رزمایش جانفدا در تهران؛ از عددسازی ۳۱۳ هزار نفری تا پیامهای امنیتی، تبلیغاتی و سیاسی این مانور شهری
رزمایش جانفدا در تهران، بنا بر اعلام رسانههای رسمی، قرار است روز جمعه ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ با محوریت حضور ۳۱۳ هزار نفر از نیروهای مردمی، بسیج، سپاه و انتظامی برگزار شود. در روایت رسمی، این رویداد با هدف نمایش همدلی، آمادگی دفاعی و تقویت امنیت پایتخت معرفی شده است؛ اما از نگاه یک کارشناس نظامی، چنین مانوری تنها یک رژه خیابانی نیست، بلکه پیامی چندلایه درباره وضعیت روانی، امنیتی و سیاسی حاکمیت دارد.
هدف امنیتی رزمایش جانفدا در قلب تهران
محور اصلی این مانور، نمایش توان بسیجسازی خیابانی است. وقتی از مشارکت سپاه، بسیج و فراجا سخن گفته میشود، پیام عملیاتی آن روشن است: سازماندهی نیروهای وفادار در قالب آرایش شهری برای کنترل بحرانهای احتمالی. عبارتهایی مانند «مقابله با تهدیدات احتمالی» در ادبیات امنیتی، معمولاً به مدیریت ناآرامی، کنترل تجمعات و مهار وضعیتهای پیشبینیناپذیر در پایتخت اشاره دارد. بنابراین رزمایش جانفدا را باید در چارچوب امنیت داخلی و جنگ روانی تحلیل کرد، نه صرفاً در سطح یک نمایش تشریفاتی.
بیشتر بخوانید
بیش از ۴۰ عملیات آتشین علیه مراکز سرکوب و نمادهای حکومتی در سالگرد قیام ۱۴۰۱
عدد ۳۱۳ هزار نفر در رزمایش جانفدا؛ قدرتنمایی یا عملیات ادراکی؟
تأکید مکرر بر عدد ۳۱۳ هزار نفر، و همزمان طرح آمارهایی مانند عبور ثبتنام از ۴۰۰ هزار نفر و احتمال رسیدن آن به ۵۰۰ هزار نفر، بیش از آنکه صرفاً گزارش آماری باشد، بخشی از عملیات ادراکی است. در چنین الگوهایی، عدد بزرگ نقش نمادین دارد: تولید تصویر «حمایت اجتماعی»، تقویت روحیه نیروهای درون ساختار و ارسال پیام بازدارنده به مخاطبان داخلی و خارجی. از منظر نظامی، هرگاه یک ساختار قدرت نیازمند نمایش کمّی افراطی شود، باید نسبت آن را با نگرانیهای امنیتی و بحران اعتماد اجتماعی سنجید.
مسیر اجرای رزمایش جانفدا و پیام میدانی آن
طبق اعلام رسانهها، مسیر اصلی این برنامه از محدوده میدان امام حسین تا میدان انقلاب و محور خیابان انقلاب تعریف شده است. انتخاب این مسیر از نظر نمادشناسی شهری مهم است؛ خیابان انقلاب یکی از کانونهای تاریخی کنش سیاسی و اجتماعی در تهران است و هر نمایش سازمانیافته در این محور، بهطور طبیعی بار سیاسی و روانی پیدا میکند. سازماندهی نیروها در قالب گردانهای ۷۲ نفره نیز نشان میدهد هدف برنامه، صرفاً حضور جمعیت نیست، بلکه نمایش نظم، فرمانپذیری و قابلیت آرایش سریع در محیط شهری است.
پیام سیاسی رزمایش پوشالی برای داخل و خارج
در سطح داخلی، پیام رزمایش جانفدا این است که حاکمیت همچنان توان سازماندهی و بسیج نیروهای وفادار را دارد. در سطح خارجی نیز این مانور میتواند بهعنوان برگ تبلیغاتی در فضای چانهزنی سیاسی و امنیتی استفاده شود؛ یعنی القای این تصویر که ساختار حاکم با فروپاشی، بیثباتی یا شکاف عملیاتی روبهرو نیست. با این حال، همین نیاز به نمایش خیابانی گسترده میتواند از زاویهای دیگر، نشانه حساسیت حاکمیت نسبت به شکاف میان روایت رسمی و واقعیت اجتماعی باشد.
چرا رزمایش جانفدا نشانه ضعف راهبردی تلقی میشود؟
یک نظام سیاسی برخوردار از ثبات اجتماعی عمیق، معمولاً برای اثبات پایگاه خود به چنین مانورهای پرحجم و عددسازیهای تبلیغاتی نیاز ندارد. از نگاه کارشناسی، هرچه نمایش قدرت پرصداتر، پرهزینهتر و خیابانیتر باشد، احتمالاً نگرانی امنیتی پشت آن جدیتر است. رزمایش جانفدا از این منظر، بیش از آنکه نشانه اعتماد راهبردی باشد، به بازسازی تصویر اقتدار در برابر جامعه، نیروهای درونی و بازیگران خارجی شباهت دارد؛ تصویری که میکوشد شکاف اعتماد، فرسایش مشروعیت و نگرانی از اعتراضات احتمالی را بپوشاند.
واقعیت اینکه این مانور تلاشی برای ساختن قاب خبری «اقتدار، وحدت و آمادگی» است؛ قابی که با اعداد بزرگ، مسیر نمادین، کلیدواژههای امنیتی و حضور همزمان نهادهای نظامی و انتظامی تقویت میشود. از منظر نظامی اما، پیام اصلی در آرایش شهری و تمرین کنترل فضا نهفته است. رزمایش جانفدا میخواهد نشان دهد که ساختار قدرت در برابر سناریوهای بحران داخلی، توان بازآرایی و بسیج سریع دارد. با این حال، همین نمایش میتواند خوانشی معکوس نیز داشته باشد. وقتی حکومت نمایش قدرت را به سطح خیابان میآورد، یعنی تهدید را نه در مرزها، بلکه در میدانهای شهر و ذهن افکار عمومی جستوجو میکند. جمعبندی دقیق این است: «رزمایش جانفدا بیش از آنکه نمایش آرامش باشد، نمایش اضطراب سازمانیافته در لباس اقتدار است».
منابع
- اقتصاد آنلاین24شهریور۱۴۰۵ «رزمایش بزرگ «جانفدای ایران».
- خبرگزاری حکومتی فارس ۲۵شهریور۱۴۰۵ « رزمایش بزرگ جان فدا، امنیت محور…»
- مجله اینترنتی برترین ها۲۵شهریور۱۴۰۵ « رزمایش نظامی زنان و مردان جانفدا در تهران»
