ظاهرا دیگر پشمی به کلاه ولی فقیه نمانده است. رسانه‌ها، مناظره ای تحت عنوان سرمایه اجتماعی در ایران را منتشر کردند. در این مناظره دکتر احمد بخارایی عضو هیئت علمی دانشگاه، مدیر گروه جامعه‌شناسی، انجمن جامعه‌شناسی و دکتر محسن ردادی عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، کارشناس گروه سرمایه اجتماعی مرکز پژوهش‌های مجلس شرکت داشتند. بخش‌هایی از این مناظره وضعیت آشفته حکومت ولی فقیه را تشریح می‌کند.
وضعیت جامعه ایران در حکومت ولی فقیه
بخارایی در این مناظره می گوید: «جامعه ایران نیمه‌استبدادی است و در چنین جامعه‌ای نمی‌توان از سرمایه اجتماعی سخن گفت. شاخص‌های متعددی مانند مشارکت در انتخابات، اعتماد به نهادها و رضایت از زندگی نشان‌دهنده افول سرمایه اجتماعی در ایران است.
۲۵عامل در افول سرمایه اجتماعی ایران نقش دارند، از جمله توجه به فرهنگ جهانی، تبدیل ضد ارزش به ارزش، خودمحوری، ضعف در سیستم آموزشی، ضعف رسانه‌ها، افول سلامت روانی جامعه، کاهش امید به آینده، نارضایتی اقلیت‌ها، افزایش دروغ‌گویی، برهم خوردن ترکیب جمعیتی، مهاجرت‌ها و فرارها، رواج پول‌پرستی، سیاست‌زده شدن دین، گسست بین نسلی، افزایش بیکاری، نبود احساس امنیت اقتصادی، افزایش اختلاس، و امنیتی کردن جامعه و…». این عوامل بخشی از وضعیت حاکمیت ولایت فقیه را تشریح می‌کند.
آقای رادان چرا دروغ می‌گوئید؟
بخارایی در ادامه صحبت‌هایش بحث دزدی و قدرت را می‌کند. او می‌گوید: «مسئولین اصلا تشخیص نمی‌دهند که درست و غلط باشه تشخیص. اگر قدرت تشخیص داشتن که جامعه به این روز نمی‌افتاد. اونا فقط اتحاد ثروت و قدرت است دست ثروت از آستین قدرت می‌آید بیرون. داستان دعوا پشت صحنه گذشت. پشت صحنه داستان ثروت است داستان فراتر از این است که شما فکر کنید. تشخیص دادند ندادند اصلا برایشان مهم است؟ سرمایه اجتماعی مهم خودشون هستند. باندشون هست تداوم ثروت‌اندوزی شان است یا مهم مثل حالا جامعه است؟.
این نظام سیاسی ما که فکر و ذکرش موشک و این است که در سایه خشونت ورزی بخواهد بماند چه خشونت با داخل یک مسئله حجاب رو نمی‌تونه حل بکنه. یک مسئله حجاب، حجاب رو امنیتیش کرده. بعد آقای رادان می‌آید میگه فرهنگی اجتماعی است. چرا دروغ می‌گید؟ فرهنگی اجتماعی ست که با جلیقه ضدگلوله می‌ایستید توی خیابون فرهنگی اجتماعی ست؟ ما داستان مان خیلی پیچ دارتر از این حرفهاست».
بیشتر بخوانید
منوچهر متکی داغ دل خامنه ای را بیشتر کرد!
نظام سیاسی ولی فقیه ایدئولوژیک و امنیتی است
بخارایی در ادامه صحبت‌هایش در مورد نظامی سیاسی حکومت خامنه ای می‌گوید: «نظام سیاسی ایران ایدئولوژیک و امنیتی است و به جای توجه به سرمایه اجتماعی، به دنبال حفظ قدرت و ثروت خود است. ریشه بسیاری از مشکلات ایران، از جمله حجاب اجباری، در این نظام سیاسی است».
بخارایی در ادامه می‌گوید: « شما می‌خواهی به نهاد امنیتی بگی جامعه رو امنیتی نکن اون همه ماهیتش اینه که جامعه رو امنیتی بکنه. اگه می‌شنویم نیکا شاکرمی اون بلا را سرش آوردند هنوز رد نکرده‌اند. ولی می‌گویند چرا الان بی‌بی‌سی جهانی گفت. هنوز من نرسیدم اینها بگویند نه این اساساً خطاست. به این دلیل به این دلیل ماهیت این نظام ایدئولوژیک امنیتی است. اون وقت شما می‌روید توصیه می‌کنید حواست به سرمایه اجتماعی باشد. حواستون به سرمایه اجتماعی باشد یعنی اینکه روی شاخه نشستید بن ببرید نه این را نمی‌برم».
آقا تو جامعه‌ای که نرخ اعدام ده برابر نظام آپارتاید افریقای جنوبی است از دهه پنجاه تا دهه آخر قرن بیست، ۴۶سال نظام آپارتاید طول کشید. ۴درصد اقلیت سفید پوست بر ۸۶درصد اکثریت سیاه‌پوست ظلم، ۲۵۰۰ تا اعدامی داشت. ما توی تابستان ۶۷ چهار هزار تا فقط اعدامی داشتیم. توی این چند سال ۲۵هزار تا ده برابر اینها ریشه‌ای است».
بخارایی در مورد سرکوب مردم در قیام‌ها می‌گوید: « وقتی با اسلحه ساچمه یی می‌روند سراغ مردم که دارند اعتراض می‌کنند من و شما هم جای اون باشیم از خودمون دفاع می‌کنیم. یک مشت پرتاب می‌کنیم فرد می‌میره بعد می‌گویند تو قاتل هستی. این به این می‌گویند ری اکشن، عکس العمل عمل نیست».
آیا ضعف رسانه‌ای در حکومت ولی فقیه عامل افول سرمایه اجتماعی است؟
دکتر ردادی در این رابطه اعتقادات خودش را می‌گوید او معتقد است: «ضعف رسانه‌های ایرانی در اطلاع‌رسانی صحیح، به ویژه در مورد موضوعاتی مانند پرونده نیکا شاکرمی، به افول سرمایه اجتماعی دامن می‌زند. در صورت اثبات ظلم جمهوری اسلامی به مردم، باید آن را رها کرد. ایران باید به جای تقلید از کشورهای دیگر، به دنبال الگویی متناسب با فرهنگ و تاریخ خود باشد. حجاب اجباری در ایران با احکام شرعی مغایرت دارد».
ما به دوران مشروطه برگشتیم
بخارایی در ادامه می‌گوید: «ما می‌خواهیم مثل دوره مشروطه یعنی این قدر ما دیگه خواسته مون حداقلی شده تازه می‌خواهیم برگردیم به ۱۲۸۵یعنی صد و هفده هجده سال قبل. ببین چقدر ما خواسته هامون کم شده؟ بعد این تحکم ایدئولوژیک. بابا دوره‌های ولی فقیه و اینها تمام شد دیگه بپذیریم. چرا هی اصرار بیهوده دارید به زور آقا حجاب است. لا اکراه فی الدین رو بیا امروز یک تفسیر دیگه داشته باشید. این مناظره یعنی صحبت‌های دکتر بخارایی و دکتر ردادی تصویری نگران‌کننده از وضعیت سرمایه اجتماعی در ایران ارائه می‌دهد.
هر دو کارشناس بر لزوم توجه به این موضوع و تلاش برای حل ریشه‌های آن تأکید می‌کنند. اما بعید به نظر می‌رسد که ولی فقیه حکومت در فاز پایانی که فاز بن بست نظام در برابر بحران‌ها است نتیجه‌ای حاصل شود. سرمایههای اجتماعی در ایران زمانی شکوفا می‌شود که حکومت ضدبشری خامنه ای در ایران محو و نابود شود. البته توسط جوانان و مردم دلیر ایران که سرمایههای توانمند اجتماعی هستند خامنه ای را به زیر خواهند کشید و تردیدی درآن نیست.
