روز جهانی آگاهیبخشی درباره آزار سالمندان، روایتی از واقعیتهای تلخ امروز
پانزدهم ژوئن، برابر با ۲۵ خرداد، به عنوان «روز جهانی آگاهیبخشی درباره آزار سالمندان» فرصتی است برای توجه به وضعیت میلیونها زن و مرد سالخوردهای که سالهای طولانی عمر خود را صرف کار، تولید، آموزش و پرورش نسلهای بعدی کردهاند. این روز در حالی گرامی داشته میشود که در بسیاری از کشورها، بهویژه در جوامع گرفتار بحرانهای اقتصادی و اجتماعی، سالمندان با چالشهای گستردهای در حوزه معیشت، درمان و امنیت اجتماعی روبهرو هستند.
سالمند یا کهنسال بخش مهمی از سرمایه انسانی و اجتماعی هر جامعه به شمار میآیند. کارشناسان حوزه رفاه اجتماعی تأکید میکنند که دولتها موظف هستند شرایطی فراهم کنند تا دوران سالمندی به مرحلهای همراه با آرامش، امنیت و کرامت انسانی تبدیل شود. با این حال، گزارشهای متعدد نشان میدهد که بسیاری از سالمندان در سراسر جهان همچنان با اشکال مختلفی از محرومیت و آزار مواجهاند.
آزار سالمندان؛ مسئلهای جهانی
بر اساس آمارهای منتشرشده از سوی سازمان بهداشت جهانی، از هر شش سالمند در جهان، یک نفر نوعی از آزار جسمی، روانی، مالی یا غفلت مراقبتی را تجربه میکند. متخصصان معتقدند آمار واقعی بسیار فراتر از ارقام ثبتشده است؛ زیرا بسیاری از سالمندان به دلیل وابستگی مالی، ترس از پیامدهای شکایت یا مشکلات جسمی و شناختی، موارد آزار را گزارش نمیکنند.
بیشتر بخوانید
کودکان کار؛ قربانیان خاموش فقر و بیمسئولیتی حکومت ولایت فقیه
موضوع افراد سالمند تنها به مراقبتهای درمانی محدود نمیشود. تأمین درآمد کافی، دسترسی به خدمات پزشکی، برخورداری از مسکن مناسب و امکان حضور فعال در جامعه، از مهمترین مطالبات این قشر به شمار میرود. فعالان حوزه رفاه تأکید دارند که حذف این افراد از عرصههای اجتماعی نهتنها به سلامت روان آنان آسیب میزند، بلکه جامعه را نیز از تجربه و دانش ارزشمند این نسل محروم میکند.
وضعیت سالمندان در ایران
در ایران، همزمان با افزایش نرخ تورم و کاهش قدرت خرید، بسیاری از آنان و بطور خاص بازنشستگان با مشکلات معیشتی گسترده مواجه شدهاند. افزایش هزینههای زندگی و کاهش ارزش پول ملی، موجب شده است که مستمری بخش بزرگی از بازنشستگان پاسخگوی نیازهای اولیه زندگی نباشد.
در سالهای اخیر، تجمعها و اعتراضات بازنشستگان در شهرهای مختلف کشور بارها برگزار شده است. شرکتکنندگان در این تجمعها نسبت به وضعیت معیشتی، ناکافی بودن حقوق بازنشستگی و افزایش هزینههای درمان اعتراض کردهاند. بسیاری از این افراد سالمند معتقدند درآمد ماهانه آنان با هزینههای واقعی زندگی فاصله چشمگیری دارد.
همزمان، مشکلات حوزه درمان نیز به یکی از مهمترین دغدغههای آنها تبدیل شده است. افزایش قیمت دارو، کمبود برخی داروهای مورد نیاز بیماران مزمن و محدودیت پوشش بیمهای، فشار مضاعفی بر زندگی آنها وارد کرده است. کارشناسان هشدار میدهند که با افزایش جمعیت سالمند در ایران، ضرورت اصلاح و تقویت نظام خدمات درمانی بیش از گذشته احساس میشود.
زنان سالمند در معرض آسیب بیشتر
بررسیها نشان میدهد زنان سالمند در بسیاری از موارد با آسیبپذیری بیشتری روبهرو هستند. زنانی که بخش عمدهای از عمر خود را صرف فعالیتهای خانگی کردهاند، اغلب از پشتوانههای بیمهای و درآمدی کمتری برخوردارند. همین مسئله میتواند خطر فقر و محرومیت را در دوران سالمندی افزایش دهد.
فعالان اجتماعی معتقدند توجه ویژه به وضعیت زنان سالمند، ایجاد پوششهای حمایتی گستردهتر و توسعه خدمات رفاهی میتواند بخشی از این شکاف را کاهش دهد.
سالمندان در سایه جنگ و بحران
در بسیاری از مناطق بحرانزده جهان نیز افراد سالمند از آسیبپذیرترین گروههای اجتماعی محسوب میشوند. جنگها، درگیریهای نظامی، مهاجرتهای اجباری و فروپاشی اقتصادی، شرایط زندگی میلیونها سالمند را دشوارتر کرده است.
گزارشهای بینالمللی از مناطق درگیر جنگ نشان میدهد که بسیاری از سالمندان به دلیل محدودیتهای جسمی امکان ترک مناطق خطرناک را ندارند و در شرایط دشوار انسانی به سر میبرند. کمبود غذا، دارو و خدمات درمانی از مهمترین مشکلات این افراد به شمار میرود.
روز جهانی آگاهیبخشی درباره آزار سالمندان بار دیگر توجه افکار عمومی را به شرایط زندگی این قشر جلب کرده است. سالمندان که سالها در شکلگیری و توسعه جوامع نقش داشتهاند، امروز بیش از هر زمان دیگری به حمایتهای مؤثر اجتماعی، درمانی و اقتصادی نیاز دارند. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که کیفیت برخورد با افراد دارای سنین بالا، یکی از مهمترین شاخصهای سنجش عدالت اجتماعی و میزان توسعهیافتگی هر جامعه است امری که درحاکمیت ولایت فقیه هرگز دیده نمیشود.
