۳۵سال پیش درچنین روزی در تاریخ ۴ اردیبهشت ۱۳۶۹، دکتر کاظم رجوی، استاد برجسته حقوق بینالملل و فعال سرشناس حقوق بشرو برادر رهبر مقاومت ایران در حومه ژنو سوئیس توسط عوامل تروریستی رژیم ایران به شهادت رسید. این ترور، که به دستور مستقیم سران رژیم ایران و توسط مأموران اعزامی آن انجام شد، یکی از برجستهترین نمونههای تروریسم دولتی رژیم ایران در خاک اروپا به شمار میرود
زندگی و تحصیلات
کاظم رجوی در ۲۹ بهمن ۱۳۱۲ در مشهد متولد شد. پس از اخذ دیپلم، به مدت دو سال به معلمی پرداخت و در سال ۱۳۳۳ در رشته حقوق دانشگاه تهران پذیرفته شد. او سپس برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و موفق به اخذ شش دکترا در رشتههای مختلف حقوق، اقتصاد و علوم سیاسی از دانشگاههای فرانسه و سوئیس شد. رجوی در دانشگاههای مختلفی از جمله انستیتوی عالی حقوق بینالملل دانشگاه ژنو تدریس کرد و به عنوان یکی از چهرههای برجسته حقوق بینالملل شناخته شد. دکتر کاظم رجوی در زمان دیکتاتوری پهلوی برای نجات جان برادرش مسعود رجوی از اعدام تلاشهای گستردهای را آغاز و با اقدامات خود مانع اجرای حکم اعدام وی شد.
در همین زمینه
سوئیس؛ تمدید حکم پیگرد علی فلاحیان به جرم ترور دکتر کاظم رجوی – ایران آزادی
فعالیتهای سیاسی و حقوق بشری
دکتر رجوی از اوایل دهه ۱۳۵۰ فعالیتهای سیاسی خود را آغاز کرد. او در سال ۱۳۵۵ انجمن بینالمللی خانوادههای زندانیان سیاسی ایران را تأسیس کرد و پس از انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان سفیر ایران در مقر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو منصوب شد. با آغاز سرکوبهای گسترده در ایران، رجوی به مخالفت علنی با رژیم ایران پرداخت و به عنوان نماینده شورای ملی مقاومت ایران در سازمان ملل فعالیت کرد. او نقش مهمی در معرفی و محکومیت نقض حقوق بشر توسط رژیم ایران در مجامع بینالمللی ایفا کرد
ترور در سوئیس
در روز ۴ اردیبهشت ۱۳۶۹، دکتر کاظم رجوی در حالی که از بانک به خانه بازمیگشت، در منطقه کوپه در حومه ژنو توسط مأموران رژیم ایران به ضرب گلوله به شهادت رسید. تحقیقات نشان داد که این ترور توسط تیمی از مأموران وزارت اطلاعات رژیم ایران برنامهریزی و اجرا شده است. این اقدام تروریستی واکنشهای گستردهای در سطح بینالمللی به دنبال داشت و سوئیس تحقیقات رسمی در این زمینه را آغاز کرد.
پیگیریهای حقوقی پرونده دکتر کاظم رجوی
پرونده ترور دکتر رجوی همچنان در سیستم قضایی سوئیس باز است. دادگاه فدرال سوئیس در حکمی اعلام کرد که این پرونده مختومه نشده و باید در چارچوب «نسلکشی و جنایت علیه بشریت» مورد تحقیق قرار گیرد. این تصمیم نشاندهنده اهمیت بینالمللی این پرونده و تعهد به پیگیری عدالت برای قربانیان تروریسم دولتی است.
تحقیقات دادستان پس از این ترور آغاز شد و حکم جلب برای ۱۴ نفر از جمله علی فلاحیان، وزیر وقت اطلاعات دولت ایران توسط دادستان مرکزی «کانتون وود» صادر شد.
اما دادستانی کانتون وود در ماه مه ۲۰۲۰ استدلال کرد که الان ۳۰ سال از این حکم گذشته و پرونده مشمول قانون مرور زمان میشود و قصد مختومه کردن این پرونده را داشت.
اما صالح رجوی برادر دکتر کاظم نسبت به این تصمیم اعتراض کرد و پرونده را به شعبه شکایات دادگاه سوئیس ارجاع داد.
اکنون دادگاه فدرال سوئیس حکم داد که پرونده قتل کاظم رجوی استاد دانشگاه سوئیس و برادر مسعود رجوی در چارچوب «نسل کشی» مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
اهمیت این حکم دادگاه فدرال در این است که دو بار در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ دادستانی سوئیس به وکیل خانواده کاظم رجوی اعلام کرده بود که قصد دارد تحقیقات در باره این پرونده را پایان بدهد چرا که براساس قوانین سوئیس رسیدگی به این پرونده مشمول مرور زمان شده است.
ترور دکتر کاظم در ادامه قتل عام
حکم جدید دادگاه به استدلال شاکی استناد میکند که این ترور در ادامه اعدامهای دستهجمعی زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ صورت گرفته و به لحاظ حقوقی باید در چارچوب «نسلکشی و جنایت علیه بشریت» مورد رسیدگی قرار گیرد و این موفقیت بزرگی در ادامه این پرونده برای شاکیان ترور دکتر کاظم بوده است.
دو نفر از ضاربان کاظم رجوی مدتی بعد در فرانسه بازداشت شدند اما با وجود حکم دستگیری آنها از سوی مقامات سوئیس، دولت فرانسه آنها را با یک پرواز مستقیم به تهران بازگرداند.
این پرونده در سال ۲۰۰۶ به صدور حکم جلب بینالمللی برای علی فلاحیان، وزیر اطلاعات سابق ایران، به اتهام قتل انجامید.
دکتر کاظم رجوی به عنوان «شهید بزرگ حقوق بشر» شناخته میشود. او برادر بزرگتر مسعود رجوی، رهبر مقاومت ایران، بود و نقش مهمی در معرفی و محکومیت نقض حقوق بشر توسط رژیم ایران در مجامع بینالمللی ایفا کرد. یاد و خاطره او همچنان در دلهای فعالان حقوق بشر و مخالفان رژیم ایران زنده است.
ترور دکتر کاظم رجوی نمادی از سرکوب و تروریسم دولتی رژیم ایران است. او با تلاشهای بیوقفهاش در دفاع از حقوق بشر و افشای جنایات رژیم ایران، الگویی برای تمامی فعالان حقوق بشر در سراسر جهان باقی مانده است.







