۲۹اسفند، روزی است که در تاریخ ایران بهعنوان نمادی از مقاومت و استقلالطلبی ثبت شده است. در این روز، تلاشهای پیگیر و خستگیناپذیر دکتر محمد مصدق و یارانش به ثمر نشست و صنعت نفت ایران از چنگال استعمار بیرون آمد. ملی شدن صنعت نفت، تنها یک اقدام اقتصادی نبود؛ بلکه حرکتی عظیم در راستای احقاق حقوق ملت ایران و ایستادگی در برابر سلطه خارجی محسوب میشد.
مصدق و آغاز مبارزه برای ملی شدن نفت
مصدق از همان دوره چهاردهم مجلس شورای ملی، مبارزه خود را برای پایان دادن به سلطه بیگانگان بر منابع کشور آغاز کرد. او با تصویب قانونی، دولت را از هرگونه مذاکره برای اعطای امتیاز نفت به کشورهای خارجی منع کرد. این حرکت، سنگ بنای نهضتی شد که به تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ انجامید.
اما این مسیر ساده نبود. پس از تعطیلی مجلس چهاردهم، مخالفان مصدق تلاش کردند تا او را از صحنه سیاسی حذف کنند. اما او با حمایت مردم و نمایندگان آزادیخواه، در انتخابات مجلس شانزدهم بهعنوان نماینده اول تهران وارد مجلس شد و راه مبارزه را ادامه داد.
در همین زمینه
دکتر مصدق و قیام۳۰تیر؛ شعله ای که هنوز میدرخشد!
مخالفتها و کارشکنیها
همزمان با افزایش حمایت عمومی از ملی شدن نفت، قدرتهای خارجی و عوامل داخلی آنها تلاش کردند تا این جنبش را متوقف کنند. دربار و ایادی استعمار برای جلوگیری از این تحول، رزمآرا را به نخستوزیری گماشتند. اما مقاومت مردم و روشنگریهای مصدق باعث شد که این توطئهها ناکام بمانند. در نهایت، پس از مبارزات گسترده و فشار افکار عمومی، قانون ملی شدن صنعت نفت در ۲۹اسفند ۱۳۲۹ به تصویب مجلسین رسید و پیروزی بزرگی برای ملت ایران رقم خورد.
مصدق؛ نماد مبارزه و استقلالطلبی
ملی شدن نفت، نقطه عطفی در تاریخ مبارزات ضداستعماری ایران بود و دکتر مصدق به نماد میهنپرستی و استقلالخواهی تبدیل شد. اما این پیروزی، مخالفان داخلی و خارجی را بر آن داشت تا با کودتای ۲۸مرداد ۱۳۳۲، دولت ملی او را سرنگون کنند و بار دیگر دست بیگانگان را به منابع کشور باز کنند. با این حال، میراث مصدق و راه او در تاریخ ماندگار شد.
خیانتهای بعدی به سرمایه ملی نفت
پس از سرنگونی دولت ملی، صنعت نفت ایران بارها توسط حکومتهای مستبد به غارت رفت. در دوران رژیم پهلوی و سپس حکومت جمهوری اسلامی، درآمدهای نفتی نهتنها صرف توسعه و پیشرفت کشور نشد، بلکه برای سرکوب داخلی، جنگهای منطقهای و سیاستهای غارتگرانه به کار گرفته شد. این در حالی است که مصدق معتقد بود نفت ایران باید بهعنوان سرمایهای برای آیندگان حفظ شود و پایهگذار اقتصادی مستقل و پایدار برای کشور باشد.
راهی که باید ادامه یابد
در سالگرد ملی شدن صنعت نفت، باید از خیانتهایی که به این سرمایه ملی شده است یاد کنیم و بر لزوم بازپسگیری آن در راستای منافع ملت تأکید کنیم. آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری ضروری است، بازگشت به راه و اندیشه مصدق است؛ مسیری که در آن منابع ملی در خدمت مردم و پیشرفت کشور قرار گیرد و ایران بتواند جایگاه واقعی خود را در جهان بازیابد.







