محسنی اژه‌ای رئیس قضاييه ایران اخیرا اعلام کرده است: در سال ۱۴۰۱ فضايي ايجاد شد كه منجر به‌تشكيل حدود ۹۰هزار پرونده شد؛ متهمان و محكومان اين پرونده‌ها از اقشار مختلفي بودند؛ در ميان آنها بعضا معلمان و دانش‌آموزان و دانشجویان نيز بودند.
این سخن برای اولین بار از سوی بالاترین مقام قضایی ملایان مطرح می‌شود. اما همین ارقام و شرکت دانش‌آموزان خردسال در میان دستگیرشدگان خود حکایت دارد ناگفته‌ها.
اعلام تشکیل ۹۰هزار پرونده از سوی محسنی اژه‌ای حتی برای دانش‌آموزان در اردیبهشت ۱۴۰۴ در حالی است که وی در ۲۵اسفند ۱۴۰۱ خبر داده بود «بیش از ۸۰هزار نفر مشمول عفو خامنه‌ای قرار گرفتند؛ ممکن است این تعداد به نزدیک ۱۰۰ هزار نفر هم برسد.»
یعنی مجموع تشکیل پرونده‌ای‌ها و آزادشدگان ۱۷۰هزار نفر بوده که بسیاری از آنان نیز دانش‌آموزان بوده‌اند.
اما به‌دنبال اظهارات اژه‌ای در ۲۵اسنفد ۱۴۰۴ مبنی بر آزاد شدن ۸۰هزار نفر، خبرگزاری تسنیم سپاه در همان زمان اعلام کرد که «از این میزان، ۲۲هزار نفر عفوشدگان اغتشاشات هستند که یا محکومیت پیدا کرده بودند و یا قبل از محکومیت، عفو شدند. البته تعداد قلیلی از این افراد در زندان بودند و اکثراً یا با قرار صادره در بیرون از زندان بودند و یا هنوز رسیدگی به پرونده آنها تکمیل نشده بود.»
تناقض‌گویی‌ها در مورد آمار دستگیرشدگان و دانش‌آموزان در قیام ۱۴۰۱
این اظهارات خبرگزاری تسنیم سپاه در حقیقت رقم اعلام شده دستگیرشدگان در اظهارات اژه‌ای را تقلیل داد. اما اندکی بعد خبرگزاری مهر از قول سخنگوی قضاییه ملایان نوشت «تعداد کل عفو شدگان اخیر ۸۲هزار نفر است. عفوشدگان اخیر در دو بخش بودند بخش اول محکومین و متهمین اغتشاشات و بخش دوم شامل محکومین دادگاه‌های عمومی و انقلاب و سازمان قضایی نیروهای مسلج کشور می‌شد.»
بدین ترتیب لاپوشانی ارقام و تقلیل آنها لو رفت.
اما اژه‌ای در ادامه اظهارات خود افزوده «چنان‌چه براي دانش‌آموزان و دانشجویان و معلمان آنها حكم محكوميت صادر مي‌شد يا پرونده قضايي شكل مي‌گرفت بستر سوء‌استفاده دشمنان فراهم مي‌آمد؛ در اينجا ما از حوزه‌هاي علميه، بسيج، دانشگاهيان و معلمان كمك گرفتيم.»
وی در ادامه افزود «در اين عرصه خطير و مهم، معلمان و مسئوولان آموزش و پرورش ميتوانند كمك‌كار ما باشند و ما دست ياري به سوي آنها دراز مي‌كنيم.»
اژه‌ای سپس افزود «نظام آموزش و پرورش كشور با بهره‌مندي از حدود ۱۶ميليون دانش‌آموز و بيش از يك‌ميليون كادر مدرسه و حدود ۳۰ميليون خانواده دانش‌آموزان، يك نظام متكثر و موسع است».
ترس پنهان از میزان خطر نهفته‌ای که در ۱۴۰۱ بارز شد و در آینده نیز بالقوه در کمین ملایان است.
این سخنان در حالی مطرح می‌شود که نهادهای حقوق بشری پیش‌تر از بازداشت و تعقیب قضایی گسترده دانش‌آموزان و دانشجویان به‌عنوان یکی از نشانه‌های اصلی سرکوب ساختارمند اعتراضات یاد کرده‌اند.
گزارش‌های متعددی حاکی از دستگیری دانش‌آموزان در مدارس، تشکیل پرونده‌های قضایی برای دانش‌آموزان، و احضار یا اخراج دانشجویان معترض از دانشگاه‌هاست.
در همین زمینه
ترس و وحشت احمدرضا رادان از دانش‌آموزان شورشی
نسل نوجوان شورشی، خطری دیگر برای ملایان
اظهارات اخیر اژه‌ای نه‌تنها از وسعت سرکوب قضایی در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ پرده برمی‌دارد، بلکه نشانگر استفاده گسترده حکومت از نهادهای آموزشی و مذهبی برای سرکوب معترضان و مدیریت فضای سرکوب پس از دستگیری است؛ اقدامی که نگرانی‌ها درباره دخالت ساختاری در زندگی آموزشی و شخصی جوانان و دانش‌آموزان را دوچندان کرده است.
با این حال، آن‌چه در عمل‌کرد قضاییه ملایان مشهود است، استفاده گسترده از فضای آموزشی برای اهداف قضایی و امنیتی است؛ از حضور ایدئولوژیک نهادهای مذهبی در زندان‌ها گرفته و اعزام دانش‌آموزان به اردوهای راهیان نور، که همگی به ابزاری برای مهندسی افکار دانش‌آموزان و کنترل اجتماعی بدل شده‌اند.
در حالی که پیوند دانش‌آموزان و دانشجویان در اعتراضات ۱۴۰۱، یکی از شاخص‌ترین نمودهای همبستگی نسل جوان مبارز راه آزادی، عدالت و تغییرات زیربنایی سیاسی، اجتماعی بود. حضور قدرتمند دانش‌آموزان و دانشجویان، اصالت دو جنبش دانش‌آموزی و دانشجویی در کشور را نشان داد.
با وجود همه جنایات حکومت ایران در کشتار ده‌ها هزار تن از دانش‌آموزان و دانشجویان در سال‌های دهه ۷۰ و سال ۶۷، در جریان اعتراضات سال‌های ۸۸ و پس از آن در قتل‌گاه‌هایی مانند کهریزک، با تمام جنایات هولناک ملایان در پرتاب دانش‌آموزان از فراز بام‌ها و پل‌های خیابان‌ها، تداوم مبارزات اقشار آگاه میهن خصوصا دانش‌آموزان و دانشجویان ثابت کرد که قدرتی نو و جوان در زیر پوست جامعه می‌جوشد و منتظر جرقه‌ای برای انفجار است.
بارقه‌هایی از پیوند دانش‌آموزان و دانشجویان و شراره‌هایی از برخاستن نسل‌های جدید و آگاه برای دستیابی به آینده‌ای بهتر و تحقق آرمان‌های آزادی، برابری و عدالت است.
