داستان اسب باشید! -قسمت اول. بقلم: پیچا
“در سومین اتاق ساختمان دود گرفته ای که یکی از پنجره هایش رو به خیابانی باز می شد که آن هم رو به سیاهی می رفت، دو مرد ایستاده بودند. اولی پشت میز، و دومی کنار در ورودی اتاق. پشت پنجره ای که کنار میزی بود که نفر اول پشت آن سنگر گرفته بود، همان پنجره ای که به تاریکی خیابان باز می شد، گلدان بزرگ زشت و رنگ و رو رفته ای جا خوش کرده بود که روز قبل نفر سومی آن را به عنوان هدیه، به نفر اول تقدیم کرده بود و زیر لب گفته بود: “برای شماست جناب، برای شما”. و جناب جناب گویان از اتاق بیرون رفته بود. و حالا دو مرد بی هیچ علاقه ای به آن خیره شده بودند. نفر اول که بالاخره تصمیم گرفته بود پشت میز بنشیند گفت: خب. مشکل؟
و فعل بی مصرف جمله اش را با لیوان یک بار مصرف تاریخ مصرف گذشته ی روی میزش فرو داد. نفر دوم ابروی راستش را پیچ و تاب غریبی داد. و گفت: راستش تازگی ها اسب شده ام.
-که اینطور…دقیقا کی؟
-دیروز صبح. رییسم مرا به رگبار حرف هایش بسته بود، آدم بی حوصله ای نیستم…ابدا…بارها پیش آمده بود که برای چندین ساعت حرف هایش را تحمل کنم و جیکم در نیاید. ولی دیروز ناگهان احساس کردم که…آه خدای من….آن قند نیست روی میزتان؟ اگر لطف… بله…ممنون.
-خیله خب خیله خب، بقیه ی ماجرا را بگویید.
-ماجرا؟ ها بله…ماجرای اسب شدنم. خب راستش دیروز ناگهان شنیدم که کسی در مغزم می گوید: رم رم رم ، و رنگ های آبی و قرمز و هزاران نور رنگی دیگر چشمم را می آزرد. و ذهنم تکرار می کرد: رم رم رم. آه می شود یک قند دیگر… بله ممنون.
-خب بعد، بعد چه شد؟
-آه شرمگینم که می گویم…شرمنده ام. می دانید رییسم یک نفس حرف می زد. حتی ثانیه ای را هم برای نفس کشیدن هم از دست نمی داد. هنوز هم حرکت لب هایش را که به یاد می آورم ذهنم تکرار می کند رم رم رم. مو بر تنم سیخ می شود. حرف های او و رنگ ها و صدای رم رم رم ، یک لحظه هم دست از سرم بر نمی داشت و عصبی ام کرده بود. لطفا نپرسید چطور ولی با پا کوبیدم تخت سینه ی رییسم.
در همین زمینه
بهترین جایی را که دوست دارید نقاشی کنید!
-جفتک پراندید؟
-آه به گمانم.
-بعد چه شد؟ بگویید دیگر.
-خب رییسم… می دانید از پنجره پرت شد بیرون.
-پرت شد؟ بعد چه شد؟ رییستان مرد؟
-آه رییسم…رییس بیچاره ی من… بالا نشینی را انتخاب کرده بود…آن هم طبقه ی سوم ساختمانی با آسانسور خراب…همه ی این سال ها، روزی چندین بار رییس احضارم می کرد و هر دفعه آن همه پله را از دفتر همکف خودم تا اتاقش بالا می رفتم. بالا نشینی درد دارد… یک قند دیگر لطف می کنید؟!…ممنون، شما چه انسان شریفی هستید. می شود از شما سوالی بپرسم؟
-ولی نگفتید که رییستان….خیله خب بپرسید.
-آه دوست عزیز! چه بر سر من خواهد آمد؟
-خب…بستگی دارد. اگر واقعا اسب شده باشید بعید می دانم که قضات…آخر می دانید؟ مورد استثنایی ای ست و تصمیم گیری برای قضات سخت به نظر می آید… به علاوه من هنوز همه چیز را نمی دانم. اگر می خواهید از شما دفاع کنم باید همه چیز را به من بگویید. به خاطر خودتان هم که شده می گویم. شروع کنید.
-نمی دانید گفتنش چقدر سخت است…فقط خدا می داند چقدر شرمنده ام. می دانید؟ رییس بیچاره ام قبل از اینکه با آسفالت خیابان برخورد کند تمام کرده بود…آخر پنجره ی بزرگی بود. و تکه های شیشه ی شکسته…می دانید که…شوخی ندارند! شرمنده ام واقعا بد مصیبتی ست.
-اوه خودتان را ناراحت نکنید. بفرمایید قند! بردارید بردارید. چیزی لازم ندارید برایتان بیاورم؟
-شما چقدر لطف دارید. راستش آن گلدان آن قدر زیباست که حالم را بهتر می کند. می شود آن را بو…ببینم؟….آه ممنون.
_خیله خب برگردیم سر موضوع خودمان… کسی شما را آن جا دید؟
-بله منشی رییسم. می دانید او…می شود آن چراغ را خاموش کنید؟ این همه نور اذیت می کند.
-البته. ولی چراغ که خاموش است. ادامه بدهید…منشی شما را دید؟
-نه. آخر می دانید…او شیهه ام را حین ارتکاب جرم شنید…
-که این طور…
-صدای پاشنه های بلند کفشش را همین که شیهه کشیدم شنیدم. به قدری تند می دوید که حتی این را هم نمی دانم که اول او به خیابان رسید یا رییسم. اما صدای جذابی دارند. تا حالا شنیده اید؟ درست مثل کفش های منشی تان بود؛ برای همین می‌پرسم. لابد شنیده اید.
مرد اول بالاخره لیوانش را با همان آب کمی که درونش مانده بود مچاله کرد و توی سطل پرت کرد. و همان طور نشسته روی صندلی اش، با کمک دست هایش که پشت میز را محکم گرفته بودند، صندلی اش را کمی به طرف چپ لغزاند تا دیگر سیاهی لغزان از پنجره ی بزرگ پشت سرش روی سفیدی کاغذهای میزش نیفتد. و گفت: هوم…صدای کفش ها…شما چه فکر می کنید؟ قرار است بشنومشان؟”
ناشر در ایمیلش نوشته بود: “بعد چه شد؟ مخاطب پایان می خواهد. نه سطوری انسجام نیافته و پایان نداشته.”
برایش نوشت:” مراقب هستید که وقتی این ها را برایم می نویسید پنجره ای پشت سرتان نباشد؟ رم رم رم.” ارسالش کرد.
می گویند کافکا خطاب به کسی که داستان هایش را برای نقد به او داده گفته است: شما بیشتر از تاثیرهایی که اشباح بر شما می گذارند حرف می زنید تا از خود اشیا و رویدادها. این تغزل است! شما جهان را به جای اینکه درک کنید، نوازش می‌کنید!
حالا چطور باید به ناشر می فهماند که دیگر نمی خواهد تغزل و نوازش کند و می‌خواهد هم خودش هم مخاطبینش، اصل حرف را درک کنند؟ و چکار کند وقتی که چه برای خودش و چه بقیه، گاهی تنها راه ممکن برای فهمیدن و درک کردن چیزی، کوبیدن تخت سینه شان یا فهماندن لزوم کوبیده شدن و کوباندن تخت سینه ی خودشان یا دیگران است؟!
نوشت: “چقدر در زندگی مان اسب کم داریم. عنوان داستان این است: لزوم اسب بودن. اسب باشید.”
و برای ناشر ارسال کرد.
به جالباسی گوشه ی اتاق و رو به روی چشم هایش نگاه کرد. تک تک آن شال ها و روسری های رنگی اش، تک تک آن رنگ ها باعث می شدند نوای رم رم رم در سرش نواخته شوند. آزادی، حتی کلمه اش هم آزادترین کلمه است! و فرهنگی با تجربه ی 44 ساله هر چیزی و هر لباسی و هر رنگی را می تواند به آن بدوزد و به رنگ آزادی درش بیاورد.
این گونه می شود که حتی می شود گفت ما در مقایسه با آن ها که در دوره یا فرهنگی بودند که فقط حق پوشیدن لباس هایی با رنگ های تیره داشتند – چون حتی رنگ هم گویا تحریک کننده بوده- آزادتریم! حالا می توانی انتخاب کنی!
هنوز باید لباس بردگی ات را بپوشی ولی حالا رنگ و مدلش را-آن هم تا حدودی، و نه کاملا- می توانی خودت انتخاب کنی! برده ای که مالکش این اجازه را به او داده که رنگ لباس هایش را خودش انتخاب کند! آن وقت تازه این وکیل است که با تعجب از او می پرسد:” چرا اسب شده اید؟ چرا می شنوید رم رم رم؟” و اوست که باید جواب چیزی که نام اسب شدن بر آن گذاشته شده بدهد! چطور می توان به قانونی در لباس وکیل، گفت که اگر این عطشی که از زخم گلوگاهش برخاسته تا بر این ستم شورش کند، اسمش می شود اسب بودن، و باید برایش اسب بود، پس حالا می خواهد، و “باید” اسب باشد و اثباتش هم باید بکند!
روزی، پدرش از سینمایی در بغداد برایش تعریف کرده بود. در سال ها سال قبل، ایام جوانی پدرش، آدم ها از زندگی سخت و جان کندن‌شان برای معیشت می آمدند و روی صندلی های چوبی سالن های تاریک سینماهای بغداد می نشستند تا زندگی های دیگر-که حتی فکرش را هم نمی کردند زندگی های جور دیگری وجود داشته باشد- را لااقل روی پرده ی سینما ببینند. از آن روزها برایش گفته بود. و با همان شیوه ی خاص خودش هم تعریفش کرده بود.
همان حالت و شیوه ی خاص خودش، که از حالت چهره اش هیچ نمی توانستی پیش بینی کنی که حرف و خاطره ای که قرار است گفته شود و بشنوی اش طنز روده بر کننده ای ست؟ یا تلخ ترین تراژدی یا حقیقتی که قرار است با خاک یکسانت کند! از سال هایی گفته بود که تکنولوژی به معنای امروزش وجود نداشت و جلوه های ويژه ی تازه متولد شده، در حال تلو تلو خوردن بود.
پدر از تاریکی سینما گفته بود. و اولین باری که “اژدها”یی در صفحه به نمایش گذاشته بوده بود. نه. برایشان این طور نبوده. اولین باری که، پدرش گفته بود، “اژدهایی” از صفحه بیرون آمد و با چنگال های تیز و پوزه ی خون آلودش بوشان کشیده بود تا انتخاب کند که کدام را تکه پاره کند. نمایش اژدها و آدم هایی که از صندلی ها و از سر و کله ی هم بالا می رفتند، و هم صندلی و هم آدم ساکن آن را، واژگون می کردند تا از اژدها فرار کنند و در چنگالش گرفتار نشوند! و دوان دوان از در سینما در خیابانی هجوم می اوردند که پر از ماشین هایی بود که پشت فرمان شان آدم هایی مثل خودشان نشسته بود.
البته آدم هایی مثل خودشان، قبل از ورود به سینما! ماشین های زیادی که پشت فرمانشان اژدها نبود ولی انسانی بود که حیرت زده و هراسان از آن حمله ی ناگهانی و جاری شدن ناگهانی سیل جمعیت، ممکن بود نتواند ترمز بگیرد! و پدرش در واکنش به حیرت و خنده های او، با همان لحن آرام اش، که انگار در حال گفتن چیزهای بدیهی و واضحی ست که همه می دانند، اضافه کرده بود: “آره، اون موقع این جوری بود. الان نه.همه چی عادی می شه. “
لزوم اسب بودن!
