تاریخ سیاسی ایران و جهان نشان داده است که بسیاری از رؤسای کشورها مثل پدیده پزشکیان، نه از مسیر برنامه‌ریزی‌شده، بلکه بر اثر تصادف، برهم خوردن تعادل جریان‌های حاکم، یا وقوع حوادث غیرقابل‌پیش‌بینی – حتی بلایای طبیعی – به قدرت رسیده‌اند. این موضوع، گاه به اذعان خود این افراد یا دوستان و همفکرانشان نیز مطرح شده است.
در بسیاری از موارد، نظیر جنگ‌ها، انقلاب‌ها یا بحران‌های سیاسی، افرادی به قدرت می‌رسند که شاید در شرایط عادی هرگز انتخاب نمی‌شدند. چنین پدیده‌ای در مورد برخی از رهبران تاریخ جهان نیز صدق می‌کند.
اما شاید جالب‌ترین و در عین حال مضحک‌ترین نمونه، اعتراف علی خامنه‌ای پس از مرگ خمینی باشد؛ آن‌جا که در مجلس خبرگان و پس از پیشنهاد رهبری‌اش، گفت:
«اوّلاً واقعاً باید خون گریست بر جامعه‌‌ی اسلامی که حتّی احتمال [رهبری] کسی مثل بنده در آن مطرح بشود… من قاطعاً چنین چیزی را قبول نخواهم کرد. حالا غیر از این‌که خود من حقیقتاً لایق این مقام نیستم – و این را بنده می‌دانم، شاید آقایان هم می‌دانید – اصلاً این قضیّه از لحاظ فنّی اشکال پیدا می‌کند؛ رهبری، رهبریِ صوری خواهد بود، نه واقعی…»
پزشکیان نیز در ۵ خرداد ۱۴۰۴ در جمع دانشجویان گفت:«۸ ماه پیش شاید کسی من را تحویل نمی‌گرفت، اما حالا رئیس‌جمهور شدم. پس همه ایرانیان می‌توانند رشد کنند و به هر جایگاهی برسند»!
او همچنین در همایش نخبگان (۱۶ آبان ۱۴۰۳) تأکید کرده بود که اصلاً تصور نمی‌کرد رئیس‌جمهور شود وگفت من شوکه شدم، اصلا فکر نمی‌کردم رییس‌جمهور شوم!؛ و این نشانه‌ای بود از آن‌که آمادگی لازم برای این جایگاه را نداشت و انتخابش عمدتاً محصول شرایط خاص پس از مرگ رئیسی بود.
پزشکیان فکر نمی‌کرد رئیس‌جمهور شود
علی شکوری‌راد، عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت، معتقد است انتخابات چهاردهم ریاست‌جمهوری، محصول مصالحه نانوشته حاکمیت با اصلاح‌طلبان بود. او می‌گوید: «پزشکیان حتی فکر نمی‌کرد رئیس‌جمهور شود و نه تنها تیمی برای ستاد انتخاباتی نداشت، بلکه اساساً آمادگی تشکیل دولت را هم نداشت.»
رئیس‌جمهور «یهویی»
سایت ساعت ۲۴ – ۳۰ تیر ۱۴۰۳ هم نوشته بود:« پیش از فاجعه سقوط هلی‌کوپتر برای رئیسی، تصور این‌که پزشکیان رئیس‌جمهور شود، برای هیچ ایرانی ممکن نبود. او توسط شورای نگهبان برای انتخابات هشتم تیرماه دست‌چین شد، در حالی که علی لاریجانی، از اصول‌گرایان شناخته‌شده، فاقد صلاحیت اعلام شد. پزشکیان، ناگهان در جمع شش نامزد نهایی قرار گرفت. این وضعیت و انتخاب “یهویی” پزشکیان، موجب بهت ملی شد.»
جلال رشیدی‌کوچی، نماینده سابق مجلس، نیز درباره نامزدهای ریاست‌جمهوری گفت»: نه جلیلی مهم بود، نه رأی مردم؛ فقط صندلی قدرت نباید خالی می‌ماند.»
نمونه‌های تاریخی حاکمان تصادفی و ناخواسته
عین‌الدوله در دوران مظفرالدین‌شاه به‌عنوان حاکم تهران منصوب شد، اما دلیل این انتخاب نه شایستگی کامل، بلکه اقتدارش در شرایط بحرانی تهران بود. رفتار استبدادی او و اخراجش از دارالفنون، نشانگر آمادگی ناکافی‌اش برای چنین مقامی بود. با این حال، او به قدرت رسید.
محمد خاتمی، وزیر پیشین ارشاد، در انتخابات ۱۳۷۶ رئیس‌جمهور شد. او خود گفته بود که اصلاً تصور نمی‌کرد رئیس‌جمهور شود و تنها پس از اصرار اصلاح‌طلبان و انصراف برخی نامزدها وارد رقابت شد.
نمونه‌هایی از کشورهای دیگر
- هری ترومن پس از مرگ ناگهانی روزولت در آوریل ۱۹۴۵، تنها پس از ۸۲ روز معاونت، رئیس‌جمهور آمریکا شد. او حتی از پروژه منهتن (ساخت بمب اتمی) تا آن زمان بی‌اطلاع بود.
- جرالد فورد، تنها رئیس‌جمهور آمریکا که هرگز از طریق انتخابات عمومی انتخاب نشد، پس از استعفای نیکسون در پی رسوایی واترگیت به ریاست‌جمهوری رسید.
- خوان کارلوس اول نیز پس از مرگ فرانکو و در حالی که تجربه سیاسی چندانی نداشت، به عنوان پادشاه اسپانیا منصوب شد. خودش گفته بود انتظار نداشت چنین نقشی ایفا کند.
بحران سراپای دولت منصوب خامنه‌ای را فرا گرفته است
پزشکیان با تأیید خامنه‌ای به کاخ پاستور راه یافت تا شاید وقفه‌ای در اعتراضات مردمی ایجاد کند، اما نه‌تنها اعتراضی فروکش نکرد، بلکه نارضایتی‌ها، به‌ویژه به دلیل ناکارآمدی دولت او، تشدید شده‌اند. موج سرکوب‌ها نیز افزایش یافته است.
اعتراضات در دوره پزشکیان
اعتراضات ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ در ادامه موج نارضایتی‌های سال‌های گذشته، ناشی از عدم پاسخگویی حکومت در برابر مطالبات اقشار مختلف است. معلمان، کارگران، بازنشستگان، دانشجویان، زنان، کادر درمان، نویسندگان، هنرمندان، و دیگر اقشار در اشکال مختلف به خیابان آمده‌اند.
اعتراض بازنشستگان
با گذشت یک سال از ریاست جمهوری پزشکیان، نه‌تنها مشکل معیشت و حقوق بازنشستگان حل نشده، بلکه تجمعات پی‌در‌پی نشان می‌دهد که همچنان برای دریافت حقوق و مزایا در نگرانی‌اند.
گروهی از بازنشستگان فرهنگی مقابل نهاد ریاست‌جمهوری تجمع کردند و شعار «پزشکیان، خجالت! فقط یک ده‌هزاری حاصل رتبه‌بندی» سر دادند.
بازنشستگان تأمین اجتماعی، صندوق کشوری و لشکری نیز با مشکلات خاص خود روبه‌رو هستند.
در همین زمینه
پزشکیان و راه‌حل شگفت‌انگیز برای بحران برق!
سرکوب معلمان
در حالی که رئیس‌جمهور در روز معلم از جایگاه معلمان سخن می‌گوید، وزارت اطلاعات در حال پرونده‌سازی برای معلمان معترض است. معلمانی که تنها خواهان حقوق صنفی بودند، با بازداشت، احکام سنگین و فشارهای قضایی روبه‌رو شده‌اند.
فیلترینگ همچنان ادامه دارد
وعده‌های پزشکیان درباره رفع فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی هنوز عملی نشده است. پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، تلگرام و یوتیوب همچنان مسدود هستند و دولت نیز پاسخ روشنی نمی‌دهد.
از بندرعباس تا قاچاق سوخت
از انفجار مرگبار بندرعباس تا فروش نفت توسط سپاه، همه نشان می‌دهند که رئیس‌جمهور حتی در مدیریت داخلی، اختیار چندانی ندارد.
در این شرایط، مردم احساس بی‌پناهی بیشتری دارند. معلمان معترض بازداشت می‌شوند، زنان آزادی‌خواه تهدید می‌شوند و خانواده‌های داغدار حتی اجازه دادخواهی ندارند.
تورم از ۳۳ درصد عبور کرد
مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه در پایان اردیبهشت ۱۴۰۴ را ۳۳.۹ درصد اعلام کرد. قیمت مسکن در تهران طی هشت سال گذشته بیش از ۱۸۰۰ تا ۲۴۰۰ درصد افزایش یافته است.
میلیون‌ها ایرانی به آخرین مرحله فقر رسیده‌اند
از روزی که پزشکیان رئیس‌جمهور شد، ارزش ریال بارها کاهش یافته است. آن روز با ۵۹ هزار تومان می‌شد یک دلار خرید، اکنون با ۸۲ هزار تومان.
ایرانی‌ها در مراحل مختلف فقر قرار گرفته‌اند: ابتدا از تفریح و سفر می‌زنند، بعد از آموزش، سپس از خوراک و در نهایت تنها برای زنده ماندن می‌خورند. متأسفانه، بسیاری از مردم ما در آخرین مرحله این روند قرار گرفته‌اند.
و این ته خط، تازه آغاز مرحله‌ای جدید از قیام و خیزش سراسری است…
امروز کامیونداران در اعتصابند. نانوایان در برابر سرکوبگران نظام ولایت مطلقه فقیه در حال مقاومتند و فردا عموم مردم ستمدیده ایران در برابر فاشیسم مذهبی حاکم برایران، قیام نهایی را به راه می اندازند تا حکومت غارت و استبداد را از بنیان براندازند.
آرمین بهاری
