حزبالله در برابر حاکمیت لبنان؛ از «مقاومت» تا بحران خلع سلاح
یوسف رجّی، وزیر خارجه لبنان، روز دوشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ برابر با ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶، در گفتوگو با شبکه الحدث، رویکرد نظامی حزبالله را بهشدت مورد انتقاد قرار داد.
او گفت: «راهحل نظامی جنوب را نابود کرد و ساکنان آن را آواره کرد.» رجّی تأکید کرد که خلع سلاح حزبالله و انحصار سلاح در دست دولت، یک خواسته ملی لبنان و مستقل از مذاکرات با اسرائیل است. او گفت هیچ دولت عادی نمیتواند در کنار یک گروه شبهنظامی مسلح زندگی کند و سلاح حزبالله را تهدیدی برای امنیت و حاکمیت لبنان دانست. رجّی همچنین مذاکره را تنها راه پایان مناقشه با اسرائیل و بازگرداندن حاکمیت کامل لبنان عنوان کرد.
خلع سلاح حزبالله و سابقه تاریخی
تلاش برای خلع سلاح حزبالله موضوع تازهای نیست. توافق طائف در سال ۱۹۸۹ بر انحلال گروههای مسلح پس از جنگ داخلی لبنان تأکید کرد، اما حزبالله با استناد به ادامه اشغال جنوب لبنان از خلع سلاح خودداری کرد. قطعنامه ۱۵۵۹ شورای امنیت در ۲ سپتامبر ۲۰۰۴ و قطعنامه ۱۷۰۱ در ۱۱ اوت ۲۰۰۶ نیز بر حاکمیت دولت لبنان و خلع سلاح گروههای مسلح غیردولتی تأکید کردند.
بیشتر بخوانید
پس از جنگ ۲۰۰۶ نیز حزبالله عملاً بخش مهمی از توان نظامی خود را حفظ کرد. پس از جنگ ۲۰۲۳–۲۰۲۴، توافق آتشبس ۲۷ نوامبر ۲۰۲۴ بار دیگر بر استقرار ارتش لبنان و محدود شدن سلاح به نهادهای دولتی تأکید کرد. دولت لبنان در ۲۰۲۵ روند خلع سلاح را آغاز کرد؛ روندی که حزبالله با آن مخالفت کرده است.
حزبالله چگونه شکل گرفت؟
این گروه در پی قدرت گرفتن آخوندها در ایران و تلاش خمینی برای صدور تروریسم و پس از حمله اسرائیل به لبنان در ۱۹۸۲ از مجموعهای از گروههای شیعه شکل گرفت. سپاه پاسداران در آموزش و سازماندهی نیروهای آن نقش داشته و دارد. حزبالله در ۱۹۸۵ موجودیت خود را رسماً اعلام کرد و از آن زمان به مهمترین متحد مسلح رژیم ایران در لبنان تبدیل شد.
در شرایط کنونی، مسئله حزبالله فقط یک اختلاف داخلی لبنان نیست. رژیم ایران همچنان حزبالله را بخشی از شبکه منطقهای متحدان مسلح خود میداند و مواضع تهران نشان میدهد که خلع سلاح این گروه با منافع امنیتی و منطقهای رژیم ایران گره خورده است. در مقابل، دولت لبنان خواهان انحصار سلاح در اختیار ارتش است و توافق ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶ میان لبنان و اسرائیل نیز خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی را به خلع سلاح حزبالله و گسترش کنترل دولت لبنان پیوند زده است.
در شرایط کنونی که رژیم ایران ضربات مرگباری در زمینه نیروهای نیابتی دریافت کرده است، تلاش دارد هر طور شده حزبالله را حفظ کند. از این رو با وجود مصیبت و ویرانی لبنان که ناشی از سلاح حزبالله است حاضر نشده است به خلع سلاح حزبالله تن بدهد. حزبالله در جریان جنگ بین رژیم ایران و آمریکا و اسرائیل ضربات هولناکی خورد و علاوه بر حسن نصرالله رهبر این گروه، بسیاری از فرماندهان آن از پای در آمدند.
