شورای امنیت سازمان ملل سه‌شنبه‌شب، ۲۷ آذر ۱۴۰۳، نشستی دوره‌ای برای ارزیابی نحوه اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ برگزار کرد. این قطعنامه که بر توافق هسته‌ای برجام صحه گذاشته است، کمتر از یک سال دیگر به پایان می‌رسد.
در آغاز نشست، رزماری دی‌کارلو، معاون سیاسی دبیرکل سازمان ملل، گزارشی از سوی دبیرکل ارائه کرد و با تأکید بر محدودیت زمانی هشدار داد: «موفقیت یا شکست برجام بر همه ما تأثیرگذار است و منطقه توان تحمل بی‌ثباتی بیشتر را ندارد.»
نگرانی از توسعه برنامه هسته‌ای ایران
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نیز در این نشست اعلام کرد که ایران تنها کشور غیرهسته‌ای است که اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی‌سازی کرده و برای این اقدام، توجیه غیرنظامی معتبری ارائه نداده است. وی تأکید کرد که آژانس نمی‌تواند صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران را به جامعه بین‌المللی تضمین دهد.
نماینده ایالات متحده در سازمان ملل، رابرت وود، نیز با اشاره به اقدامات ایران گفت: «اگرچه دیپلماسی بهترین گزینه است، اما ما آمادگی داریم از تمام عناصر قدرت ملی خود استفاده کنیم تا ایران به سلاح هسته‌ای دست نیابد.»
تهدید بازگشت تحریم‌ها و فعال‌سازی مکانیسم ماشه
کشورهای اروپایی حاضر در این نشست، از جمله فرانسه، بریتانیا و آلمان، گسترش فعالیت‌های هسته‌ای ایران را بدون توجیه غیرنظامی دانستند. جیمز کاریوکی، معاون سفیر بریتانیا، اعلام کرد: «برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، همه گزینه‌های دیپلماتیک، از جمله مکانیسم ماشه، روی میز است.»
مکانیسم ماشه، فرایندی پیش‌بینی‌شده در برجام است که امکان بازگشت فوری و خودکار تمام تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران را فراهم می‌کند. این گزینه تا زمان انقضای برجام در شهریور سال آینده اعتبار دارد.
نماینده آلمان نیز از «نگرانی‌های جدی» درباره اقدامات و اظهارات اخیر ایران سخن گفت و تأکید کرد که گزینه‌های بیشتری برای مهار این وضعیت در نظر گرفته شده است.
درهمین زمینه
تصویب هفتاد و یکمین قطعنامه سازمان ملل متحد علیه نقض حقوق بشر در ایران
واکنش ایران به تهدیدها
امیرسعید ایروانی، نماینده ایران در سازمان ملل، در پاسخ به تهدیدهای کشورهای غربی گفت: «مکانیسم ماشه نباید به ابزاری برای سوءاستفاده و تهدید تبدیل شود.» او هشدار داد که جمهوری اسلامی در صورت فعال شدن این سازوکار، واکنشی «قاطع و متناسب» نشان خواهد داد.
بیانیه تروئیکای اروپایی
پیش از این نشست، سه کشور اروپایی طرف برجام در بیانیه‌ای مشترک بر اهمیت ماه‌های باقی‌مانده برای یافتن راه‌حلی دیپلماتیک تأکید کردند. در این بیانیه، تروئیکای اروپایی به اقدام ایران در افزایش تولید اورانیوم با غنای ۶۰ درصد اشاره کرده و آن را اقدامی در جهت تشدید تنش هسته‌ای دانستند.
آنها هشدار دادند که ایران باید مسیر خود را تغییر دهد و اقدامات لازم را برای کاهش تنش‌ها و بازگشت به مسیر دیپلماتیک انجام دهد.
پیشینه توافق برجام
توافق هسته‌ای برجام در تیرماه ۱۳۹۴ میان ایران و شش قدرت جهانی امضا شد و با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت به تأیید رسید. با این حال، در اردیبهشت ۱۳۹۷، ایالات متحده به ریاست دونالد ترامپ از برجام خارج شد و ایران نیز متعاقباً تعهدات خود را کاهش داد.
اکنون، در حالی که تنها ۱۰ ماه به انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ باقی مانده است، کشورهای جهان در تلاشند تا از تشدید بحران هسته‌ای ایران جلوگیری کنند و از بی‌ثباتی بیشتر در منطقه بکاهند.
