پایان تجمعات شبانه یا آغاز شکاف جدید؟
تجمعات شبانه مزدوران حکومتی از نخستین روزهای جنگ کارکردی امنیتی و روانی داشت: حکومت می‌خواست در شرایطی که خامنه ای و شماری از فرماندهان ارشدش کشته شده بودند، خیابان را از دست ندهد و مردم معترض دوباره به خیابان بازنگردند و تصویری از «حضور مردم» در برابر بحران ارائه کند. احمدرضا رادان، فرمانده نیروی انتظامی، ۱۵ اسفند این تجمعات را «یکی از عوامل مهم اقتدار کشور» و عامل «انسجام» جامعه خواند.
اما خیلی زود خیابان از کارکرد اولیه خود فاصله گرفت. تجمعی که قرار بود نمایش حمایت از حکومت و حفظ روحیه نیروهای وفادار به آن باشد، به‌تدریج به سکوی باندها تندروی حکومتی برای فشار بر دولت و تیم مذاکره‌کننده تبدیل شد. در خردادماه، شعارها دیگر فقط علیه آمریکا و اسرائیل نبود؛ «قالیباف، عراقچی، پس خون رهبرم چی؟»، «مرگ بر عراقچی» و «عراقچی حیا کن، آمریکا رو رها کن» مستقیماً رئیس مجلس و وزیر خارجه را هدف گرفت. حتی ۱۶ نماینده مجلس در تجمع ۲۴ خرداد حاضر شدند.
این تغییر آن‌قدر آشکار شد که محمدعلی پورمختار، نماینده ادوار مجلس، هشدار داد: «شعارهایی که علیه قالیباف و تیم مذاکره‌کننده در تجمعات شبانه سر داده می‌شود، بدون تردید موجب دوقطبی‌سازی خواهد شد.»
تجمعات شبانه و شکاف در باند سنتی ولی فقیه
از اینجا دعوا بر سر اصل تجمعات آغاز شد. احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در تیرماه صریحاً گفت: «تجمعات شبانه حالت فرسایشی پیدا کرده و ادامه آن در درازمدت نمی‌تواند به نفع جمهوری اسلامی باشد» و خواستار پایان تجمعات «مداح‌محور» شد.
در مقابل، جریان تندرو پایان آن را عقب‌نشینی سیاسی می‌بیند. حمید رسایی در خرداد گفت این اجتماعات تنها پس از «انتقام خون نائب امام زمان» تمام خواهد شد و حتی تأکید کرد پایان آن منوط به «محو کردن اسرائیل از روی زمین» است.
اکنون اختلاف به مرحله تصمیم‌گیری رسمی رسیده است. قائم‌مقام سازمان تبلیغات در ۱۴ مرداد اعلام کرد تجمعات تا پایان ماه صفر ادامه دارد و درباره ادامه یا تغییر شکل آن، شورای امنیت ملی در حال تصمیم‌گیری است.
بیشتر بخوانید
اکنون بار دیگر این موضوع به رسانه‌های حکومتی کشیده شده است. انصاف نیوز به نقل از علی باقری به‌اصطلاح دبیرکل حزب عهد نوشت:
تشخیص اینکه این زمان دقیقاً چه تاریخی است با مراجعی است که نزدیک‌ترین و قوی‌ترین ارتباط را با هسته‌های اصلی قدرت در حاکمیت دارند.
او ادامه داد: اگر عده‌ای نخواهند این تصمیم را بپذیرند شک برانگیز است که شاید هدف آن افراد چیزی جز اهداف ملی بوده و شاید نگاهشان به این تجمعات ابزاری برای پیگیری مطالبات شخصی و جریانی بوده است.
اما روزنامه نوبنیاد وابسته به باند سخت‌سران حکومتی نوشت:
در شرایط کنونی (با همه مشکلات ناشی از شرایط نه جنگ و نه صلح و تورم ۶۰ درصدی)، تجمعات شبانه بزرگترین مؤلفه برای گسترش ید ولی فقیه شده است و سطح بالایی از مشروعیت مردمی را برای ایشان رقم زده است. در این تجمعات و به صورت کلی همه ملت باید به‌نحوی عمل کنند، شعار دهند و بنویسند که در مقابل دشمن و از سویی دیگر در مقابل مسئولی که دچار خطای محاسباتی شده است، نظر ولی‌فقیه اعمال شود.
به نظر می‌رسد تجمعات شبانه که زمانی مثل تنگه هرمز قرار بود به اهرم فشاری برای بقای رژیم تبدیل شود اکنون خود به کانونی برای شکاف باندهای حکومتی تبدیل شده است. و تردیدی نیست که هر روز که از عمر رژیم می گذرد این شکاف‌ها نه‌تنها ترمیم نخواهند شد بلکه بیش از گذشته دهان باز خواهند کرد و فرصت برای قیام و خیزش مردم فراهم خواهند ساخت.
منابع
- نوبنیاد – ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، تجمعات شبانه بزرگترین مولفه برای بسط ید ولی فقیه
- عصر ایران – ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، علی باقری: نپذیرفتن پایان تجمعات شبانه پس از اعلام نظر حاکمیت شک‌برانگیز است
