چرا قبض آب و برق خرداد و تیر تا ۴ برابر شد؟ فشار مضاعف بر معیشت مردم
قبض آب و برق میلیونها خانوار ایرانی در خرداد و تیر ۱۴۰۵ بهطور ناگهانی تا چهار برابر افزایش یافت. این جهش، همزمان با کسری بودجه سنگین حکومت ایران رخ داده و این پرسش را مطرح کرده که آیا خزانه دولت از محل جیب مردم پر میشود. وزارت نیرو تاکنون توضیح شفافی برای این وضعیت ارائه نداده است.
افزایش ناگهانی قبض آب و برق در ماههای خرداد و تیر ۱۴۰۵ بسیاری از خانوارها را شوکه کرد. برخی مشترکان گزارش دادند رقم قبض آب و برق از حدود سیصد هزار تومان در خرداد به هشتصد هزار تا یک میلیون تومان در تیر رسید. این جهش تا سیصد درصد و حتی بیشتر بود. مسئولان حکومت ایران علت را عبور از الگوی مصرف اعلام کردند. اما گزارشهای متعدد نشان میدهد ساختار پلکانی و فشار کسری بودجه عظیم حکومت ایران در این افزایش نقش داشته است.
ساختار تعرفههای پلکانی و جهش ناگهانی هزینهها
در مناطق عادی الگوی مصرف ماههای گرم سیصد کیلوواتساعت تعیین شده است. این رقم میزان بسیار کمی است در واقع حکومت با پایین آوردن این رقم، مشترکان کممصرف را نیز در سنخ مشترکان پرمصرف قرار میدهد. عبور از این سقف مشترک را وارد پلههای بالاتر میکند. در پلههای بالاتر نرخها چند برابر میشود.
خبر فوری در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ نوشت تعرفه قبض آب و برق بهصورت پلکانی محاسبه میشود. تا سیصد کیلوواتساعت با ضریب پایه نیم برابر هزینه تأمین محاسبه میگردد. با عبور از سقف هر پله بخش مازاد با ضریب بالاتر محاسبه میشود. اگر مصرف از پانصد کیلوواتساعت فراتر رود بخش بالاتر با ضریب پنج برابر محاسبه خواهد شد.
بیشتر بخوانید
روزنامه اطلاعات در ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ نوشت هزینه قبض آب و برق مردم تا ۳۰۰ درصد و حتی بیشتر افزایش یافته است. بر اساس این گزارش، فیش برقی که در خرداد حدود ۳۰۰ هزار تومان بوده، در تیر به ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان رسیده است.
به نوشته روزنامه اطلاعات، این افزایش بیشتر دامان مشترکان عادی با منازل کوچک و متوسط را گرفته؛ کسانی که پیشتر خوشمصرف بودند و بیشتر ساعات پرمصرف روز را در محل کار میگذرانند. به گفته این روزنامه، آنان با دیدن رقم فیشهای تیر واقعاً شوکه شدند.
ظن جبران کسری بودجه از طریق افزایش قبوض
خبرگزاری آنا در ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ نوشت جهش ناگهانی قبض آب و برق علیرغم عدم اعلام رسمی افزایش نرخ پایه رخ داده است. نظام تعرفهگذاری پلکانی و اختلاف سیوپنج برابری میان کف و سقف نرخ، کوچکترین تغییر مصرف را به شوک مالی تبدیل میکند. تاکنون وزارت نیرو توضیح شفاف و همهفهمی ارائه نداده است.
حکومت ایران با کسری بودجه بسیار بزرگ ۱۸.۲ تریلیونی مواجه است. برخی از تحلیلگران دریافت پول بیشتر از مردم با بهانه قبض آب و برق تلاشی برای جبران کسری بودجه میدانند.
شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور نیز اعلام کرد نرخ آببها در ابتدای سال اعلام شده و افزایش خارج از چارچوب مصوب رخ نداده است. افزایش رقم قبض ناشی از رشد مصرف و ورود به پلههای بالاتر یا نصب غیراصولی پمپ است. با این حال خواست عمومی توضیح ساده و شفاف باقی مانده است.
فشار مضاعف بر کشاورزان و خانوارهای عادی
مشکل تنها محدود به خانوارها نبود. ایسنا در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ با تیتر «سایه قبض ۴۰۰ میلیونی بر سر کشاورزان» گزارش داد مبلغ قبض ماهانه یک چاه کشاورزی از چهار تا پنج میلیون تومان به بیش از چهارصد میلیون تومان رسیده است. قبضهای صد میلیون تومانی نیز صادر شده است. در یک مورد برای ده روز مصرف، قبض صد و بیست میلیون تومانی صادر گردید.
اتاق اصناف کشاورزی اعلام کرد تعرفه پایه قبلی بیستویک تومان بود. در جدول جدید پایینترین نرخ از حدود هشتاد تومان آغاز میشود و در برخی پلهها به هشتهزار و ششصد و هشتاد تومان میرسد. این افزایش در برخی موارد به چهارصد برابر رسیده است. پرداخت چنین مبالغی از توان بسیاری از کشاورزان خارج است.
توضیحات فنی درباره پلههای تعرفه، نمیتواند بهتنهایی توجیهکننده جهش تصاعدی قبض آب و برق باشد که زندگی روزمره مردم را مختل کرده است.
این وضعیت، ادامه همان الگویی است که طی نزدیک به پنج دهه گذشته تکرار شده؛ مدیریت ناکارآمد منابع، هزینههای سنگینی را بهجای رفاه مردم، بر سفره خانوارها تحمیل کرده است. اگر قرار بود اصلاحی رخ دهد، در این مدت طولانی محقق شده بود.
افزایش سه تا چهار برابری قبض آب و برق در خرداد و تیر ۱۴۰۵ محصول نظام تعرفهگذاری پلکانی ناکارآمد و تلاش حکومت ایران برای جبران کسری بودجه عظیم خود است. حکومت ملایان طی چهار دهه گذشته بارها وعده اصلاح داده اما نتیجه عملی جز فشار بیشتر بر معیشت نبوده است. توضیح رسمی مبنی بر عبور از الگو واقعیتهای اقتصادی خانوارها و کشاورزان را توجیه نمیکند.
منابع
- خبر فوری – ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، «چرا قبضهای برق چند برابر شد؟»
- ایسنا – ۱۴ مرداد ۱۴۰۵، «را قبض برق برخی مشترکان چند برابر میشود؟»
