گسترش اختلافات بر سر مذاکره و اقتصاد، نگرانی از شکافهای درونی رژیم را افزایش داده است.
شکافهای درونی حاکمیت ولایت فقیه بعد از گذشت بیش از سه ماه از جنگ ۴۰ روزه که با فشارهای خارجی، بحران اقتصادی، تنشهای منطقهای و مناقشه بر سر مذاکره با آمریکا، همراه بود اکنون بیش از پیش آشکار شده است. این اختلافات اکنون از پشت درهای بسته فراتر رفته و به رسانههای حکومتی، مجلس و تریبونهای رسمی کشیده شده است.
در چنین فضایی، مقامهای ارشد حکومت پیوسته نسبت به خطر اختلاف هشدار میدهند.
مجتبی خامنهای در پیام خود در روز ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ به مناسبت سالگرد مرگ خمینی ، با اشارهای آشکار به وضعیت موجود گفت: «ابزار اصلی دشمن کاشت بذر تردید و یأس و ترس و بدگمانی و اختلاف است» و تأکید کرد: «هر گونه اقدامی که موجب بدبینی و سرخوردگی آحاد مردم شود، نوعی کمک به دشمن محسوب میشود.» این سخنان در حالی بیان میشود که خود مسئولان و رسانههای حکومتی هر روز پرده از اختلافات تازهای برمیدارند.
یکی از مهمترین محورهای این کشمکش، موضوع مذاکره با آمریکا است.
روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، در ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ مذاکرات را «تله دیپلماتیک» توصیف کرد و نوشت: «صدای انفجار در جنوب لبنان، دیگر یک تهدید نیست؛ صدای فرو ریختن آخرین خاکریزهاست.» این روزنامه هشدار داد که آنچه در جریان است «آتشبسی برای سقوط ایران» است و دستگاههای اطلاعاتی باید از «خواب مذاکره» بیدار شوند
بیشتر بخوانید
این رسانه پا را فراتر گذاشته و خواستار تبدیل تهدید علیه کشورهای منطقه به یک دکترین رسمی شد. جوان نوشت اگر «امنیت عمق استراتژیک» جمهوری اسلامی در لبنان متزلزل شود، گزینههایی مانند «تصرف بلادرنگ امارات متحده عربی» باید در دستور کار قرار گیرد. همچنین خواهان اعلام «وضعیت فوقالعاده بازدارندگی چندلایه» و فعالسازی همزمان ظرفیتهای نظامی از خلیج فارس تا بابالمندب شد.
همزمان، برخی نمایندگان مجلس نیز خواهان پایان کامل مذاکرات هستند.
قاسم روانبخش، نماینده مجلس، در واکنش به سخنان محمدباقر قالیباف درباره نقض آتشبس در لبنان توسط آمریکا، نوشت: «حداقل انتظار این است که اعلام کنید ایران میز مذاکره را برای همیشه ترک خواهد کرد» (خبرآنلاین، ۱۲ خرداد ۱۴۰۵).
اما در سوی دیگر این منازعه، برخی چهرههای حکومتی بر ادامه مذاکرات تأکید دارند. آیتالله جعفر سبحانی در سخنانی که ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ توسط رویداد ۲۴ منتشر شد، گفت: «همه باید پشتیبان مذاکرات باشیم. اگر بخواهیم از این بحران بیرون بیاییم، در درجه اول وحدت کلمه و انسجام، قدم اول پیروزی ماست.» تأکید او بر «یک صدا بودن» نشاندهنده نگرانی از گسترش شکافها در ساختار قدرت است.
در کنار این اختلافات، برخی مقامها به هزینههای اقتصادی سیاستهای تنشآفرین حکومت نیز اعتراف کردهاند.
صمصامی، عضو مجلس، در گفتوگویی با شبکه تهران در ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ گفت: «ما به دست خودمان داریم این تورم را در سفره مردم ایجاد میکنیم.» او با اشاره به کنترل تنگه هرمز اظهار داشت که این وضعیت به افزایش قیمتها منجر شده و آثار آن مستقیماً به زندگی مردم بازگشته است.
اختلافات تنها به سیاست خارجی محدود نمیشود. در داخل حکومت نیز جنگ قدرت بر سر اختیارات و مدیریت کشور ادامه دارد. حمید رسایی، نایبرئیس کمیسیون فرهنگی مجلس، در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ در کانال تلگرامی خود سرپرستی وزارت دفاع را «غیرقانونی» خواند و نوشت که سرپرست این وزارتخانه در شرایط جنگی «حق هیچگونه تصرف و دستوری» ندارد. او همچنین از تعطیلی مجلس انتقاد کرد و خواستار دخالت مستقیم رژیم برای حل این وضعیت شد.
در نمونهای دیگر، احمد راستینه، نماینده مجلس، در جلسه علنی ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ با حمله به دولت پزشکیان، تشکیل «ستاد ساماندهی مدیریت فضای مجازی» را مغایر قانون اساسی و احکام پیشین خامنهای دانست. او تأکید کرد که دولت نمیتواند اختیارات سایر نهادها را در قالب یک ستاد جدید در اختیار بگیرد و از قوه قضاییه خواست به موضوع ورود کند.
در همین حال، برخی فرماندهان سابق سپاه نیز دیدگاههایی متفاوت مطرح میکنند. حسین علایی، رئیس پیشین ستاد مشترک سپاه پاسداران، با اشاره به پرونده هستهای رژیم گفت، اولویت کشور باید توسعه اقتصادی باشد. او تأکید کرد اگر از ابتدای دهه ۱۳۸۰ توسعه اقتصادی در اولویت قرار میگرفت، بسیاری از مشکلات کنونی شکل نمیگرفت. به گفته علایی، مهمترین محور فشارهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی همچنان موضوع هستهای است و تصمیمگیری در این حوزه باید با در نظر گرفتن هزینههای اقتصادی آن انجام شود.
مجموع این مواضع متناقض تصویری روشن از وضعیت کنونی حکومت ارائه میدهد؛ بخشی از حاکمیت خواهان ترک مذاکرات و تشدید تقابل نظامی است، بخشی دیگر از ادامه گفتوگوها دفاع میکند، برخی به پیامدهای اقتصادی سیاستهای موجود هشدار میدهند و گروهی دیگر دولت را به نقض قانون اساسی متهم میکنند.
از این رو، تأکید روزافزون مقامهای ارشد حکومت بر «وحدت» و هشدار نسبت به «اختلاف» را میتوان نشانه نگرانی از هم گسیختگی درونی نظام دانست؛ بحرانی که همزمان با افزایش فشارهای خارجی و نارضایتیهای داخلی، بیش از گذشته خود را آشکار کرده است.
