تجمع دانش‌آموزان مقابل شورا به اعتراض علیه تبعیض سیستماتیک بود
روز سه‌شنبه ۱۸آذر۱۴۰۴، مقابل دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در تهران، دانش‌آموزان و والدین‌شان بصورت گسترده اقدام به برگزاری تجمع اعتراضی کردند. اعتراض آنها به مصوبه اخیر شورا بود که «تأثیر قطعی معدل امتحان نهایی» را در کنکور ۱۴۰۵برقرار می‌کند. معترضان با سر دادن شعارهایی و نگارش نامه‌ای سرگشاده خطاب به رئیس‌جمهور خامنه ای و رئیس شورای عالی باصطلاح انقلاب فرهنگی، خواستار «لغو فوری» این مصوبه شدند.
آنها تأکید داشتند که «این تصمیم نه تنها معیار عادلانه‌ای برای ورود به دانشگاه نیست، بلکه نابرابری آموزشی را تشدید می‌کند؛ به‌ویژه برای دانش‌آموزانی از مناطق محروم که در نظام آموزش رسمی با مشکلات ساختاری شدید روبرو هستند».
در همین زمینه
چرا دانش‌آموزان «محرومان» را هدف اصلی می‌دانند؟
بنا به نوشته رسانه حکومتی توسعه ایرانی در تاریخ ۱۸آذرماه۱۴۰۴حامیان مصوبه غالبا ادعا می‌کنند تأثیر معدل سهمی از عدالت آموزشی است. اما منتقدان می‌گویند دقیقاً برعکس، این مصوبه «شمشیری علیه محرومان» است. رسانه حکومتی توسعه ایرانی در ادامه می نویسد: «در بسیاری از استان‌ها با امکانات آموزشی ضعیف، متوسط نمره در امتحانات نهایی پایین‌تر است. آنچه در تئوری «بازگشت مرجعیت به مدرسه» خوانده می‌شود، در عمل به معنای حذف امید دانش‌آموزان محروم برای ورود به دانشگاه است».
نتایج کنکور ۱۴۰۲خود شاهد این واقعیت بود. تنها سه نفر از چهل رتبه‌ی برتر در مدارس دولتی عادی درس خوانده بودند. این نشان می‌دهد که مدارس خصوصی یا خاص، که معمولاً متعلق به فرزندان سرکردگان حکومتی است، برنده اصلی این نظام جدید هستند.
شورای عالی؛ اصرار بر اجرای «مصوبه عدالت»
رسانه حکومتی خبر فارسی در این رابطه می‌نویسد: «مسئولان شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌گویند مصوبه تأثیر قطعی معدل پس از سال‌ها بررسی کارشناسی به تصویب رسیده است. آنها مدعی‌اند این تصمیم با هدف کاهش فشار کنکور و ارتقای عدالت آموزشی اتخاذ شده است».
به گزارش رسانه حکوتی ویستا: «رئیس مرکز رسانه و روابط عمومی شورا اخیراً در واکنش به تجمع دانش‌آموزان معترض اعلام کرد که شورا آماده گفت‌وگو با نمایندگان خانواده‌ها و داوطلبان است. اما او ادعا کرده که مشکل اصلی کاهش انگیزه تحصیلی پسران ناشی از مسائل اقتصادی مانند اشتغال و سربازی است، نه شیوه برگزاری آزمون».
چرا این مصوبه عملاً به نابرابری دامن زد؟
در ادامه رسانه حکومتی توسعه ایرانی می‌نویسد: «آزمون نهایی در مناطق محروم با کمبود امکانات، زیرساخت و معلم روبرو است. بنابراین نمرات پایین‌تر دانش‌آموزان در مدارس دولتی و محروم انتظار منطقی است. این یعنی «امتحان نهایی» تحت سلطه نابرابری ساختاری است.
رسانه حکومتی تسنیم در این رابطه می نویسد: «با شکستن دیوار «کنکور سراسری»، که اگرچه ناعادلانه بود، اما تا حدودی فرصت برابر برای همه فراهم می‌کرد، اما اکنون سهم مدارس خاص و برخوردار افزایش یافته است. در نتیجه،طبقات محروم‌تر از مسیر ورود به دانشگاه حذف می‌شوند. خود مصوبه و روند تصویب آن نیز با فقدان شفافیت و مشورت واقعی با ذی‌نفعان همراه بوده است. در بسیاری از گزارش‌ها گفته شده که نظر کارشناسان مستقل شنیده نشده است».
بازتاب اعتراضات؛ آیا این فقط صدای کنکوری‌هاست؟
تجمع دانش‌آموزان و والدین‌شان درروز سه شنبه۱۸آذرماه ۱۴۰۴، نشانه تنها یک اعتراض صنفی نبود. این حرکت به معنای واکنش بخشی از جامعه محروم به سیاستی بود که آنها را در محرومیت و محروم‌تر شدن قرار می‌دهد. این اعتراض اگرچه با آرایش نسبتاً محدود (دانش‌آموز و والدین) شکل گرفته، اما پیامش جدی است: «ما از عدالت آموزشی صحبت می‌کنیم، نه از امتیاز ویژه برای عده‌ای محدود». آنها خواستار بازنگری جدی و فوری این مصوبه هستند.
با توجه به سابقه طولانی تبعیض و فساد ساختاری در نظام آموزشی و استفاده از «امتحان نهایی» به‌عنوان ابزاری برای کنترل و تفکیک اجتماعی، که صددرصد در جهت منافع طبقات برخوردار عمل کرده ، طبیعی است که مردم محروم با دید شکاکانه به این مصوبه نگاه کنند.
نتیجه؛ «معدل» ابزاری برای تحکیم طبقات؟
تصمیم شورای عالی انقلاب فرهنگی به تأثیر قطعی معدل امتحان نهایی بر کنکور، در ظاهر با شعار عدالت آموزشی همراه بود؛ ولی در عمل، به‌ویژه برای مناطق محروم، فاجعه‌ی نابرابری را تشدید کرده است.
تجمع روز سه شنبه۱۸آذرماه دانش‌آموزان و والدین‌شان مقابل دبیرخانه شورا، اعتراض واقعی به سیاستی بود که نه تنها عدالت را پایمال کرد، بلکه شکاف طبقاتی را عمیق‌تر کرده است. اگر قرار بر واقعی‌سازی عدالت بود، باید شرایط یکسان برای همه دانش‌آموزان فراهم می‌شد. نه اینکه با همین نظام نابرابر، «معدل» به ابزار رأس هرم قدرت برای جدا کردن قله از پایه بدل شود.
