نام مستعاری به نام ناترازی؛ استفاده از نام‌های مستعار قدمتی دیرینه دارد از افراد عادی جامعه گرفته تا شخصیت‌های برجسته، گروه‌ها، سازمان‌های دولتی و حتی نهادهای مردم‌ستیز، همگی از این شیوه بهره برده‌اند. دلایل مختلفی برای استفاده از نام‌های مستعار وجود دارد، اما مهم‌ترین دلیل آن استیلای حکومت‌های جبار و سرکوبگر است که مانع از شفافیت و درستی می‌شوند.
یکی از معروف‌ترین مثال‌ها در این زمینه به خانم مری ایوانز، نویسنده انگلیسی قرن نوزدهم، در دوران ملکه ویکتوریا برمی‌گردد. او از نام مستعار مردانه «جورج الیوت» استفاده می‌کرد تا رمان‌هایش توجه بیشتری جلب کنند. در ایران نیز، نام همسر شاه سابق، فرح پهلوی، در واقع سیده فاطمه طباطبایی دیبا بود. تغییر این نام نه به دلیل ترس از حکومت، بلکه به علت تمایل به داشتن عنوانی شیک و تأثیرگذار در اذهان عمومی بود.
حال به یک نمونه جالب در حوزه اقتصادی در نظام ولایت فقیه توجه کنیم که از واژه «ناترازی» به جای «ورشکستگی» استفاده می‌کند تا شاید بار فاجعه‌بار آن را کاهش دهد.
در همین زمینه
قرض گرفتن از حسابداری برای توجیه فاجعه
اصطلاح «ناترازی» در اصل مفهومی تخصصی در علم حسابداری دارد و به وضعیتی اشاره می‌کند که توازن میان دارایی‌ها و بدهی‌ها برقرار نباشد. در نظام بانکی، ناترازی زمانی رخ می‌دهد که بدهی‌های یک بانک از دارایی‌های آن بیشتر باشد. این وضعیت می‌تواند به ورشکستگی منتهی شود.
در این باره آمده است: «بحران بانکی یکی از مهم‌ترین معضلات اقتصاد کلان کشور است. بروز ناترازی ترازنامه‌ای در صورت‌های مالی بانک‌ها، رشد بیشتر بدهی‌ها نسبت به دارایی‌های آنهاست. چنان‌چه منابع تقاضا برای نقدینگی با عرضه نقدینگی در بانک تطابق نداشته باشد، معضل ناترازی رخ خواهد داد» (دنیای اقتصاد۲۶ آبان ۱۴۰۳).
زمانی که ناترازی از حد استاندارد فراتر رود، بانک‌ها توانایی پرداخت به سپرده‌گذاران و طلبکاران خود را از دست می‌دهند و ممکن است اعلام ورشکستگی کنند. اما در ادبیات رسمی رژیم ولایت فقیه، واژه «ورشکستگی» به‌دلیل سرشکستگی و رسوایی نهفته در آن، به «ناترازی» تغییر یافته است تا پنهان‌کاری و دست‌اندازی به مفاهیم واقعی تداوم یابد.
پوشاندن «ورشکستگی» با واژه محترمانه «ناترازی»
این شیوه استفاده از واژه «ناترازی» حالا به بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی گسترش یافته است؛ از جمله بودجه، صندوق‌های بازنشستگی، برق، آب، و حتی مسائل زیست‌محیطی. رسانه‌های رژیم آخوندی نیز اخیراً استفاده از «ناترازی» به جای ورشکستگی را به تمسخر گرفته اند:«ناترازی‌ها در عرصه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و انرژی، کشور را به لبه پرتگاه ورشکستگی رسانده است. پزشکیان واژه «ناترازی» را در زبان‌ها انداخته و گفته برخی ناترازی‌ها به لبه پرتگاه نزدیک است. در واقع، ناترازی عنوان محترمانه‌ای برای واژه «ورشکستگی» است. با این توضیحات، منظور پزشکیان روشن است: داریم ورشکسته می‌شویم» (عصر ایران۴ آذر ۱۴۰۳).
جالب آن که دو روز بعد، بحران ورشکستگی دوباره در رسانه‌های طرفدار دولت منصوب خامنه‌ای هم مطرح شد: «مهم‌ترین مأموریت پزشکیان مقابله با ناترازی‌هاست (که دامن‌گیر همه عرصه‌ها شده و همان‌طور که پیش‌تر گفتم، کلمه محترمانه ورشکستگی است). پزشکیان گفته بود که در برخی از ناترازی‌ها به لبه پرتگاه رسیده‌ایم. پرتگاه را هم می‌توان به ورشکستگی یا یونان‌شدن ایران ترجمه کرد. در یونان، آلمان دست آنها را گرفت، اما اینجا معلوم نیست اگر بیفتیم، جز دعا به درگاه الهی چه تدبیری می‌توان اندیشید!» (هم‌میهن۶ آذر ۱۴۰۳).
امکان تأمین مالی پروژه‌ها به صفر رسیده است
حال اگر نگاهی به بودجه سال ۱۴۰۴ بیندازیم، خواهیم دید که دولت منصوب خامنه‌ای دیگر توانایی تأمین مالی حتی چند پروژه نمایشی خود را نیز ندارد. رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران اخیراً گفته بود: «۹۶ درصد بودجه صرف هزینه‌های جاری دولت می‌شود و تنها ۴ درصد برای توسعه باقی می‌ماند. امکان تأمین مالی بخش خصوصی یا پروژه‌های سرمایه‌پذیر تقریباً به صفر رسیده است. نرخ تورم در سال آینده از ۴۰ درصد فراتر خواهد رفت و تعداد پروژه‌های ناتمام به ۹۰ هزار می‌رسد.» جالب‌تر اینکه خامنه‌ای در آغاز سال جدید از لزوم سرمایه‌گذاری بخش خصوصی حرف! زده بود، در حالی که تلاطمات و درگیری های سیاسی-نظامی در منطقه بحرانی خاورمیانه هر روز گسترده‌تر می‌شود و کسی در این شرایط سرمایه گذاری نخواهد کرد.
«ورشکستگی» اسم واقعی اقتصاد آخوندی
در روزهای پایانی سال گذشته، رسانه‌های رژیم آخوندی آخرین هشدارهای خود را در این زمینه منتشر کردند، اما سوال این است که چه فایده‌ای خواهد داشت؟: «وزیر صمت در شرایطی که اکثریت صنایع در خطر ضرردهی، خسارت، تعطیلی یا ورشکستگی هستند، اجازه دهد که راه طبیعی حل مسأله هموار شود؛ در غیر این صورت، شاید دیگر فرصت جبرانی برای رفع خسارت‌ها نداشته باشیم» (جهان‌صنعت ۲۸ اسفند ۱۴۰۳).
پرسش از حکمرانان مستبد و غارتگر
اگر قطره ای آزادی در بیابان خشک استبداد نیم‌قرنه ایران وجود داشت، می‌توانستیم از طریق نظرسنجی‌های ساده ، نظر هموطنانمان را درباره رضایتشان از وضعیت اقتصادی، شغل، درآمد، سفره غذا، مسکن، آموزش و بهداشت جویا شویم. «به نظر می‌رسد در این باره تردیدی وجود ندارد که مردم ایران از حکمرانی اقتصادی رضایت ندارند. به‌طور مثال، مردم می‌خواهند زندگی اقتصادی‌شان همچون مردم صدها کشور دیگر، زندگی‌ای عادی و معمولی باشد. همین‌جا از مقام‌های ارشد حکمرانی می‌پرسیم: برای سال آینده چه برنامه‌ای دارید؟ آیا قرار است گره‌ای از گره‌های ناگشوده را باز کنید؟ (جهان‌صنعت۲۸ اسفند ۱۴۰۳)
آری، گره‌های ناگشوده نظام درمانده ولایت فقیه تنها با تغییر نام‌ها و استفاده از اسم‌های مستعار گشوده می‌شود. به «ورشکستگی» می‌گویند «ناترازی».
آرمین بهاری
