در هشتمین روز از جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران، پس از مرگ خامنه‌ای، اظهارات متناقض دو عضو کلیدی شورای موقت رهبری – غلامحسین محسنی اژه‌ای و مسعود پزشکیان – توجه‌ها را به خود جلب کرده است. این شورا، که برای مدیریت موقت کشور پس از مرگ خامنه‌ای تشکیل شده، شامل چهره‌هایی مانند اژه‌ای (رئیس قوه قضائیه)، پزشکیان (رئیس‌جمهور) و علیرضا اعرافی است. اظهارات اخیر آنها در مورد حملات به کشورهای همسایه، نه تنها سیاست خارجی رژیم را زیر سؤال می‌برد، بلکه نشانه‌ای از اختلافات عمیق داخلی در میان رهبران است. این تحلیل بر مقایسه این اظهارات و بررسی ریشه‌ها و پیامدهای این شکاف تمرکز دارد.
مسعود پزشکیان در پیامی تلویزیونی روز شنبه ۱۶ اسفند ۱۴۰۴ (۷ مارس ۲۰۲۶)، از کشورهای همسایه عذرخواهی کرد و اعلام کرد که شورای موقت رهبری تصمیم گرفته حملات به این کشورها متوقف شود، مگر اینکه از خاک آنها حمله‌ای به ایران صورت گیرد. او تأکید کرد که نیروهای مسلح، به ویژه سپاه پاسداران، در غیاب فرماندهان کشته‌شده، “آتش به اختیار” عمل کرده‌اند و این حملات بخشی از دفاع لازم بوده، اما اکنون باید از طریق دیپلماسی حل شود. پزشکیان حتی تصریح کرد که ایران قصد تجاوز به همسایگان را ندارد و حملات اخیر بیشتر پایگاه‌های آمریکایی در منطقه را هدف قرار داده، نه خود کشورها. این رویکرد، تلاشی برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای به نظر می‌رسد، به ویژه پس از واکنش‌های تند کشورهای عربی و آذربایجان به حملات موشکی و پهپادی ایران.
در همین زمینه
در مقابل، غلامحسین محسنی اژه‌ای ساعاتی بعد، این موضع را رد کرد و اعلام کرد حملات شدید به اهدافی در برخی کشورهای منطقه ادامه خواهد یافت. او ادعا کرد که شواهدی از سوی نیروهای مسلح نشان می‌دهد جغرافیای این کشورها “آشکارا و نهان در اختیار دشمن” قرار گرفته و از آنها برای حمله به ایران استفاده شده است. اژه‌ای تأکید کرد که این راهبرد در حال اجراست و “دولت و دیگر ارکان نظام در این زمینه متفق‌القول هستند”، که مستقیماً با ادعای پزشکیان مبنی بر تصویب توقف حملات در شورا تناقض دارد. این اظهارات، لحنی جنگ‌طلبانه دارد و نشان‌دهنده تمایل به ادامه درگیری برای حفظ اقتدار رژیم است.
مقایسه این دو موضع، تفاوت‌های بنیادین را آشکار می‌کند. پزشکیان ظاهرا بر دیپلماسی و کاهش خسارات تمرکز دارد. او با عذرخواهی، سعی در بازسازی روابط با همسایگان دارد تا از انزوای بیشتر جلوگیری کند، به ویژه در شرایطی که جنگ اقتصادی و نظامی رژیم را تضعیف کرده است. در مقابل، اژه‌ای، به عنوان نماد جناح تندرو و نزدیک به سپاه، بر ادامه حملات اصرار دارد تا “دشمن” را عقب براند. این تفاوت، نه تنها در محتوا، بلکه در زمان‌بندی نیز مشهود است: اژه‌ای بلافاصله پس از پزشکیان سخن گفت، گویی برای خنثی کردن پیام او آمده بود
این تناقض، ریشه در اختلافات ساختاری شورای رهبری دارد. شورای موقت، که قرار است تا انتخاب رهبر جدید توسط مجلس خبرگان عمل کند، فاقد وحدت است.
در نهایت، این شکاف نه تنها یک اختلاف شخصی، بلکه بازتاب بحران هویتی رژیم پس از خامنه‌ای است. بدون رهبری واحد، شورای موقت ممکن است به جای حل بحران، آن را تشدید کند. به همین دلیل رژیم در یک بن بست تاریخی گرفتار شده است اگر رهبر تعیین کند از عواقبش می ترسد و اگر نکنه بازهم از شکاف هراس دارد.
