هزینه مدرسه در آستانه مهر ۱۴۰۵؛ خرید لوازم دانشآموزی تا ۲۰ میلیون تومان بالا رفت
با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، هزینه مدرسه برای بسیاری از خانوادههای ایرانی به یکی از سنگینترین دغدغههای معیشتی تبدیل شده است. بررسی بازار در روزهای اخیر نشان میدهد خرید کامل لوازم یک دانشآموز، از کیف و کفش تا نوشتافزار و لباس فرم، برای خانوادههایی با یک فرزند به حدود ۲۰ میلیون تومان رسیده است. این رقم برای خانوادههای دارای دو یا سه دانشآموز، بهمراتب سنگینتر خواهد بود.
جهش قیمت لوازمالتحریر و کیف مدرسه
قیمت اقلام سادهای مانند پاککن و مداد نیز در آستانه مهر جهش قابل توجهی داشته است. برخی گزارشها از قیمت پاککن بین ده تا هشتاد هزار تومان خبر میدهند. قیمت جامدادی نیز بسته به جنس و برند، تا ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان نیز میرسد.
کیف مدرسه یکی دیگر از اقلام پرهزینه سبد دانشآموزی است. ارزانترین مدلهای اقتصادی از حدود یک میلیون تومان آغاز میشوند. مدلهای رایجتر و مجهزتر نیز تا ۲ تا ۴ میلیون تومان قیمت دارند.
یک پدر دارای دو فرزند دبستانی گفته است که تنها برای لوازمالتحریر و روپوش، نزدیک به ۱۲ میلیون تومان هزینه کرده است. او تأکید کرده این رقم جدای از شهریهای است که جداگانه پرداخت میکند. کارشناسان معتقدند اگر دو فرزند نیاز به وسایل کاملتری داشته باشند، رقم نهایی بهراحتی از ۱۰ میلیون تومان عبور میکند.
فشار هزینه مدرسه بر درآمد ماهانه خانوار
مقایسه هزینه مدرسه با سطح درآمد خانوار، عمق فشار اقتصادی را روشنتر میکند. در شرایطی که تنها یکی از والدین شاغل باشد، هزینه حدود ۲۰ میلیون تومانی آمادهسازی یک دانشآموز میتواند از کل درآمد ماهانه او فراتر رود. به بیان دیگر، خانواده باید بیش از یک ماه حداقل حقوق یک نفر را فقط صرف خرید مدرسه کند.
یک کارمند با حقوق ماهانه ۲۰ میلیون تومان گفته است که تنها برای خرید دفتر، مداد و مدادرنگی فرزندش، حدود ۷ میلیون تومان هزینه کرده است. او در اینباره گفته: «۷ میلیونتومان برای لوازمالتحریر واقعا هزینه سنگینی است.» به گفته او، هزینه کفش و لباس هنوز به این رقم اضافه نشده است.
بیشتر بخوانید
توقیف اموال و داراییهای شهروندان ایرانی توسط قضائیه خامنهای
برخی برآوردها نشان میدهد در برخی خانوادهها، هزینه تهیه وسایل مدرسه یک دانشآموز به ۷ تا ۹ میلیون تومان رسیده است. کارشناسان آموزشی هشدار دادهاند برخی دانشآموزان در مناطق کمبرخوردار، برای کاهش هزینه، از دفترهای سال گذشته استفاده میکنند یا برخی اقلام را کلاً از فهرست خرید حذف میکنند.
سبد حداقلی مدرسه و رشد آن نسبت به سال گذشته
مقایسه سبد حداقلی دانشآموزی در ۲ سال اخیر، شتاب گرانی را نشان میدهد. در سال ۱۴۰۴ حداقل هزینه وسایل ضروری یک دانشآموز ابتدایی حدود ۳ میلیون و ۸۰۰ و ۵۰ هزار تومان برآورد شده بود. بررسی بازار در شهریور امسال نشان میدهد همین سبد حداقلی اکنون به ۵ تا ۸ میلیون تومان رسیده است.
برای دانشآموزان کلاس اول، که نیاز به لوازم بیشتری دارند، رقم پایه نیز افزایش یافته است. بر اساس یک برآورد، خانوادهها برای حداقل وسایل موردنیاز کلاساولی باید دستکم یک میلیون و چهارصد هزار تومان کنار بگذارند. این رقم تنها بخش کوچکی از هزینه کامل خرید مدرسه را پوشش میدهد.
کولهپشتی و لباس فرم نیز از اقلام پرهزینه سبد مدرسهاند. ارزانترین کولهپشتی موجود در بازار حدود ۴ میلیون تومان قیمت دارد. لباس فرم مدرسه نیز حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برای خانوادهها هزینه در بر دارد. برخی برآوردها هزینه نوشتافزار و ملزومات اولیه هر دانشآموز را بیش از ۱۵ میلیون تومان اعلام کردهاند.
شهریه، سرویس مدرسه و هزینههای جانبی
هزینه مدرسه محدود به کیف و کتاب نمیشود. سرویس رفتوآمد دانشآموزان نیز یکی از اقلام پرهزینه سال تحصیلی جدید است. در تهران، با افزایش نرخ پیشنهادی تاکسیرانی حدود سی و شش درصد، هزینه سرویس مدرسه به حدود ۱۳ تا ۱۴ میلیون تومان در سال رسیده است.
شهریه مدارس غیردولتی نیز فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد میکند. برخی گزارشها از سقف شهریه دانشگاه آزاد تا ۳۰۰ میلیون تومان برای یک ترم در برخی رشتهها خبر دادهاند؛ رقمی که نشان میدهد هزینه آموزش در مقاطع بالاتر نیز مسیر مشابهی را طی میکند. کارشناسان معتقدند رشد هزینه مدرسه در همه مقاطع تحصیلی، از دبستان تا دانشگاه، الگوی مشترکی دارد.
میانوعده روزانه دانشآموز نیز به بخشی از هزینههای ماه اول تحصیلی تبدیل شده است. تنها یک میانوعده ساده مانند شیر و کیک، میتواند روزانه نزدیک صد هزار تومان هزینه داشته باشد. اگر خرید اصلی مدرسه و خوراک ماه نخست را کنار هم بگذاریم، فشار واقعی بر بودجه خانوار روشنتر میشود.
واکنش مقامات حکومتی و نقد عملکرد دولت در تأمین آموزش رایگان
وزیر آموزش و پرورش پزشکیان اخیراً مدعی شد که دریافت هرگونه وجه اجباری از سوی مدارس دولتی هنگام ثبتنام را ممنوع اعلام کرده است. بر اساس این دستور، مدارس غیردولتی نیز فقط مجاز به دریافت شهریه مصوب هستند و باید امکان پرداخت اقساطی، از جمله در پنج یا ده قسط، فراهم کنند. وزارتخانه همچنین همه مدارس دولتی کشور را به مدارس هیئتامنایی تبدیل کرده است.
با این حال، ناظران معتقدند این دستورها هزینه اصلی خرید مدرسه، یعنی نوشتافزار، کیف و پوشاک را پوشش نمیدهد. طبق قانون اساسی، دولت موظف به تأمین رایگان وسایل آموزش تا پایان دوره متوسطه است. در عمل اما هزینه کتب کمکدرسی، نوشتافزار، ایابوذهاب و کلاسهای فوقبرنامه عمدتاً بر دوش خانوادهها باقی مانده است.
همزمان، رشد هزینه مدرسه با عقبماندگی دستمزدها از تورم همراه شده است. حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال جاری حدود ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان تعیین شده، درحالیکه برخی برآوردها سبد معیشت خانوار کارگری را بیش از ۸۰ میلیون تومان اعلام کردهاند. کارشناسان کارگری خواستار بازنگری فوری دستمزدها شدهاند تا فشار هزینه مدرسه و سایر هزینههای زندگی، قابل تحملتر شود.
منابع
- ۱. «تورم کیف مدرسه؛ وقتی شروع مهر به هزینه چند میلیونی تبدیل میشود»، اقتصادنیوز، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۲. «مهر فقیر؛ از گرانی تا ترک تحصیل»، فرارو، ۲۲ شهریور ۱۴۰۵
- ۳. «زنگ مدرسه؛ صدایی که برای خانوادهها گران تمام میشود»، نماد اقتصاد ایران، ۱۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۴. «سبد مدرسه در یک سال چقدر گران شد؟»، آراخبر، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۵. «نوشتافزار ۵۰ تا ۱۰۰ درصد گران شد؛ کیف مدرسه کودکانه ۳ میلیون تومان»، روزیاتو، ۲۳ شهریور ۱۴۰۵
- ۶. «هزینه سرویس مدارس ۱۴۰۶-۱۴۰۵ – نحوه محاسبه قیمت – نرخ»، گروه هیوا
- ۷. «تورم کیف مدرسه در شهریور ۱۴۰۵؛ شروع مهر برای بعضی خانوادهها به هزینه چند میلیونی تبدیل شده است»، نبض قیمت، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵
- ۸. «هزینه ترسناک آمادهسازی دانشآموزان برای سال تحصیلی»، خبر فوری، ۱۳ شهریور ۱۴۰۵
- ۹. «خط فقر از ۷۰ میلیون تومان عبور کرد؛ کارگر با حقوق زیر ۲۰ میلیون چگونه زندگی کند؟»، اقتصاد۲۴، ۲۲ شهریور ۱۴۰۵
- ۱۰. «ترمیم دستمزد کارگران در شهریور ۱۴۰۵؛ از سبد معیشت ۸۰ میلیونی تا پایه حقوق ۱۶. ۶ میلیون تومانی»، نبض قیمت، ۱۲ شهریور ۱۴۰۵
- ۱۱. «گرانی سرسامآور لوازمالتحریر در آستانه مهر / خرید کلاس اولیها چقدر آب میخورد؟»، اقتصادآنلاین، ۱۳ شهریور ۱۴۰۵
- ۱۲. «وزیر دستور داد؛ ممنوعیت مهم برای مدارس»، همشهری آنلاین، ۱۵ شهریور ۱۴۰۵
- ۱۳. «انقلاب در آموزش و پرورش با ابلاغ یک آییننامه / مدارس دولتی همه هیئت امنایی میشوند و دریافت هرگونه شهریه ممنوع شد»، نبض قیمت، ۸ شهریور ۱۴۰۵
