فرونشست زمین و بی‌توجهی حکومت ویرانگر خامنه‌ای
آثار تاریخی، به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایران، نیز در معرض خطر جدی قرار دارند؛ ترک‌ها و شکاف‌های ناشی از فرونشست زمین به بناهای تاریخی در شهرهایی مانند یزد و اصفهان آسیب زده است. ریشه این بحران را می‌توان در سوءمدیریت منابع طبیعی و فساد ساختاری ناشی از سلطه کارگزاران نظام ولایت فقیه بر منابع عمومی جستجو کرد. نبود برنامه‌ریزی بلندمدت برای مدیریت آب، اعطای مجوزهای بی‌رویه برای حفر چاه‌های عمیق و عدم اجرای سیاست‌های بازدارنده، این فاجعه را تشدید کرده است. علاوه بر این، تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی نیز فشار مضاعفی بر منابع آبی وارد کرده و ضرورت اصلاح الگوهای مصرف آب را برجسته‌تر ساخته است.
اگر حکومت دموکراتیک و مردمی بود، با این چالش چگونه برخورد می‌کرد؟
برای مقابله با این بحران، اقدامات فوری و هماهنگ ضروری است. بازنگری در سیاست‌های کشاورزی، ترویج روش‌های آبیاری نوین، مسدودسازی چاه‌های غیرمجاز و تقویت نظارت بر منابع آب زیرزمینی از جمله راهکارهای کلیدی هستند. همچنین، آگاهی‌بخشی عمومی و جلب مشارکت جوامع محلی می‌تواند به کاهش فشار بر منابع آبی کمک کند. در حکومت دزد سالار و ویرانگر ولایت فقیه هرگز پاسخی به این بحران‌ها داده نخواهد شد، لذا فرونشست زمین نه‌تنها طبیعت ایران را ویران خواهد کرد، بلکه آینده ایران و زندگی مردم را نیز به خطر خواهد انداخت.
بنابراین مردم حق دارند که برای تغییر این وضعیت خانمان برانداز به راه‌حل‌های درست فکر کنند. راه حلی که مانع اصلی این همه فجایع را از سر راه زندگی مردم بردارد. اصلی‌ترین مانع و سد پیشرفت جامعه محنت‌زده نیز حکومت فاسد خامنه‌ای است که تنها با قیام‌های شجاعانه و آتشین آن را باید سرنگون کرد.
