گزارشات متناقض از آمار جان‌باختگان و دانش‌آموزان بازداشتی
نیمکت‌های خالی مدارس و سلول‌های پر، تصویری تلخ از وضعیت دانش‌آموزان بازداشتی در ماه‌های اخیر را رسانه حکومتی اعتماد در تاریخ ۶اسفند ماه ۱۴۰۴ارائه می‌دهد. موضوع جان‌باختن و بازداشت گسترده نوجوانان در جریان اعتراضات دی‌ماه، به یکی از جدی‌ترین بحران‌های حوزه آموزش تبدیل شده است. در حالی که نهادهای رسمی آمارهای متفاوتی منتشر می‌کنند، خانواده‌ها و تشکل‌های صنفی از تداوم بازداشت‌ها خبر می‌دهند. تناقض در روایت‌ها، ابهام درباره سرنوشت دانش‌آموزان بازداشتی را افزایش داده است.
تناقض آماری درباره دانش‌آموزان بازداشتی
بیش از ۴۰روز از اعتراضات دی‌ماه گذشته است. با این حال، مقام‌های مسئول هنوز آمار روشنی از دانش‌آموزان بازداشتی ارائه نکرده‌اند. سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس آخوندی اعلام کرده که این کمیسیون پیگیر آمار دستگیرشدگان و جان‌باختگان است. اما وزارت آموزش و پرورش هنوز گزارش رسمی و شفافی منتشر نکرده است.
محمد حبیبی می‌گوید، برخلاف ادعای مقامات ایران، هنوز ده‌ها دانش‌آموز در بازداشتگاه‌های امنیتی یا کانون‌های اصلاح و تربیت نگهداری می‌شوند و خانواده‌ها تحت فشار قرار دارند که درباره وضعیت فرزندان خود اطلاع‌رسانی نکنند.
او می‌افزاید: «اگر دانش‌آموز زندانی نداریم، این بچه‌ها کجا بودند؟» اشاره او به آزادی سه دانش‌آموز از کانون اصلاح و تربیت یاسوج در هفته‌های اخیر است.
سخنگوی شورای تشکل‌های صنفی فرهنگیان، آمار جان‌باختگان دانش‌آموز را ۲۲۰نفر اعلام کرده است. در مقابل، رئیس مرکز اطلاع‌رسانی وزارت آموزش و پرورش، این رقم را ۲۲نفر عنوان کرده و آمارهای مستقل را رد کرده است. این اختلاف فاحش، ابهام درباره واقعیت دانش‌آموزان بازداشت شده و جان‌باختگان را تشدید کرده است.
وزیر دادگستری اعلام کرده که احتمالاً دیگر دانش‌آموز بازداشتی وجود ندارد. با این حال، او تأیید کرده که تعدادی بازداشتی زیر ۱۸سال همچنان در زندان هستند. سخنگوی قوه قضاییه نیز از وجود افراد زیر ۱۸سال در بازداشت خبر داده است. این اظهارات با ادعای آزادی کامل دانش‌آموزان بازداشت شده در تضاد قرار دارد.
در همین زمینه
دانش‌آموزان شورشگر؛ چرا حکومت صدای قیام آن‌ها را انکار می‌کند؟
تمرکز جان‌باختگان در چند استان
گزارش شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی فرهنگیان، فهرستی از ۲۲۰کودک و نوجوان جان‌باخته منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، استان تهران با حدود ۶۹نفر در صدر قرار دارد. پس از آن، اصفهان با ۲۷نفر و خراسان رضوی با ۲۴نفر قرار دارند. البرز و کرمانشاه نیز آمار بالایی ثبت کرده‌اند.
بازه سنی جان‌باختگان از ۲تا ۱۸سال اعلام شده است. تمرکز اصلی بر نوجوانان ۱۶تا ۱۸سال است. شمار زیادی از ۱۷و ۱۸ساله‌ها در این فهرست دیده می‌شوند. این آمار، نشان‌دهنده حضور گسترده نسل نوجوان در اعتراضات است. هم‌زمان، موضوع دانش‌آموزان بازداشتی همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.
بحران در مدارس و پیامدهای اجتماعی
فعالان صنفی تأکید می‌کنند که بازداشت گسترده نوجوانان، فضای مدارس را ملتهب کرده است. بسیاری از دانش‌آموزان تجربه از دست دادن همکلاسی یا بازداشت را از سر گذرانده‌اند. این وضعیت، فشار روانی سنگینی ایجاد کرده است.
برآوردها حاکی است که در مجموع بیش از هزار نوجوان در جریان اعتراضات بازداشت شدند. هرچند بخشی از آنان آزاد شده‌اند، اما مسئله دانش‌آموزان بازداشتی همچنان حل نشده است. خانواده‌ها از رسانه‌ای شدن نام فرزندان خود هراس دارند. همین نگرانی، اطلاع‌رسانی را دشوار کرده است.
کارشناسان حوزه آموزش می‌گویند: «هیچ سازوکار مشخصی برای حمایت قضایی از دانش‌آموزان بازداشتی وجود ندارد. در ساختار آموزش و پرورش، نهادی برای تأمین وکیل یا پیگیری حقوقی تعریف نشده است. این خلأ، خانواده‌ها را در برابر روندهای قضایی تنها گذاشته است».
تشکل‌های صنفی معلمان نیز از محدودیت‌های شدید فعالیت خبر می‌دهند. فعالان این حوزه طی سال‌های گذشته با بازداشت و فشار روبه‌رو بوده‌اند. حذف نهادهای واسط، امکان انتقال مطالبات جامعه به حاکمیت را کاهش داده است. در چنین شرایطی، مسئله دانش‌آموزان بازداشتی به نمادی از بحران عمیق در ساختار آموزشی و اجتماعی کشور تبدیل شده است.
