شورش نان یک داستان تخیلی در ایران نیست. یک داستان تاریخی است که جلوه‌گر روح شورش و عصیان در زنان و مردان ایرانی است.
با روی کار آمدن رییس جمهور جدید خامنه ای، از همان آغاز بحث افزایش قیمت‌ها روی میز آمد. در اولین گام قیمت نان افزایش یافت.
طی چند هفته اخیر گمانه‌زنی‌هایی درباره افزایش قیمت نان مطرح شده بود. حالا دیگر قیمت نان به طور رسمی افزایش پیدا کرده است.
به گزارش سایت حکومتی تجارت نیوز، در روز‌هایی که اقتصاد و معیشت مردم با چالش‌های متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، بحث افزایش قیمت نان هم به یکی از دغدغه‌های مردم تبدیل شده است. چندی پیش گمانه‌زنی‌هایی درباره افزایش قیمت نان در استان‌های مختلف کشور مطرح شده بود اما حالا قیمت نان به طور رسمی افزایش پیدا کرده است. این افزایش قیمت که حالا به تهران هم رسیده است، شامل افزایش قیمت انواع نان بین ۲۵ تا ۳۰درصد است.
قیمت نان لواش از ۵۰۰ تومان به ۷۰۰ تومان رسیده است.
نان بربری از ۱۸۰۰ تومان به ۲۵۰۰ تومان رسیده که این نشان‌دهنده رشد ۳۹ درصدی قیمت این نوع نان است.
نان تافتون سنتی هم ۱۲۶۰ تومان قیمت‌گذاری شده است. نان تافتون خراسانی هم قیمتی برابر با۱۴۰۰ تومان دارد که نسبت به قبل رشد ۴۰ درصدی داشته است. تافتون گردان هم با قیمت ۸۶۰ تومان در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌گیرد. بیشترین افزایش قیمت هم متعلق به نان سنگک است و قیمت آن از ۳۰۰۰ تومان به ازای هر عدد به ۵۰۰۰ تومان افزایش یافته است.
گران کردن رسمی نان در تهران در شرایطی صورت می‌گیرد که دولت پزشکیان گندم را از کشاورزان به ارزان ترین قیمت میخرد اما چندین ماه است که پول کامل همان گندم خریداری شده را پرداخت نکرده است. یعنی از یک طرف گندم را با قیمت بیشتری به نانوایان و مردم می‌فروشد و از طرف دیگر گندم را با فریبکاری پایین تر از قیمت واقعی آن از گندم‌کاران میخرد.
در همین زمینه
علت افزایش قیمت نان چیست؟
دولت مدعی است که علت افزایش قیمت نان افزایش هزینه‌های نانوایی‌‌هاست. اما به صورت واضحی این یک دروغ است چرا که به محض افزایش قیمت نان دیروز اعلام شد که قیمت آرد یک باره افزایش یافته است. یعنی افزایش قیمت نان به جیب نانوانها نمی ریزد بلکه به جیب گشاد دولت می ریزد.
با توجه به اینکه نان قوت قالب سفره خانواده‌های ایرانی است، قطعا افزایش قیمت آن بر معیشت مردم به‌ویژه اقشار کم‌درآمد تاثیر هولناکی خواهد گذاشت. از آنجایی که روند تورم کاهش نداشته و میزان حقوق و دستمزد هم رشدی نداشته، بنابراین افزایش قیمت‌ها عاملی برای کاهش قدرت خرید مردم است. از این رو کارشناسناسان حکومتی انتظار واکنش اجتماعی و نارضایتی عمومی از افزایش قیمت نان را دارند.
شورش نان سهمگین‌تر است یا بنزین؟
واقعیت این است که خبر افزایش قیمت نان یک خبر داغ و جنجالی برای همه مردم است.
پرسش این است آیا «گرانی نان» می‌تواند آتشی بر انبار باروت خشم مردم ناشی از انواع فشارهای سیاسی و اجتماعی باشد؟
برای این موضوع خوب است تاریخ را به‌یاد آوریم و از پس این تبار تاریخی رسالت مردمی خویش را باز شناسیم.
اولین شورش نان
اولین باری که در تاریخ معاصر ایران، «مسئله‌ی نان» بدل به عاملی برای خیزش مردم علیه حکومت میشود، به سال ۱۲۳۹ ه.ش بر می‌گردد. افزایش قیمت نان به سبب نرسیدن غله به شهرها در اثر احتکار مسئولان حکومتی و غارت‌های ناشی از قحطی، صف‌های طویلی را در برابر نانوایی‌ها بوجود آورده بود. زنان به عنوان گردانندگان اصلی اقتصاد خانوار، بیشترین مواجهه و درگیری را با بحران مذکور داشتند. درگیری‌های متعدد مردم با یکدیگر در صف‌های نان، ضرب و شتم نانوایان و … از جمله‌ی نابسامانی‌های ناشی از بحران غله بود.
اوج این ماجرا تا به حدی رسید که در یکی از اعتراضات شهر تهران، چند هزار زن جلوی كالسكه ناصرالدين شاه را كه از شمال برمی‌گشت می‌گيرند و از او مصرانه می‌خواهند تا به وضع بی‌سر و سامان نان، سر و سامان بدهد. اما با بی‌اعتنایی شاه قاجار، زنان پیش چشمان وی، دکان نانوایی‌ای را غارت می‌کنند و خدمه‌ی نانوایی را تا سر حد مرگ می‌زنند. این ماجرا با اعدام کلانتر شهر و بریده شدن گوش چند نفر در مسجد موقتا می‌خوابد.
شورش نان در تبریز
داستان مشابهی در ۱۲۳۸ ه.ش در تبریز به وقوع پیوسته بود که در جریان آن ۱۶تن کشته می‌شوند. اما دست آخر انبارهای غله به تصرف مردم در می‌آید. گزارش‌های کنسولگران خارجی در ایران گواهی می‌دهد که به سبب ممنوعیت شرعی بالا زدن حجاب معمول زنان آن دوره (برقع و نقاب)، زنان پیشگام مبارزه علیه‌ی احتکار نان بودند و در چندین شورش و اعتراض اقدام به اعدام گندم داران، در تنور افکندن نانوایان کم فروش و ضرب و شتم رؤسای انبار غله کردند. چهره‌ی برجسته‌ی این اعتراضات، زنی بود به نام «زینب پاشا» که به همراه ۳هزار زن دیگر چوب به دست در بازار راه افتاده و کسبه را مجبور به راهپیمایی کرده بودند.
در همین زمینه
شورش نان در زمان پهلوی
اما سومین جلوه‌ی سیاسی «نان» یا همان شورش نان در تحولات ایران معاصر به آذر ماه ۱۳۲۱بر می‌گردد. تورم پول ناشي از چاپ بی‌رويه اسكناس، ارسال غله محصول ايران به شوروی جنگ زده و سودجويی چند معامله‌گر با احتكار خواربار مورد نياز مردم و افزودن موادی ديگر به آرد و نامرغوب شدن نان مصرفی، تهران را در ۱۷آذر ۱۳۲۱دچار یک شورش بزرگ کرد که به «شورش نان» شهرت یافت. در جریان این شورش مردم به داخل مجلس ریختند، تعدادی از نمایندگان را کتک زدند و حتی منزل نخست وزیر وقت (قوام السلطنه) را نیز از غارت در امان نگذاشتند.
شعار معروف «نون و پنیر و پونه، قوام ما گشنمونه» ورد زبان مردم پایتخت بود. سرانجام به دستور قوام، سپهبد امیر احمدی دست به سرکوب گسترده‌ی مردم زد و تمامی روزنامه‌های پایتخت بسته شدند تا امکان انعکاس این ماجرا را نداشته باشند.
دیدیم که در جریان این شورش‌ها به سبب ساختار خانواده‌ی ایرانی و محوریت نقش زنان در آن به عنوان تأمین‌کننده‌ی غذا، آنچنان که شاید پنداشته میشود که آنان نقش یک عنصر ستم‌پذیر را درونی کرده باشند، مبادرت به مبارزه‌ی رادیکال کرده و حکومت را به‌عقب نشاندند.
فرصت برای قیام و جنبش
باری این حضور زنان در عرصه‌ی مبارزه بر سر «نان» شاید از آن درس‌های تاریخی است که مفهوم «شورش نان» را از بار منفی جامعه‌شناسانه‌اش به معنی هجوم کور فرودستان به قصد غارت و ویرانی به‌درآورد و از آن همچون یک واکنش حساب شده‌ی مردمی به فشار روزافزون حاکمیت اعاده‌ی حیثیت کند.
پس گرانی نان فرصتی است مثل افزایش قیمت بنزین برای مردم تا آتش خشم خود بر خرمن نیم سوز شده حکومت بکشند و این عامل نهایی مصیبت و ویرانی را برای همیشه محو سازند.
گفته میشود که روزگاری ماری آنتوانت در فرانسه در پاسخ به اعتراضات مردم گرسنه گفته بود «اگر نان ندارند بیسکویت بخورند»!!
البته پزشکیان هم از روز اول اصلاً نه برای رفع مشکلات مردم که برای انجام «برنامه های خامنه ای» و نجات نظام به صحنه آمده است، بنابراین همان‌طور که سرنوشت ماری آنتوانت و پادشاه فرانسه با قیام توده‌ها و نهایتأ گیوتین به سرانجام رسید ، پرونده دولت پزشکیان و خامنه ای و کل نظامش هم با براندازی و خشم خلق بسته خواهد شد.
