خامنه‌ای و صید ماهی مذاکرات برجام از آب گلآلود جنگ غزه
در حالی که تنش‌ها در منطقه خاور میانه بین حکومت ایران و اسرائیل در نقطه بحرانی می‌باشد، خامنه‌ای دنبال اهداف خودش است. او خیز برداشته تا از این تنش‌ها و آب گلآلود آن، ماهی مذاکرات برجام را صید کند.
هیچ شک و ابهامی در این نیست که خامنه‌ای همواره می‌خواهد در پای میز مذاکرات با دولت‌های غربی بنشیند و از آنان امتیاز بگیرد.
هر از چند گاهی نیز که میز مذاکرات به‌هم می‌خورد، سیاست میدان را بکار می‌گیرد. یعنی گروگانگیری، بمب‌گذاری، تروریسم و دخالت‌های منطقه‌ای را به‌مدد می‌گیرد تا طرف‌های درگیر را مجبور به‌مذاکره نماید.
این برگی است که ملایان حاکم بر ایران از ابتدای روی کار آمدنشان در پایان دهه ۸۰میلادی، همواره در دستور کار قرار داده‌اند.
گروگانگیری در سفارت آمریکا در ایران پس از انقلاب ۵۷، انفجار در مقر تفنگداران نیروی دریایی در بیروت، گروگانگیری اتباع عمدتا آمریکایی و فرانسوی توسط حزب‌الله بین سال‌ها ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۲، ماجرای مک فارلین، به گروگان گرفتن سربازان آمریکایی در زمان احمدی‌نژاد و… بسیاری دیگر، از این نمونه‌ها گواه این ادعاست.
داستان بمب‌های کنار جاده‌ای در عراق توسط قاسم سلیمانی و سپس مذاکراتش با آمریکایی‌ها نیز در حافظه هنوز باقی است.
موضوع گروگانگیری شهروند بلژیکی و تبادل آن با اسدالله اسدی، دیپلمات تروریست ملایان نیز نمونه اخیر از این دست است.
محسن رضایی نخستین فرمانده سپاه پاسداران در تیر ۱۳۹۴ آشکارا اعلام کرده بود که «اگر آمریکا دنبال حمله نظامی باشد در همان هفته اول ۱۰۰۰گروگان از آن‌ها می‌گیریم و برای آزادکردن هر یک از آن‌ها باید چند میلیارد دلار بدهد و مشکل اقتصادی ما نیز حل می‌شود».
سیاست و وقاحت ملایان به اندازه‌ای روشن و نهادینه است که رضایی و دیگر سران نظام، هرگز ابایی از اظهار و اعلان آن به‌خود راه نمی‌دهند.
جری‌تر شدن ملایان در زیر سایه بی‌عملی و مماشات غرب
پس سیاست ملایان با اهرم‌های تروریسم، گروگانگیری، استفاده از گروه‌های نیابتی، بمب‌گذاری، قتل و… سیاستی ثابت برای امتیازگیری از طرف حساب‌های غربی است.
تمامی این سیاست‌ها زیر مولفه تعیین‌کننده غربی صورت می‌گیرد. سیاست مماشات حداکثری غرب با ملایان که در طول بیش از ۴.۵ دهه گذشته، نه‌تنها باعث کنترل ملایان نشده بلکه آن‌ها را جری‌تر نیز کرده است.
در موضوع برنامه اتمی و مذاکرات برجام نیز وضعیت همین است. به‌محض این که پسا احمدی‌نژاد، سایه جنگ بر خلاف مماشات پیشین و پسین بر سر خامنه‌ای سنگینی کرد، خامنه‌ای بلافاصله روحانی را در سال ۹۲ و ۹۶ از صندوق بیرون کشید تا این سایه را از سرش بزداید.
پس از مذاکرات برجام در دور اول و امضاء برجام، سایه جنگ موقتا کنار رفت. بعداز روی کار آمدن ترامپ و خروج از برجام، بر خلاف تصور رایج، موضوع به‌نفع ملایان شد.
ملایان با خروج آمریکا از برجام، برنامه هسته‌ای خود را کما و کیفا بسیار فراتر از محدودیت‌های برجام گسترش دادند. اما این مسئله اصلی نبود؛ مسئله اصلی کوتاه کردن دست آمریکا از فعال‌سازی مکانیسم ماشه و برگشت ۶قطعنامه پیشین شورای امنیت بود که با قطعنامه ۲۲۳۱ عملا ملغی شده بود.
به‌واسطه این توافق، پرونده هسته‌ای ملایان از ذیل فصل هفتم منشور ملل متحد و گزینه نظامی نیز خارج شده بود.
پسا خروج ترامپ، ملایان تمامی تلاش پنهان و آشکار خود را کردند تا مانع از برگشت مجدد آمریکا به برجام شوند. مخالفت‌های جناح غالب ملایان در سال‌های پایانی روحانی با مذاکرات، دقیقا از این موضع بود.
باید هر کاری صورت می‌گرفت تا آمریکا به‌عنوان طرف حساب اصلی به برجام باز نگردد. چون با بازگشت به آن می‌توانست به عنوان یک عضو، روند مکانیسم ماشه را فعال سازد.
مذاکرات برجام و معادله چند وجهی آن
ملایان کشورهای اروپایی را نیز با امتیازات فراوان اقتصادی و تهدید و تروریسم، خنثی‌سازی کرده بودند. دلیل آن‌هم این است که به‌رغم موارد کثیر نقض فاحش برجام از سوی ملایان هیچ یک از کشورهای تروئیکای اروپایی حاضر نشد مکانیسم ماشه را فعال سازد.
ممانعت از بازرسی بازرسان آژانس، غنی‌سازی ۶۰ و ۸۴درصدی، که ده‌ها برابر ۳.۶۷درصدی مندرج در برجام بود و بسیار نقض‌های دیگر، دلایل مستند و کافی بود که هر یک از سه کشور تروئیکای اروپایی بتواند مکانیسم ماشه را فعال سازد.
در پایان دوران ترامپ نیز کوشش دولت وی و وزیر خارجه‌اش پمپئو، برای بازگشت تحریم‌های قطعنامه‌های پیشین و مکانیسم ماشه کاملا خنثی شد.
چرا که ملایان استدلال کردند که آمریکا از برجام خارج شده و دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک عضو برجام این مکانیسم را فعال سازد. استدلالی که مورد استفاده دیگر اعضای برجام نیز واقع شد.
دولت روحانی رفت و رئیسی آمد. مذاکرات برجام از سر گرفته شد. تمامی تلاش و همت تیم مذاکرات برجامی ملایان، در طول مذاکراتی که از ۱۳فروردین ۱۴۰۰ تا مرداد ۱۴۰۱ انجام شد فقط یک چیز بود، دولت بایدن تضمینی بدهد که دولت‌های بعدی آمریکا هرگز از برجام خارج نخواهند شد و مکانیسم ماشه را فعال نسازند.
امری که وقتی دولت بایدن حاضر نشد بدهد، ملایان نیز حاضر نشدند مذاکرات برجام را به نتیجه برسانند، در حالی که به نتیجه رسیدن آن، برای دولت رئیسی که رسالت مجازی‌اش، دستاوردسازی برای خود و خامنه‌ای است، اولی‌ترین بود.
اما هدف چنان‌چه ذکر شد گرفتن تضمین ذکر شده بود. ملایان پس از خروج ترامپ از برجام سیاست ماهرانه و فریب‌کارانه‌ای را پیش بردند. هم مانع بازگشت آمریکا با مولفه توانایی فعال‌سازی روند مکانیسم ماشه شدند. ازطرف دیگر برنامه هسته‌ای و غنی‌سازی اورانیوم خود را، ده‌ها برابر مندرج در برجام گسترش دادند و هم مانع از تصمیم اروپایی‌ها برای فعال‌سازی مکانیسم ماشه شدند.
گروگانگیری آژانس بین‌المللی انرژی اتمی توسط ملایان
در این بین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم به گروگان گرفته می‌شد. در آستانه نشست‌های فصلی، امتیازات و توافقات بی‌هزینه‌ای نظیر همکاری با بازرسان، سفرهای بی‌هزینه‌تر گروسی به تهران، نصب دوربین‌های نظارتی به غرب داده می‌شد تا مانع تشدید تضاد و صدور قطعنامه آژانس علیه ملایان شود، اما گسترش برنامه هسته‌ای همواره در دستور کار ثابت بود.
در همین زمینه
باجگیری خامنه‌ای در تقابل با آژانس بین المللی انرژی اتمی آغاز شد
دور نگاه‌داشتن آمریکا و خنثی‌سازی تروئیکای اروپایی نیز به موازات پشتیبانی چین و روس از ملایان، معین عمل برای ملایان بود.
با این توصیفات پس از بن‌بست مذاکرات برجامی در مرداد ۱۴۰۱ و شروع اعتراضات در ایران، ملایان همواره تبلیغ گسترده شروع مجدد مذاکرات برجامی را می‌کردند. این تبلیغات مصرف داخلی داشت و می‌خواست اعتراضات و مردم ایران را دلسرد سازد که غرب در جبهه ملایان است و اعتراضات مردم ایران به نتیجه نخواهد رسید.
در سال ۱۴۰۲ نیز در بستر این سیاست، ملایان امتیازات حداکثری از آمریکا مانند آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده در عراق و کره جنوبی را گرفتند اما پای مذاکرات برجام نیامدند. چرا؟ چون آمدن پای مذاکرات، بازگشت آمریکا به توافق را به‌دنبال داشت. این نیز، امتیاز برخوردار شدن آمریکا از مکانیسم ماشه را به‌دنبال داشت.
وضعیت بدین منوال ادامه یافت تا خامنه‌ای برای برهم زدن توافق ابراهیم (مشخصا عادی‌سازی روابط بین اسرائیل و عربستان به عنوان رأس کشورهای عربی) و خنثی‌سازی سیاست وزارت خارجه آمریکا، مبنی بر تغییر رفتار ملایان و منزوی‌کردن آن‌ها که از زمان ترامپ شروع شده بود، مجبور شد توسط حماس حمله به اسرائیل را در ۱۵مهر ۱۴۰۲ تدارک ببیند.
آمریکا باز سیاست مماشت را پیش گرفت. در هفته‌ها و ماه‌های اول جنگ، تمامی رهبران آمریکایی بالاتفاق می‌گفتند که نشانه‌ای از شرکت ملایان در این جنگ دیده نمی‌شود.
در همین زمینه
دلیل انکارهای آمریکا
این انکار بدان خاطر بود که اگر به نقش صد در صدی ملایان اشاره می‌شد آمریکا باید وارد تضاد و جنگ با ملایان می‌شد. اما دخالت‌های روزافزون ملایان با نیابتی‌ها در جنگ غزه، کار را به جایی رساند که آمریکا پذیرفت تا به‌صورت محدود با ملایان وارد درگیری و تضاد شود.
بمباران نیروهای نیابتی و… در سوریه و عراق و حوثی‌ها، از این جمله بودند. اما آمریکا در سال انتخاباتی‌اش به‌شدت از درگیری مستقیم با ملایان پرهیز داشت.
شاید بتوان گفت خامنه‌ای حمله مهرماه حماس را عامدانه در این زمان برنامه‌ریزی و اجراء کرد که می‌دانست آمریکا در سال انتخاباتی کشش و تمایل به رودررویی نظامی مستقیم با ملایان را ندارد. یعنی ملایان می‌توانستند با اسرائیلی که حمایت نظامی و مستقیم آمریکا در حمله به ایران را ندارد، مقابله کنند.
اما اسرائیل با حمله به کنسولگری ملایان در دمشق این معادله را بر هم زد. ملایان به اسرائیل حمله موشکی تبلیغاتی کردند در عین حالی که مدام به آمریکا پیام روشن مخابره می‌کردند که با شما سر جنگ نداریم.
اما حمایت و اجماع جهانی علیه حمله ملایان به اسرائیل، خامنه‌ای را در وضعیت خطیر قرار داد. راهکار فرار از این مخمصه چه بود؟ دوباره بازی با برگ مذاکرات برجام.
از این رو در حالی که نزدیک به ۲سال خامنه‌ای هیچ تلاشی برای مذاکرات برجام نداشت به ناگهان، خواهان مذاکرات برجامی شد. البته در سال ۱۴۰۲ با وعده این مذاکرات و میانجی‌گری عمان آمریکا را فریفت تا پول‌های خود را آزادسازی کند و گروگان‌هایش را نیز.
سر مار، اساسی هراسیده است
حالا در حالی که همه جهان خواهان کاهش تنش‌های در خاور میانه و جنگ غزه هستند خامنه‌ای برگ مذاکرات برجام را روی میز گذاشته تا در آن امتیاز بگیرد. جنگی که خامنه‌ای سایه آن و رودررویی نظامی با اسرائیل را بالای سر خود می‌بیند. درگیری که در صورت بروز، خواه ناخواه پای آمریکا را نیز در حمایت از اسرائیل به‌میان خواهد کشید،
برگ برنده‌اش نیز کاهش نقش خود و نیروهای نیابتی‌اش در جنگ غزه است. چیزی که ماه‌هاست غرب با کشورهای واسطه منطقه و چین خواهان آن هستند.
در این بین وقتی خامنه‌ای حاضر می‌شود تا از تنش‌ها بکاهد قطعا انتظار امتیازات بیشتر نیز دارد. این امتیازات مربوط به مذاکرات برجامی است.
البته اخیرادر سیاستی معکوس توسط شورای عالی امنیت ملی شایعه کرد که آمریکا طی نامه‌ای به ایران خواهان از سرگیری مذاکرات برجام شده است! هر چند وزارت خارجه آمریکا مذاکرات مستقیم را رد کرده است اما از اظهار نظر در مورد مذاکرات غیرمستقیم با ملایان خودداری کرده است.
این مانند بارها موارد آزموده پیشین می‌تواند احتمالا به معنای برخی توافقات پشت پرده بین ملایان و آمریکا باشد. اما ذوق‌زدگی ملایان از مذاکرات برجامی حتی پنهانی، دلیلی جز ترس از هدف قرار گرفتن سر مار در ماجرای غزه ندارد.
این در حالی است که رافائل گروسی در روز ۴اردیبهشت ۱۴۰۳ اعلام کرد که حکومت ملایان تنها چند هفته با تولید اورانیوم غنی‌شده برای بمب اتمی فاصله دارد.
