برخورد عقلانی و غیر عقلانی با مسایل!
در یونان باستان دو نفر از فلاسفه با هم مناظره داشتند. یکی از آنها بنام آناتوس و دیگری بنام پارمندیس بود. موضوع مناظره از این قرار بود که فرق بین برخورد عقلانی با برخورد غیر عقلانی با مسائل چیست و آیا شاخصی وجود دارد یا نه؟
آناتوس پشت تریبون قرار میگیرد و میگوید بهترین و کاملترین تعریف این است. «حفظ تعادل بین ضرورت و اقدام». به محض گفتن این تعریف فریاد شادی از نفرات حاضر بخصوص طرفدارانش بلند می شود. اما پارمندیس میگوید تعریف به تنهایی کافی نیست باید در اثبات این تعریف چند مثال بیاوری.
در همین زمینه
فارابی معلم ثانی؛ فیلسوفی که فلسفه را با علم آشتی داد
برخورد عقلانی چیست؟
آناتوس میگوید: مثلا اگر مریض نیستی به دکتر نیاز نیست مراجعه داشته باشی. اگر با همسایه در صلح هستی نیاز نیست جنگ را شروع کنی. اگر دو جفت کفش داری نیاز نیست ده جفت کفش خریداری کنی. پس هر کاری باید بر اساس ضرورت باشد. هوادارانش دو باره او را تشویق می‌کنند.
اما پارمندیس میگوید من قانع نشدم و برای اینکه قانع بشوم به یک سوال من جواب بدهید و لطفا طفره نروید. سوال این است که شما با خانواده از یک منطقه عبور میکنید که به یک گردنه می‌رسید و چند دزد سرگردنه شما را متوقف می‌کنند. تمام پولهایتان را می‌برند، جواهرات و تمام اجناس قیمتی را می‌برند، به خانواده‌ات تعرض می‌کنند و خودت را هم حسابی کتک میزنند. شما چه اقدامی میکنید؟ لطفا صادقانه جواب دهید؟
سکوتی سرد در تمام سالن حکمفرما می شود چون آناتوس و هوادارانش اصلا انتظار نداشتند که با چنین سوالی مواجه شوند. آناتوس بعد از مدتی سکوت می گوید صادقانه بگویم: هیچ هیچ هیچ.
پارمندیس میگوید چرا هیچ، مگر شما نبودید که گفتید حفظ تعادل بین ضرورت و اقدام. اگر ضرورت باشد اقدام میکنیم و اگر نباشد اقدام نمیکنیم. چه ضرورتی بالاتر از این که پولهایتان را برده‌اند و خانواده شما هم مورد تعرض قرار گرفته است. چرا بر اساس ضرورت اقدام نمی کنید؟
قانع شدن آناتوس از برخورد عقلانی!
آناتوس می گوید ، واقعیت این است که زورم نمی‌رسد، به همین سادگی.
پارمندیس میگوید پس نتیجه می‌گیریم که تشخیص ضرورتها به تنهایی کافی نیست بلکه توان عملکرد است که تعین کننده است. شما می‌گویید نفری که دو جفت کفش دارد نیاز نیست ده جفت کفش بخرد. این درحالیست که بسیاری نفرات هستند در سرمای زمستان بدون کفش روی شنهای سرد راه می‌روند. در تابستان روی شنهای داغ و خار و علف راه می‌روند آیا اینها ضرورت را تشخیص نمی‌دهند که یک جفت کفش برای خودشان بخرند یا توانش را ندارند. نفراتی هستند که از شدت درد می‌میرند آیا ضرورت را نمی‌فهمند که دارو بخرند یا پول و توانش را ندارند. نفراتی هستند که ازشدت گرسنگی همیشه در عذاب هستند در حالیکه بسیار ضروری می‌دانند غذا بخرند اما جیبهای‌شان خالی است….
آناتوس و پارمنیدس که بودند؟
اطلاعات زیادی در مورد فیلسوفی به نام آناتوس در دسترس نیست.برخی منابع او را به عنوان یکی از شاگردان یا پیروان اولیه پارمنیدس معرفی می‌کنند، در حالی که برخی دیگر او را فیلسوفی مستقل می‌دانند که آراء و نظرات خاص خود را داشته است.
به نظر می‌رسد که آناتوس در اواخر قرن ششم قبل از میلاد مسیح در الئا، یونان باستان زندگی می‌کرده است. هیچ نوشته‌ای از او باقی نمانده است و آنچه از او می‌دانیم از طریق نوشته‌های دیگران، به ویژه پارمنیدس، به دست ما رسیده است.
برخی از مورخان فلسفه معتقدند که آناتوس در ترویج و بسط آراء پارمنیدس نقش مهمی داشته است.
همچنین گفته می‌شود که او در زمینه‌های مختلفی مانند متافیزیک، معرفت‌شناسی و اخلاق فلسفه پردازی می‌کرده است.
پارمنیدس:
پارمنیدس (515-470 قبل از میلاد مسیح) فیلسوف یونانی پیش سقراطی بود که در الئا، یونان باستان زندگی می‌کرد.
او به عنوان یکی از بنیانگذاران مکتب فلسفی الئایی شناخته می‌شود.پارمنیدس به خاطر شعر فلسفی خود با عنوان “طبیعت” مشهور است که در آن استدلال می‌کند که واقعیت یگانه، ابدی، و تغییرناپذیر است.او معتقد بود که حواس ما فریبنده هستند و آنچه که ما به عنوان تغییر و تنوع در جهان می‌بینیم، توهمی بیش نیست.
آراء پارمنیدس تأثیر عمیقی بر فلسفه غرب گذاشت و فیلسوفان بزرگی مانند افلاطون و ارسطو از او الهام گرفتند.
برخی از ایده‌های کلیدی پارمنیدس عبارتند از:
یگانگی: واقعیت یگانه است و کثرت توهمی بیش نیست.
تغییرناپذیری: واقعیت ابدی و تغییرناپذیر است.
بی‌زمانی: زمان توهمی است و واقعیت در زمان حال وجود دارد.
بی‌مکانی: فضا توهمی است و واقعیت بی‌مکان است.
غیرقابل‌تقسیم: واقعیت غیرقابل‌تقسیم به اجزا است.
آراء پارمنیدس بحث‌ها و مناظره‌های زیادی را در فلسفه غرب برانگیخت. برخی از فیلسوفان با او موافق بودند، در حالی که برخی دیگر با او مخالف بودند.
با این حال، هیچ کس نمی‌تواند انکار کند که پارمنیدس یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین فیلسوفان در تاریخ غرب بوده است.
