مرتضی مردی که زیر تازیانه شکنجه گران رضاشاه جان باخت
مرتضی حجازی از چهره‌های ماندگار مبارزات رهائیبخش کارگران ایران، جنبش کارگری ایران در دوران معاصر خود، فراز و فرودهای بسیاری را طی کرده است، اگر چه هیچگاه حاکمیت دیکتاتوری در ایران اجازه شکل‌گیری جنبش کارگری به آن معنای متعارف را نداده است، اما به دلیل وضعیت وخیم کارگران در ایران، این جنبش از روزنه‌های اندکی که ایجاد می‌شده است، حداکثر استفاده را کرد تا برای بقای خود راه نفسی بیابد.
مرتضی حجازی و درخشش در جنبش کارگری
یکی از این چهره‌های ماندگار در جنبش کارگری ایران مرتضی حجازی بود.
مرتضی حجازی در سال ۱۲۸۱خورشیدی در یک خانواده فقیر در تهران به دنیا آمد. دوران کودکی را در مکتب‌های آن روز تهران سپری کرد و سواد آموخت. در ۱۵ سالگی به استخدام یکی از چاپخانه های تهران در آمد و به عنوان حروف چین مشغول به کار شد.
به سرعت در این حرفه مهارت کسب کرد. او از سال ۱۲۹۸ در صف اتحادیه کارگران چاپخانه های تهران فعال بود و سپس به فعالیت سیاسی همراه با حزب کمونیست ایران روی آورد.
او از رهبران اصلی اتحادیه کارگران چاپخانه های تهران شد. مرتضی حجازی از سازماندهندگان اعتصاب های سال های ۱۳۰۴ ـ ۱۳۰۰ کارگران تهران بود.
در تمام مبارزات سندیکایی سال های ۱۳۰۷ ـ ۱۳۰۰ مرتضی حجازی چهره‌ای برجسته و دارای نقش درجه اول بود.
او را به حق در کنار علی امید یکی از بر جسته ترین سازمانگران تاریخ جنبش سندیکایی کارگران ایران و از پیشکسوتان پر افتخار آن می دانند.
مرتضی حجازی در سال ۱۳۰۷ به نمایندگی به مسکو سفر کرد. در همین دوران مراسم روز جهانی کارگر با شکوه در تهران و بندر انزلی توسط کارگران برگزار شد. [روز جهانی کارگر؛ یاد‌آور قدرت مهارناپذیر خشم فرودستان ایران]
حجازی هنگام بازگشت به کشور توسط شهربانی رضاخان بازداشت و به زندان تهران انتقال داده شد. در زندان زیر شکنجه‌های وحشیانه قرار گرفت. مرتضی حجازی چد ماه پس بازداشت در سال ۱۳۰۷ به دست شکنجه‌گران رضاخان در زندان کشته شد.
درباره؛ مبارزات کارگران بیشتر بخوانید
داستان کشتن زیر شکنجه
در مورد نحوه کشاندن او به تهران و کشتن او توسط رضاخان داستان تلخی وجود دارد: «زن جوانت مریض شده، برای تو بی‌تابی می‌کند. هر چه زودتر خودت را به تهران برسان.» این تلگرافی بود که مامورین نظمیه رضاخان برای «مرتضی حجازی» از رهبران «اتحادیه کارگران چاپ» با امضای مادرش ارسال می‌کنند.
مرتضی که به جرم فعالیت در اتحادیه متواری شده و به تاجیکستان گریخته بود، در محذوریت سخت قرار می‌گیرد و برای درمان همسرش باز می‌گردد. او را به محض ورود به ایران در همان رشت دستگیر و یک‌راست به شکنجه گاه‌های مخوف تهران منتقل می‌کنند.
مرتضی حجازی طی آخرین دیدار خود در زندان به «جعفر ارودبادی» می‌گوید: «اطمینان دارم که من زنده از این محبس بیرون نمی‌روم. چند شب است از سینه‌ام خون می‌آید. اینطور سرنوشت من بود که در اول جوانی، در تنگنای نظمیه با این فشار سختی که ملاحظه می‌کنید بمیرم. سلام مرا به دوستان و همرزمان برسان.
مخصوصا فلانی که حال مرا پرسیده سلامش برسان. بگو بین ما دیگر دیداری نخواهد بود. من امیدی به زنده ماندن ندارم، به سراغم نیایید، بلکه فراموشم کنید. امیدوارم رفقای من به هدف مقدس خود نائل آیند و قاتلین من به سزای اعمال بیرحمانه خود برسند. ما غرض و نظری جز سعادت و رفاه زحمتکشان نداشتیم».
به این ترتیب جنبش کارگری ایران یکی از اسطوره‌های خود را به دست دیکتاتوری رضاخانی از دست داد.
