دزدگردنه دوباره در گردنه مستقر شد!
بر اساس یک گزارش تحقیقی تازه که از سوی رسانه‌های اروپایی منتشر شده، شبکه‌ای پیچیده از پولشویی با محوریت سپاه پاسداران و با نقش‌آفرینی بابک زنجانی، بیش از یک میلیارد دلار سرمایه را از طریق شرکت‌های صوری در لندن جابه‌جا کرده است. این گزارش که ابتدا در یک رسانه آلمانی منتشر شده، ابعاد تازه‌ای از نحوه دور زدن تحریم‌ها توسط رژیم ایران را آشکار می‌کند.
طبق این گزارش، دو پلتفرم رمزارزی به نام‌های Zedcex و Zedxion در مرکز این شبکه مالی قرار دارند. تحقیقات نشان می‌دهد که این صرافی‌ها به‌عنوان پوششی برای انتقال منابع مالی کلان مورد استفاده قرار گرفته‌اند. به‌نوشته این گزارش، «حکومت ایران سال‌ها، احتمالاً با استفاده از معاملات رمزارزی، تحریم‌ها را دور زده و درآمدهای غیرقانونی نفتی را پنهان کرده است.»
کارشناسان جرم‌شناسی حوزه رمزارز از مؤسسه آمریکایی TRM Labs با بررسی دقیق تراکنش‌های این دو پلتفرم به نتایج قابل توجهی رسیده‌اند. در گزارش آمده است که «بخش بزرگی از جریان‌های پرداخت این شبکه‌ها در یک آدرس یکسان به پایان می‌رسد»؛ موضوعی که نشان‌دهنده تمرکز و هدایت مرکزی این مبادلات است. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیش از ۸۷ درصد از حجم تراکنش‌های این شبکه به سپاه پاسداران مرتبط بوده است.
در همین زمینه
در ظاهر، این دو شرکت در بریتانیا به ثبت رسیده‌اند و فردی به نام الیزابت نیومن به‌عنوان مدیرعامل آن‌ها معرفی شده است. اما بررسی‌های پروژه گزارش‌دهی جرایم سازمان‌یافته و فساد (OCCRP) نشان داده که این هویت احتمالاً ساختگی است. در همین زمینه آمده است که «تصویر منتشرشده از این فرد در وب‌سایت، صرفاً یک عکس تزئینی از بانک تصاویر بوده است»؛ موضوعی که تردیدها درباره ماهیت واقعی این شبکه را افزایش داده است.
ردپای اصلی این شبکه در نهایت به بابک زنجانی می‌رسد؛ فردی که پیش‌تر در ایران به اتهام فساد مالی گسترده محکوم شده بود. او در سال ۲۰۱۳ بازداشت و در سال ۲۰۱۶ به‌دلیل اختلاس ۲.۷ میلیارد دلاری به اعدام محکوم شد. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که وی پیش از آزادی رسمی‌اش در سال گذشته، عملاً از سال ۲۰۱۹ از محدودیت‌های زندان خارج بوده است.
یکی از شواهد مهم در این پرونده، اشاره به نام زنجانی در فراداده‌های یک سند مرتبط با اهداف شرکت Zedxion است. در این گزارش تأکید شده که «نام بابک زنجانی به‌عنوان نویسنده یک سند تبلیغاتی مربوط به این پلتفرم ثبت شده که در سپتامبر ۲۰۲۳ تهیه شده است»، یعنی زمانی پیش از آزادی رسمی او. علاوه بر این، نشانه‌هایی در شبکه‌های اجتماعی نیز به ارتباط او با این پلتفرم‌ها اشاره دارد.
در بخش دیگری از این تحقیق، به ارتباط احتمالی یک فرد دیگر به نام سولماز بانی با این شبکه اشاره شده است. گفته می‌شود او در مدیریت وب‌سایت‌ها نقش داشته و ارتباط نزدیکی با زنجانی داشته است. برخی شواهد غیرمستقیم، از جمله تصاویر مشابه منتشرشده در کانال‌های مرتبط، این فرضیه را تقویت می‌کند.
این گزارش همچنین به نحوه عملکرد این شبکه در دور زدن تحریم‌ها می‌پردازد. به‌گفته محققان، ایجاد یک هویت ظاهراً معتبر غربی و ثبت شرکت‌ها در لندن، «ظاهری از مشروعیت» به این فعالیت‌ها داده است. در واقع، این ساختار به رژیم ایران امکان داده تا در شرایط محدودیت شدید مالی، منابع خود را به‌صورت مخفیانه جابه‌جا کند.
در ادامه گزارش آمده است که پس از اعمال تحریم‌های گسترده علیه ایران، به‌ویژه از سال ۲۰۱۸، امکان صادرات رسمی نفت و انتقال پول به‌شدت محدود شد. با این حال، این شبکه توانسته درآمدهای نفتی را به رمزارز تبدیل کرده و سپس آن‌ها را به‌صورت ناشناس منتقل کند. این در حالی است که این شرکت‌ها در اسناد رسمی خود، فعالیتی نداشته‌اند.
یکی از موارد قابل توجه در این گزارش، انتقال بخشی از این منابع مالی به گروه‌های منطقه‌ای است. بر اساس یافته‌ها، «تنها در پایان سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۰ میلیون دلار رمزارز به حوثی‌های یمن منتقل شده است»
کارشناسان همچنین توضیح داده‌اند که این دارایی‌های رمزارزی در مرحله بعد از طریق بازارهای خارج از بورس به پول نقد یا دارایی‌های فیزیکی تبدیل می‌شوند. به گفته آن‌ها، «زمانی که رمزارزها از این سیستم خارج شوند، ردیابی آن‌ها تقریباً غیرممکن می‌شود» و تنها واسطه‌های این معاملات از جزئیات آن آگاه هستند.
در واکنش به این فعالیت‌ها، ایالات متحده در ماه ژانویه این دو پلتفرم و بابک زنجانی را تحریم کرده است. هرچند بخشی از حساب‌های مرتبط مسدود شده، اما به‌گفته کارشناسان، بخش عمده‌ای از دارایی‌ها همچنان در گردش است یا به اشکال دیگر تبدیل شده و از دسترس نظارت خارج شده است.
در حال حاضر، مقام‌های ثبت شرکت‌ها در بریتانیا از فرد معرفی‌شده به‌عنوان مدیرعامل خواسته‌اند هویت خود را اثبات کند. هم‌زمان، هر دو پلتفرم اصلی از دسترس خارج شده‌اند. با این حال، گزارش‌ها از ظهور یک پلتفرم جدید با نام Zeddex حکایت دارد که به‌نظر می‌رسد فعالیت‌های مشابهی را ادامه می‌دهد، بدون آن‌که اطلاعات شفافی از هویت یا محل فعالیت آن در دست باشد.
این پرونده، بار دیگر توجه‌ها را به استفاده از فناوری‌های نوین مالی برای دور زدن تحریم‌ها و انجام فعالیت‌های پنهان جلب کرده و نشان می‌دهد که نظارت بر این حوزه همچنان با چالش‌های جدی روبه‌رو است.
منبع؛ دویچه وله
