نمایش اقتدار دریایی؛ فیل و پشه با کدام منطق؟
نمایش قدرت دریایی بین عراقچی و استیو ویتکاف به یک صحنه تمسخر جهانی برای حکومت خامنه ای تبدیل شد. مذاکرات اخیر میان آمریکا و حکومت خامنهای در مسقط عمان، تنها به گفتوگوهای پشت درهای بسته محدود نماند. بلافاصله پس از پایان نشست، صحنهای رسانهای شکل گرفت که بیش از هر بیانیهای، پیام قدرت و نسبت قوا را به افکار عمومی منتقل کرد. صحنهای که بهروشنی نشان داد نمایش قدرت دریایی چگونه به ابزار سیاست بدل شده است.
پس از پایان مذاکرات، استیو ویتکاف، نماینده دولت آمریکا، به عرشه ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» رفت. این اقدام، نه یک حرکت نمادین ساده، بلکه ارسال پیامی آشکار به طرف ایرانی بود.
در مقابل، عباس عراقچی، وزیر خارجه رژیم نیز واکنشی نمایشی از خود نشان داد. او با حضور بر عرشه یک قایق کوچک، تلاش کرد تصویری موازی از نمایش اقتدار دریایی ارائه دهد. قایقی که بنا بر تصاویر منتشرشده، حتی ظرفیت ایستادن چند نفر کنار هم را بهسختی داشت. این تصویر، بهجای ارسال پیام قدرت، به سوژه تمسخر و نقد گسترده تبدیل شد.
نمایش اقتدار دریایی یا سیرک دیپلماتیک؟
در سیاست بینالملل، یک اصل نانوشته همواره حاکم است: احترام متقابل تنها در سایه موازنه قوا معنا پیدا میکند. وقتی یک طرف با زبان زور سخن میگوید، پاسخ مؤثر نیز تنها از همان جنس قابل طرح است. اما این قاعده، زمانی کارآمد است که دو طرف حداقلی از توازن قدرت داشته باشند. آنچه در مسقط به نمایش درآمد، نه توازن، بلکه بازآفرینی «قانون فیل و پشه» بود.
حرکت ویتکاف بر عرشه یک ناو هواپیمابر فعال، بخشی از نمایش قدرت دریایی ایالات متحده محسوب میشود. در مقابل، اقدام عراقچی بیش از آنکه پیام بازدارندگی داشته باشد، به یک حرکت نمایشی بیمحتوا شباهت داشت. این تفاوت، شکاف عمیق میان ادعا و واقعیت در ساختار قدرت حکومت خامنهای را آشکار کرد.
ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن؛ نماد قدرت آمریکا
ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن یکی از پیشرفتهترین ناوهای جنگی جهان بهشمار میرود. این ناو با طولی بیش از سیصد متر، قابلیت حمل دهها فروند جنگنده پیشرفته را دارد. پیشرانه هستهای آن، امکان حضور طولانیمدت در آبهای آزاد را فراهم میکند یعنی بعد از هر بار سوختگیری نزدیک به ۳۰ سال میتواند ماموریت اجرا کند. بیش از پنج هزار خدمه دارد. روزانه 18 هزار وعده غذا در این ناو جنگی سرو می شود. امکانان نامحدود آن همچون شهری است که روی دریا خودنمایی میکند. سامانههای دفاعی چندلایه و ناوگان همراه، این ناو را به یک پایگاه نظامی شناور تبدیل کرده است. حضور بر عرشه چنین ناوی، بخش مهمی از نمایش قدرت دریایی آمریکا در سطح جهانی محسوب میشود.
تقلید ناشیانه؛ پیام ضعف بهجای قدرت
در سوی دیگر، قایقی که عراقچی بر آن ایستاد، هیچ نسبتی با ابزارهای واقعی قدرت دریایی ندارد. این تصویر، نهتنها بازدارندگی ایجاد نکرد، بلکه ضعف ساختاری حکومت را برجستهتر کرد. بسیاری از ناظران، این اقدام را تقلیدی ناشیانه در مقابل حرکت طرف آمریکایی دانستند. تقلیدی که بهجای قدرت، حس تحقیر و مضحکه را منتقل کرد.
این نوع نمایش قدرت دریایی از سوی حکومت خامنهای، بار دیگر نشان داد که دستگاه دیپلماسی آن، بیشتر به نمایشهای تبلیغاتی متکی است تا توان واقعی. در حالی که بحرانهای داخلی، اقتصاد فروپاشیده و نارضایتی گسترده اجتماعی، پایههای این حکومت را سست کرده است.
