از دادگاه نورنبرگ تا دادگاه استکهلم
تازه صدای مهیب بمباران ها و نفیر نفرت انگیز تانک ها تمام شده بود که دادگاه نورنبرگ شروع به کار کرد. ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ یک روز تاریخی برای بشریت بود. روزی که قرار بود برای نخستین بار، جنایتکارانی که در رأس یک کشور بودند توسط دادگاهی بین المللی به محاکمه کشیده شوند.
در این دادگاه که از ۲۰ نوامبر سال ۴۵ آغاز شده بود، برجسته ترین و مهم‌ترین مهره‌های دستگاه نازیسم هیتلری به محاکمه کشیده شدند و در پایان آن دادگاه ۱۲ حکم اعدام صادر شد.
اهمیت دادگاه نورنبرگ:
اهمیت دادگاه نورنبرگ در دادرسی آن دسته از اعضای برجسته رهبری سیاسی و نظامی و اقتصادی و قضایی آلمان نازی بود که در هولوکاست و جنایت‌های جنگی برنامه ریزی شده شرکت و دخالت داشتند. دادرسی ها در شهر نورنبرگ آلمان صورت می گرفت.
نورمن بیرکت یکی از قضات بریتانیای حاضر در این دادرسی ها آن را «بزرگ ترین دادرسی در تاریخ» نامید.
سرنوشت جنایتکاران دادگاه نورنبرگ
در این دادگاه که از ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ تا ۱ اکتبر ۱۹۴۶ طول کشید، ۲۴ تن از مهم‌ترین رهبران سیاسی و نظامی رایش سوم دادرسی شدند.
- آدولف هیتلر؛ قبل از بازداشت توسط متفقین در بهار سال ۱۹۴۵ خودکشی کرد.
- گوبلز؛ او هم همانند هیتلر در هراس از بازداشت توسط متفقین خودکشی کرد.
- هرمان گورینگ؛ از برجسته ترین چهره‌های حزب نازی و فرمانده نیروی هوایی هیتلر در ۳۰ سپتامبر ۱۹۴۶ به اعدام با طناب دار محکوم شد. گورینگ پیش از اعدام با خوردن قرص سیانور به زندگی خود پایان داد.
- رودلف هس؛ معاون و منشی اصلی هیتلر در این دادگاه به حبس ابد محکوم شد و تا پایان عمر خود در ۱۹۸۷ در زندان به سر برد.
- مارتین بورمن که بدون اطلاع متفقین در ماه می ۱۹۴۵ مرده بود، به طور غیابی محاکمه شد.
- روبرت لی یک هفته پس از آغاز دادرسی خودکشی کرد.
- هاینریش هیملر؛ درحال فرار به سوئیس بود. اما به وسیله نیروهایی بریتانیایی شناسایی و دستگیر شد. او هم یک روز پس از بازداشت خود را کشت.
- هاینریش مولر؛ مولر یک روز پس از خودکشی هیتلر ناپدید شد. او بلندپایه ترین مقام نازی است که سرنوشتش نامعلوم باقی مانده است.
- آدولف آیشمن؛ او به آرژانتین گریخت. اما به وسیله موساد ربوده شد و در سال ۱۹۶۲ در اسرائیل دادرسی و به دار آویخته شد. و
در فرایند دادگاه نورنبرگ تعدادی دیگر از سرکردگان حزب نازی و جنایتکاران به حبس‌های طولانی مدت محکوم شدند و عده ای نیز تبرئه شدند.
دادرسی دادگاه نورنبرگ به عنوان رویه قضایی بین المللی
دادگاه نورنبرگ و دادرسی‌های آن به عنوان یک رویه قضایی بین المللی بعدها مورد استناد قرار گرفت. دسته بندی جنایت ها و ساختار دادگاه در این دادرسی‌ها، بعدها به‌وسیله سازمان ملل برای دادرسی جنایت‌های جنگی، جنایت علیه بشریت و تجاوز نظامی الگو قرار گرفت و پایه‌ای برای تشکیل دیوان کیفری بین‌المللی شد.
کیفرخواست هایی که در دادگاه نورنبرگ مطرح شد برای نخستین بار در حقوق بین الملل مفهوم «نسل کشی» را وارد کرد. نسل کشی این گونه تعریف شد: مورد سوم از جنایت های جنگی است که نابود کردن گروه‌های نژادی و ملی و اعمال علیه غیر نظامیان شماری از مناطق اشغالی برای نابود کردن نژادها و گروه‌های مشخصی از مردم و گروه‌های ملی، نژادی یا دینی را شامل می شده است.
در هیئت منصفه دادگاه نورنبرگ قدرت های بزرگ آن زمان یعنی ایالات متحده، اتحاد شوروی، بریتانیا و فرانسه شرکت داشتند. همین دادگاه ها به صورت پایه و اساس قوانین کیفری بین‌الملی مدرن و دادگاه لاهه در آمدند.
مبانی دادگاه کیفری بین‌المللی
از دهه ۱۹۹۰ اصول حقوقی تدوین شده در آن زمان پایه و اساس دادگاه‌های بین‌المللی کیفری برگزار شده پس از جنگ در یوگسلاوی و نسل کشی در رواندا را تشکیل داده است. همچنین این قوانین اساس دادگاه کیفری بین‌المللی دائمی است که در سال ۲۰۰۲ در لاهه تاسیس شد.
براساس «اصول نورنبرگ» که در همین دادگاه‌های نورنبرگ پایه گذاری شد، جنایت علیه بشریت و صلح و نیز جنایات جنگی طبق قوانین بین المللی مجازات می شوند ولو اینکه در قوانین کشورها مجازاتی برای آن در نظرگرفته نشده باشد. این اصول در منشور ملل متحد نیز گنجانده شده و به عنوان بخشی از حقوق بین الملل در آمده است.
محاکمه حمید نوری به عنوان نسل کشی و جنایت علیه بشریت
پس از محاکمه دادگاه‌های رواندا و یوگسلاوی سابق، نسل کشی ۶۷ یکی از بزرگترین پرونده‌هایی است که روی میز جامعه بین المللی آمده است. قتل عام و نسل کشی ۶۷ نیاز به دادگاهی فراتر از پیکره دادگاه سوئد و پرونده حمید نوری دارد. [چرا قتل‌عام۶۷ نقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه است؟ + ویدئو]
در جریان بزرگترین قتل عام زندانیان در تاریخ معاصر، بیش از ۳۰ هزار زندانی سیاسی به دار کشیده شدند. عاملان و آمران این نسل کشی اکنون در قدرت سیاسی و قضایی ایران مستقر هستند. بر اساس اصول نورنبرگ قتل عام ۶۷ یک نسل کشی و جنایت علیه بشریت است. [قتل‌عام ۶۷؛ جرم نسل کشی + ویدئو]
از این رو مردم و خانواده‌های هزاران زندانی سیاسی اعدام شده حق دارند جنایتکاران را به دادگاهی همانند دادگاه نورنبرگ بکشانند. کسی نمی تواند این حق را از ما بگیرد.
