تا چند هفته پیش به ادعای تمامی بازیگران در سناریوی برجام تنها موضوعات کوچکی لاینحل باقی مانده بود که حل آنها نیازمند تصمیم سیاسی خامنه ای و آمریکا بود و حتی حکومت ولایت فقیه قبل از امضای برجام میلیون‌ها بشکه نفت را برروی دریا آماده انتقال به بازار تشنه انرژی دنیا کرده بودند تا بتوانند بخشی از کسری بودجه چندصد هزار میلیاردی را با شتابی فزاینده جبران نموده و نیروهای نیابتی خود را برای انجام عملیات تروریستی سیراب کنند.
اما به یک‌باره ورق برگشت و پوتین با اتکا به محاسبات ظاهرا دقیق، خود را وارد مهلکه‌ای کرد که خروج از آن بلاشک در دست او نیست. سرنوشت پوتین و خامنه‌ای چنان به همدیگر گره خورده که نمی‌توان موضوع اوکراین و برجام را مستقل بررسی کرد.
نکته مهم در این پیچ تاریخی به زبان الکن خامنه‌ای، مخمصه پیچیده‌ای است که در حال حاضر حکومت در فاز سرنگونی به آن گرفتار شده است. از آن سو اما رئیسی جلاد در توهم قدرت به سر میبرد و ادعا میکند شرق و غرب برای تعامل با ایران با یکدیگر رقابت می‌کنند. روسیه با شکل گیری تحریمهای بی‌سابقه با سرعت شگفت انگیزی در حال از دست دادن منابع مالی خود در بازارهای تجاری دنیاست.
تلاش روسیه برای جایگزینی در فروش به چین
این مهم اگر چه برای اروپا و غرب نیز گران تمام میشود اما از دست رفتن بازارهای نفت و جایگزینی رقبای جدید، راهی به جز رفتن به بازار سیاه نفت را برای پوتین باز نمی‌گذارد.
بازاری که تا دیروز در اختیار رژیم خامنه ای بود و امروز برای پوتین تا بدان حد مهم است که آنها حاضر شدند نفت خود را در مهلکه اوکراین با ۲۰ درصد تخفیف بفروشند که حتی از تخفیف ایران نیز پایین‌تر است.
پوتین به خوبی می‌داند که عبور از فصل سرما عملا برگ بازار گاز او را نسبت به فصول سرد سال کمرنگ میکند و عملا فرصت لازم به غرب برای پیدا کردن راه حل جایگزین خواهد داد.
بنابراین بدنبال بستن همه راههای عبور از این بحران برای غرب و آمریکاست. یکی از این راهها استفاده از منابع سرشار انرژی ایران است. در جریان برجام روسیه درخواست تضمین برای معافیت از تحریمهای مرتبط با منافع برجام را برای خود نموده است که با مخالفت کلیه کشورهای غربی از جمله آمریکا روبرو شده است مگر مواردی که به طور مستقیم به مسائل هسته‌ای ایران مربوط باشد.
این در حالیست که تجارت ایران و روسیه به هیچ وجه ارزش چانه‌زنی برای روسیه ندارد مگر آنکه روسیه بخواهد از طریق ایران تحریمهای خود را دور بزند. به عبارت دیگر امضای برجام در شرایط تحریم روسیه، در صورتی‌که از اهرم ایران استفاده لازم را نبرد، باختی بسیار بزرگ برای پوتین و هیچ دستآوردی برای او ندارد و صد البته شکست او را در جریان اوکراین تسریع میکند.
روسیه به خوبی اطمینان داشت که طرفهای غربی با این موضوع مخالف هستند. مطبوعات داخل کشور هر کدام به سویی نواختند. امامان جمعه که نمایندگان خامنه ای هستند، نوک حملات‌شان را علیه مردم و مقاومت اوکراین گرفتند و هم نوا با دستگاه پروپاگاندای روسیه بدون کم و کاست نه تنها حمله پوتین را به عنوان پیش دستی او در مقابل غرب نامیدند بلکه علیرغم روشن بودن مانع تراشی او، بسان همیشه به فرافکنی و زدن نعل وارونه روی آوردند و آمریکا را عامل همه مشکلات مرتبط به عدم توافق در برجام دانستند.
در سوی دیگر باندهای مغلوبی که حتی جرات محکوم کردن جدی و روشن حمله روسیه به اوکراین را ندارند و قادر نیستند او را به عنوان متجاوز به سرزمین دیگر عنوان کنند، عملا قادر به بیان مواضع روشن ملت ایران بر علیه ظلم آشکار صورت گرفته نیستند و تنها با نرم ترین زبان ممکنه برای جلوگیری از وارد آمدن گزند به آسایش و آرامش قبرستانی با شیوه به اصطلاح اصلاح طلبی تنها به ذکر مصیبت و ادای نصیحت بسنده کردند.
توافق اتمی قربانی منافع روسیه
این حد از خود فروختگی در ساختار حکومت به واسطه آنست که حکومت ولایت فقیه با حجم غیرقابل تصوری از نفوذ سازمانهای امنیتی پوتین در ساختارهای امنیتی خود روبروست که عملا قدرت هرگونه تصمیم گیری و اجرای مستقل را از آنها گرفته است. [آمریکا: توافق اتمی نه قریب الوقوع و نه قطعی است]
به عبارت ساده‌تر ساختارهای امنیتی چند لایه آن چنان در اختیار روسها قرار گرفته است که اساسا علیرغم روشن بودن فواید توافق برجام در جهت بقای بیشتر، رژیم ناچار است برای حفظ منافع پوتین به تقابل با آمریکا ادامه دهد.
این در حالی است که پوتین در فاصله چند روز دو سیلی محکم به صورت خامنه ای با آزاد گذاشتن اسراییل در بمباران پایگاه نیروهای سپاه در سوریه و متوقف کردن برجام نواخت و خیالش جمع است که حکومت ولایت فقیه علیرغم نیاز شدید پوتین در شرایط انزوای جهانی به ایران جرات کوچکترین مخالفتی را ندارد.
طوری که در شرایط بسیار حساس کنونی به موشک‌پرانی در خاک عراق نزدیک به سفارت آمریکا دست زده و با موشک‌های نقطه زن خانه‌ها و ساختمان‌های متعلق به شهر اربیل را ویران کردند، روشن است همه این حرکات تخریبی میخی است بر تابوت. [تهدید موشکی سپاه پاسداران یا طبل توخالی خامنه ای؟]
سؤال اینجاست که چرا موضوع برجام تا این حد برای پوتین در میانه این جنگ خانمان سوز با اهمیت شده است؟ چرا توافق برجام برای روسیه مهم شده است؟
۱. حل مشکل آمریکا با خامنه ای در میانه جنگ پوتین با اوکراین باعث سبکبالی بیش از پیش آمریکا و تمرکز بیشتر بر روی روسیه میشود و این موضوع بشدت برای کرملین نامطلوب است.
۲. جایگزینی روسیه با ایران در بازار نفت در میانه جنگ اوکراین، بزرگترین ابزار پوتین برای به زانو در آوردن غرب را از بین میبرد و این موضوع برای او بزرگترین ضربه در این شرایط بحرانی است، بنابراین به هر قیمتی از وقوع آن جلوگیری میکند و حکومت خامنه‌ای از این موضوع به خوبی مطلع است.
۳. روابط روسیه و اسراییل در شرایط کنونی بسیار عجیب و در این حال رازآلود است. به عبارت ساده‌تر اسراییل و پوتین پس از مدتها همکاری تنگا‌تنگ در سوریه برای از بین بردن شبه نظامیان مستقر در مرز اسراییل به توافقی عجیب دست یافتند. اسراییل که از طرفهای غربی برای عدم حصول برجام ناامید شده بود، با دست پوتین موفق می‌گردد که برجام را متوقف کند و این موضوع اتحاد روسیه و اسراییل را به مراتب قویتر از گذشته میکند.
۴. تلفات شدید انسانی ارتش پوتین باعث گردید روسیه بیش از ۲۰ هزار نیروی متخاصم را عمدتا از سوریه و لبنان و احتمالا سپاه قدس برای جنگ اوکراین اجیر کند تا با یک تیر دو نشان بزند. اول اینکه مرزهای سوریه را از وجود نیروهای متخاصم تحت حمایت ایران پاکسازی کند و دوم اینکه فشار اعتراضات داخلی را به حداقل برساند. با حل موضوع برجام عملا امکان مشارکت این نیروها که تحت فرمان خامنه ای هستند از بین میرود.
۵. اسراییل این تلقی را دارد که جنگ اوکراین برای امنیت اسراییل میتواند تبدیل به تهدیدی جدی شود در صورتی که ایران موفق به آزاد سازی تجارت نفت با کشورهای غربی شود، منابع مالی عظیمی آزاد میشود و این امری بشدت مهلک برای امنیت اسراییل است.
حال سوال مهمتر اینست که چرا حکومت ولایت فقیه در زمانی که آمریکا انواع و اقسام امتیازها را بر سر سفره خامنه ای میریزد، باز هم نمیتواند پای توافق بیاید؟ [آخرین تلاش‌ها برای احیای برجام در کشاکش بحران اوکراین]
اولویت نخست خامنه ای
برای خامنه ای اساسا آسایش و رفاه ملت ایران در پایین‌ترین اولویت است و در زمانی که همه امتیازها در کاسه خامنه ای ریخته شده، اصرار بر خروج سپاه از لیست تحریم دارد که به هیچ وجه جزو مفاد برجام نیست.
خامنه ای نه اینکه نخواهد بلکه در اساس نمیتواند، چرا که منافع متضادی در درون همین حکومتش او را زمینگیر کرده است. ترس از قیام و خیزش عمومی از یک طرف و انزوای سیاسی و اقتصادی جهانی قدرت ریسک کردن را خامنه ای گرفته است.
حل برجام به معنای بسته شدن تمامی راههای قاچاق، دزدی، فساد و پولشویی است که منبع درآمد عظیم برای مافیای سپاه است و عملا بشدت به ضرر آنهاست.
با توجه به این شواهد حکومت خامنه ای، به عنوان مهمترین دشمن مردم ایران و متجاوز به حقوق کشور عزیزمان، علیرغم همه اعتراضات گسترده اقشار مختلف، نفع بیشتر خود را یا در عدم امضای برجام و یا امضای برجام با خواسته‌های حداکثری یعنی خروج سپاه از لیست سازمانهای تروریستی می‌بیند.
این رویکرد قطعا شتاب فاز سرنگونی را با شیببی به مراتب تندتر از گذشته به پیش خواهد برد. چرا که در صورت عدم امضای برجام، روسیه به تنهایی بازار نفت چین را تصاحب مینماید و امکان فروش حداقلی نفت نیز از ایران سلب میشود.
درصورتی که برجام امضا شود، خامنه ای در پارادوکس حملات ویرانگر اسراییل و محدودیت جدی فعالیتهای برون مرزی سپاه گرفتار میشود و با باز شدن راههای فروش نفت ایران تبدیل به پلی برای دور زدن تحریمهای روسیه میشود و این موضوع عملا ایران را در معرض تحریمهای به مراتب بزرگتر از تحریمهای هسته‌ای در سطح جهان قرار خواهد داد.
این شرایطی است که به زعم نگارنده، آخوندها را در وضعیت از اینجا مانده و از آنجا رانده قرار داده است. بدبخت حکومتی که سیاست نگاه به شرقشان خیلی زود به گل نشست و روسیه قدرتمند راهی را که آنها در طول سی سال پیمودند در عرض 3 هفته طی کرد و رتبه اول تحریمهای بین المللی را از ایران گرفت و بدین ترتیب متحد استراتژیک خامنه ای نیز خود گرفتار غول تحریم‌ها شده و خامنه ای در بن بستی سختر گرفتار شده است.
ر.ح . فروغ
