از پس قله‌ای درادبیات روسیه که لئون تولستوی بود قله ای دیگر نمایان شد که فئودور داستایوفسکی نام داشت و او قله ای رفیع در ادبیات و داستان نویسی جهان شناخته شد.
فئودورداستایوفسکی، نویسنده بزرگ و اثرگذار اهل روسیه بود. آثار این نویسنده به عنوان یکی از الهام بخش ترین نوشته ها برای نویسندگان به شمار می رود و داستان هایش طرفداران بسیار زیادی دارد.
فئودور داستایوفسکی دارای توانایی خارق العاده و منحصر به فردی درآفرینش صحنه های تأثیرگذار و حیرت انگیزاست. بسیاری از شخصیت های داستان های داستایوفسکی انسان های پریشان، رنج کشیده و عصیان زده هستند. ویژگی آثار داستایوفسکی روانکاوی و بررسی زوایای روانی شخصیت های داستان است بسیاری او را بزرگترین نویسنده روان شناختی جهان به حساب می آورند.
داستایوفسکی: «دزدهای کوچک قربانی فقرند، ودزدهای بزرگ ریشه های فقر! عدالت حقیقی درحذف ریشه های فقراست، نه در به زنجیرکشیدن قربانیان فقر.»
در آثار او به خوبی تضادهای جامعه و تفاوت های طبقاتی و مخصوصاً تفاوت بین فقیر و غنی را می توان دید و تضاد و ناراحتی حول این موضوع در برخی کاراکترهای داستان های داستایوفسکی مشهود است. کشمکش های اخلاقی درونی، عذاب وجدان، پنهان کاری حیله گری، قتل، روابط پدرفرزندی در آثار او به وضوح به چشم می خورد. که اوآن را به خوبی بیان کرده است.
ارنست همینگوی
درآثارداستایوفسکی مطالب باورنکردنی وجود دارد که بنا نبود باورکنی اما برخی چنان حقیقت داشتند که پس از خواندنشان دگرگون می شدی.
کودکی داستایوفسکی
فئودور داستایوفسکی درسال ۱۸۲۱ درشهرمسکو دیده به جهان گشود. او فرزند دوم خانواده بود. نام و نسب خانواده داستایوفسکی برگرفته از دهکده کوچک داستایوو واقع در غرب کشور روسیه است. پدر داستایوفسکی پزشک بود. فئودور دوران کودکی خود را بیشتر در شهر مسکو گذراند. هنگامی که پدرش از نوشتن نسخه رهایی می یافت با صدای بلند برای فئودور و خواهر و برادرانش کتاب می خواند و به این ترتیب داستایوفسکی به کتاب ها علاقه‌مند شد. دوران نوجوانی فئودور درمدرسه شبانه روزی گذرانده شد. او در فاصله ۴ سال پدرو مادرش را ازدست داد و همین مسئله روی افکارش اثرگذاشت.
داستایوفسکی: «هیچ چیز در این دنیا سخت تر از گفتن حقیقت و هیچ چیزآسان تر از چاپلوسی نیست».
داستایوفسکی هنگامی که ۱۸ سال داشت به دانشکده افسری راه پیدا کرد و شغلی در اداره مهندسی نظامی این دانشگاه به دست آورد.
در مورد مشاهیر بیشتر بخوانید
ماریا مونته سوری، زنی فراتر از زمان خود
داستایوفسکی زندانی
داستایوفسکی به خاطر نوشتن مطالب تند و رادیکال خود تحت نظر پلیس مخفی روسیه تزاری قرار گرفت و درسال ۱۸۴۹ در۲۸ سالگی به جرم براندازی دستگیر شد. دادگاه در ابتدا برای او تقاضای اعدام می کند اما وی مشمول تخفیف می شود و حکم چهارسال زندان گرفت. با اعدام های ساختگی درزندان به جهت شکنجه زندانیان او درزندان مبتلا به صرع می شود. این بیماری تا پایان عمر به همراه او باقی ماند. با پایان زندان بخش دوم محکومیت این نویسنده آغاز شده و او را به منطقه سیبری برای خدمت می فرستند.
فراز و نشیب زندگی
درسال ۱۸۵۷، فئودور داستایوفسکی با ماریا دیمیتریونا ازدواج می کند. بعد از دوسال تبعید او به پایان می رسد و او به شهر سن پطرزبورگ باز می گردد تا به خلق آثار ادبی جدید خود بپردازد. همسرو برادربزرگ داستایوفسکی در سال ۱۸۸۶ فوت می کنند و او دوباره درد، رنج و تنهایی را تجربه می کند ولی به نوشتن آثار و داستان های خود ادامه می دهد. سه سال پس از این اتفاق ناگوار بار دیگر با زنی به نام آنا گریگوریا ازدواج می کند که حاصل آن ۴ فرزند است. او به اتفاق خانواده اش مدتی از عمرخود را در دیگرکشورهای اروپایی می گذرانند.
آثار داستایوفسکی
اولین اثر از داستان های کوتاه او بیچارگان نام دارد. رمان کوتا یاداشت های زیرزمینی یکی ازپیچیده ترین آثار داستایوفسکی است که در۳۱ سالگی نوشت. کتاب جن زدگان درسال ۱۸۷۳ نوشته شد این کتاب قهرمانانی با خصایل و ویژگی های عجیبی دارد که آن ها را به موجوداتی غیرانسانی تبدیل می کنند. قمار باز یکی از جالب ترین رمان های داستایوفسکی است که نویسنده در هنگام خلق این اثر، تحت فشار مالی قرار داشته است.
یکی ازمشهورترین آثار فئودور داستایوفسکی که تا به حال از روی آن اقتباس های متعددی در قالب های مختلف هنری صورت گرفته رمان جنایت و مکافات است. برادران کارامازوف اثر مشهور دیگرداستایوفسکی است که آخرین کار ادبی او درزمینه رمان محسوب می شود. داستایوفسکی در این اثر بحث های معنوی، روحانی، الهیاتی و فلسفی را مطرح می کند و در خلال صحبت های قهرمانان داستانش به استدلال های فلسفی و مذهبی می پردازد. از دیگرآثار مشهور او می توان به کتاب ابله، جوان خام، همزاد و خانم صاحب خانه اشاره کرد.
داستایوفسکی: «مجازات اعدام به گناه آدم کشی به مراتب وحشناک تر از خود آدمکشی است».
مرگ فئودور داستایوفسکی
حضورداستایوفسکی درزندان و تبعید به سیبری اثراتی هولناک و برگشت ناپذیر برسلامت وی گذاشت و او را بیمارکرد. به طوری که نهایتا او در اثر عوارض بیماریهای تنفسی و گوارشی خود در۹ فوریه سال ۱۸۸۱ به علت خونریزی معده و ریه، چشم از جهان فروبست و به آرامش ابدی دست یافت. او هنگام مرگش۵۹ ساله بود. زندگی نویسنده فرازونشیب فراوانی داشت ولی یک دهه پایانی زندگی او درآرامش و ثروت و درکنار فرزندانش گذشت.
جملاتی از فئودور داستایوفسکی
«اگر یک روز یک ساعت، قرار باشد همه چیز به یک چیز تبدیل شود برترین آن ها مهرورزیدن است».
«دروغ می گویند و می دانند که دروغ می گویند و می دانند که مردم هم می دانند که دروغ می گویند اما بازهم دروغ می گویند و سرانجام به نقطه ای می رسند که دیگر نمی توانند حقیقت را تشخیص دهند و بنابراین احترام خود را برای خویشتن و مردم از دست می دهند. ازکتاب برادران کارامازوف اثر فئودور داستایوفسکی».
«ما یکدیگر را به شیوه هایی متفاوت می کشیم؛ بعضی وقت ها باگوله، بعضی وقت ها باحرف، بعضی وقت ها با کارهایی که انجام می دهیم و بعضی وقت ها با کارهایی که برای یکدیگرنکرده ایم!».
«می خواهم اقلاً یک نفر باشد که من با او از همه چیز همان طورحرف بزنم که با خودم حرف می زنم».
