کمبود دارو، هزینههای سنگین و فرسودگی درمان، بیماران را در برابر بحرانی چندلایه قرار داده است
در ایران، بیماری تنها به درد و هزینه درمان محدود نمیشود. بسیاری از بیماران همزمان با کمبود و گرانی دارو، افزایش روزافزون قیمت و دشواری تأمین هزینههای درمان روبهرو هستند. اظهارات اخیر یک عضو کمیسیون بهداشت مجلس حکومتی نیز ابعاد این بحران را تأیید میکند. روحالله لکعلیآبادی از کمبود برخی داروها، افزایش هزینه درمان و مشکلات بیماران سخن گفته است. او همچنین درباره کمبود انسولین و داروهای ضدسرطان هشدار داده است.
گرانی دارو و بیماران گرفتار
گرانی دارو برای بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن و صعبالعلاج پیامدهای سنگینتری دارد. بیمار مبتلا به سرطان، دیابت یا بیماری قلبی نمیتواند مصرف داروی خود را به آینده موکول کند. هر وقفه در درمان میتواند وضعیت بیمار را پیچیدهتر کند.
لکعلیآبادی نیز تأکید کرده است که دارو مانند کالاهای مصرفی عادی نیست. به گفته او، بیمار نمیتواند خرید دارو را تا زمان کاهش قیمت به تعویق بیندازد. او همچنین گفته است برخی خانوادهها برای تهیه دارو با مشکلات جدی مالی روبهرو هستند.
این وضعیت زمانی شدیدتر میشود که کمبود دارو با افزایش قیمت همراه شود. در چنین شرایطی، بیمار ابتدا برای یافتن دارو میان داروخانهها جستوجو میکند. سپس باید برای تهیه همان دارو هزینه بیشتری بپردازد. در نتیجه، گرانی دارو به مانعی مستقیم در مسیر ادامه درمان تبدیل میشود.
مسئله فقط قیمت نهایی دارو نیست. تأمین مواد اولیه، انتقال ارز، بدهیهای زنجیره دارو و مشکلات توزیع نیز بر دسترسی بیماران اثر میگذارند. مقامهای حکومتی نیز در ماههای اخیر از اختلال در تأمین برخی اقلام دارویی سخن گفتهاند.
ابهام در منابع دارویی؛ پرسش درباره ۷۰۰ میلیون دلار
بحران دارو در شرایطی ادامه دارد که درباره منابع اختصاصیافته برای این حوزه نیز پرسشهای جدی مطرح شده است. روحالله لکعلیآبادی در تیرماه ۱۴۰۵ گفت: «یک میلیارد دلار برای دارو و تجهیزات پزشکی از صندوق توسعه ملی اختصاص یافته بود». او اعلام کرد «تنها هزینهکرد حدود ۳۰۰ میلیون دلار مشخص شده است. و سرنوشت ۷۰۰ میلیون دلار باقیمانده روشن نیست.
بیشتر بخوانید
طرح چنین پرسشی از سوی عضو کمیسیون بهداشت مجلس، اهمیت موضوع را بیشتر میکند. این ابهام در شرایطی مطرح شده که بیماران همچنان با کمبود و گرانی دارو مواجه هستند. بنابراین مسئله تأمین مالی حوزه دارو فقط یک بحث بودجهای نیست. این موضوع مستقیماً با دسترسی بیمار به درمان ارتباط دارد.
مهاجرت پزشکان و فرسودگی نظام درمان
بحران دارو تنها بخش این زنجیره نیست. مهاجرت پزشکان و پرستاران نیز فشار بیشتری بر نظام سلامت وارد کرده است. گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت کادر درمان، از فشار اقتصادی، فرسودگی شغلی و افزایش تمایل نیروهای متخصص به مهاجرت حکایت دارند. کاهش نیروی متخصص میتواند دسترسی بیماران به خدمات درمانی را دشوارتر کند.
این مشکل در مناطق محروم اهمیت بیشتری پیدا میکند. کمبود پزشک متخصص در شهرهای کوچک، فاصله مردم این مناطق با خدمات تخصصی را افزایش میدهد. در نتیجه، بحران نیروی انسانی با بحران دارو و زیرساختهای درمانی پیوند میخورد.
فرسودگی آمبولانسها و تجهیزات درمانی نیز بخش دیگری از همین تصویر است. زمانی که یک آمبولانس برای تأمین قطعه مدت طولانی از چرخه خدمت خارج میشود، توان پاسخگویی اورژانس کاهش مییابد. برای بیماری که به خدمات فوری نیاز دارد، چنین تأخیری میتواند بسیار پرهزینه باشد.
آنچه امروز در حوزه سلامت ایران دیده میشود، مجموعهای از مشکلات جدا از هم نیست. گرانی دارو، کمبود برخی اقلام حیاتی، فشار هزینه درمان، مشکلات بیمه، مهاجرت کادر درمان و فرسودگی تجهیزات، حلقههای یک زنجیره هستند.
نکته مهمتر آن است که بخشی از این بحران اکنون در اظهارات مسئولان حکومتی نیز بازتاب پیدا کرده است. وقتی یک عضو کمیسیون بهداشت مجلس حکومتی از کمبود و گرانی دارو و ابهام در سرنوشت صدها میلیون دلار منابع دارویی سخن میگوید، دیگر نمیتوان مسئله را صرفاً به مشکلات مقطعی بازار نسبت داد.
هزینه گرانی و کمبود آن را بیماران میپردازند
در نهایت، هزینه این بحران را نه مدیران و نهادهای تصمیمگیر، بلکه بیمارانی میپردازند که برای ادامه درمان خود با گرانی دارو و کمبود دارو و هزینههای روزافزون روبهرو هستند. سلامت، نخستین حق هر انسان است؛ اما در ساختار کنونی، دسترسی به درمان برای بخشهای زیادی از جامعه به یک معضل و بحران تبدیل شده است. بحرانی که با توجه به سرمایهها و منابع زیاد ایران به سهولت قابل حل است، اما حکومتی که همه سرمایهها را در آتش جنگافروزی میسوزاند، طبعا دود آن به چشم مردم بهخصوص بیماران خواهد رفت و هر روز بحران سلامت را به سمت خطرات بیشتر سوق میدهد. در واقع وقتی منابع کشور محدود است، افزایش هزینههای نظامی و جنگی ناگزیر رقابت بر سر منابع را بیشتر میکند؛ در چنین شرایطی حوزههایی مانند سلامت، آموزش و خدمات عمومی در معرض فشار مالی قرار میگیرند.
منابع
- تابناک – ۱۸ شهریور «بیمار نباید قربانی گرانی دارو شود»
- خانه ملت «مصاحبه روح الله لک آبادی با خبرنگار تابناک»
- خبرگزاری ویستا – ۱۸ شهریور «درمان برای بیمار از بیماری سختتر شده است»
