در اواخر بهار امسال، منظومه شمسی به علاقه‌مندان به ستاره‌شناسی، هدیه‌ای بی‌نظیر تقدیم می‌کند. در ساعات پیش از طلوع خورشید روزهای ۱۴و ۱۵خرداد، سیارات منظومه شمسی در یک صف زیبا در آسمان شرقی به نمایش در می‌آیند. این رویداد که به «رژه سیارات» معروف است، به ندرت رخ می‌دهد و فرصتی استثنایی برای تماشای این اجرام آسمانی به شمار می‌رود.
رقص سیارات روی استیج منظومه شمسی
بهتر است قبل از اینکه رقص ستارگان را تماشا کنیم مختصری با استیج یعنی منظومه شمسی آشنا بشویم. منظومه شمسی، خانه ما در پهنه کائنات، پهنه‌ای شگفت‌انگیز و پررمز و راز است که از خورشید، به عنوان ستاره مرکزی، و سیارات، اقمار، سیارک‌ها، دنباله‌دارها و اجرام ریز و درشت دیگر تشکیل شده است. این مجموعه درخشان، همواره بشر را مجذوب خود کرده و دانشمندان را به کاوش در اعماق آن رهنمون شده است.
در میان سیارات منظومه شمسی، زمین، با دارا بودن حیات، سیاره‌ای منحصر به فرد و گرانبها محسوب می‌شود. اما همسایگان دیگر ما در این منظومه، هر کدام دنیایی متفاوت را به نمایش می‌گذارند. عطارد، کوچکترین سیاره، با ظاهری سوخته و پر از دهانه، گویی از جهنمی سوزان حکایت می‌کند. زهره، با ابرهای ضخیم و اسید سولفوریک، جهنمی دیگر را در همسایگی زمین به تصویر می‌کشد.
مریخ، سیاره سرخ، با دره‌های عمیق و کوه‌های مرتفع، یادآور گذشته‌ای آبی و شاید روزی سکونت‌گاه حیات است. مشتری، غول گازی منظومه شمسی، با طوفان‌های عظیم و اقماری متعدد، دنیایی شگفت‌انگیز و پر رمز و راز را به نمایش می‌گذارد. زحل، با حلقه‌های خیره‌کننده‌اش، گویی نگینی درخشان در تاریکی فضا می‌درخشد. اورانوس و نپتون، غول‌های یخی در اعماق منظومه شمسی، با سرما و تاریکی مطلق، دنیایی متفاوت را به تصویر می‌کشند.
اقمار و سیارک‌های منظومه شمسی
علاوه بر سیارات، منظومه شمسی میزبان اقمار متعددی است که هر کدام داستانی برای گفتن دارند. برخی از این اقمار، مانند مشتری، با اقیانوس‌های زیرزمینی، پتانسیل بالقوه‌ای برای میزبانی از حیات را دارا هستند. سیارک‌ها، صخره‌های سرگردان در فضا، بازمانده‌های دوران شکل‌گیری منظومه شمسی هستند و می‌توانند اطلاعات ارزشمندی از گذشته این منظومه را به ما ارائه دهند. دنباله‌دارها، با دم‌های یخی خود، پیام‌آوران یخبندان از اعماق فضا هستند و گذر آنها از کنار زمین، همواره منظره‌ای دیدنی را به نمایش می‌گذارند.
منظومه شمسی، با تمام عظمت و زیبایی خود، هنوز ناشناخته‌های بسیاری را در دل خود جای داده است. کاوش‌های فضایی، دریچه‌ای به سوی این دنیای شگفت‌انگیز گشوده و ما را با عجایب و شگفتی‌های آن آشنا کرده است. هر روز اطلاعات جدیدی از این منظومه به دست می‌آید که درک ما را از جایگاه زمین در کائنات و قوانین حاکم بر آن ارتقا می‌دهد. مطالعه منظومه شمسی، نه تنها به درک بهتر جهان پیرامونمان کمک می‌کند، بلکه به ما در درک جایگاه خود در پهنه هستی نیز یاری می‌رساند.
سیارات در صف
درمقدمه توضیح داده شد. در ساعات پیش از طلوع خورشید روزهای ۱۴و ۱۵خرداد، سیارات منظومه شمسی در یک صف زیبا در آسمان شرقی به نمایش در می‌آیند.
منظور از آسمان شرقی چیست؟
اصطلاح “آسمان شرقی” به قسمتی از آسمان گفته می‌شود که در جهت طلوع خورشید قرار دارد. به طور دقیق‌تر، اگر شما رو به شمال بایستید، سمت راست شما شرق و سمت چپ‌تان غرب خواهد بود. بنابراین، آسمان شرقی، نیمه شرقی گنبد آسمان را شامل می‌شود، از جایی که خورشید در هنگام طلوع، طلوع می‌کند تا به نقطه اوج خود در ظهر می‌رسد. در علم نجوم، آسمان به بخش‌های مختلفی تقسیم می‌شود که هر کدام نام و کاربرد خاص خود را دارند.
آسمان شرقی، به همراه سایر بخش‌های آسمان، مانند آسمان غربی، آسمان شمالی و آسمان جنوبی، برای جهت‌یابی، رصد ستارگان و سیارات و همچنین پیش‌بینی پدیده‌های نجومی مانند طلوع و غروب خورشید و ماه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
بیشتر بخوانید
پیوند اعضای خوک: آنچه سه گیرنده انسانی به دانشمندان آموختند
صف زیبا یا رژه سیارات و زیبایی ماه در این رویداد
در این رژه، پنج سیاره عطارد، زهره، مریخ، مشتری و زحل به ترتیب در آسمان ظاهر خواهند شد. ماه نیز در این جمع حضور خواهد داشت و زیبایی این رویداد را دوچندان می‌کند. اولین سیاره‌ای که طلوع می‌کند، عطارد، کوچکترین سیاره منظومه شمسی، خواهد بود. عطارد را می‌توان کمی بالاتر از افق، در سمت شرق، به صورت نقطه‌ای نورانی مشاهده کرد.
پس از عطارد، نوبت به زهره، سیاره عشق و زیبایی، می‌رسد. زهره که به عنوان ستاره صبحگاهی نیز شناخته می‌شود، به دلیل درخشش خیره‌کننده‌اش به راحتی قابل مشاهده خواهد بود. سیاره سرخ، مریخ، در ادامه این رژه خودنمایی خواهد کرد. مریخ با رنگ قرمز متمایزش، به راحتی از سایر سیارات قابل تشخیص است. مشتری، غول پیکر گازی منظومه شمسی، با درخشش خیره‌کننده خود، مطمئناً توجه هر تماشاگری را به خود جلب خواهد کرد.
بهترین زمان برای تماشای رقص سیارات
بهترین زمان برای مشاهده این رژه، حدود یک ساعت قبل از طلوع خورشید است. در این زمان، سیارات در بالاترین ارتفاع خود در آسمان قرار دارند و به راحتی قابل مشاهده هستند. برای تماشای این رویداد، به مکانی دور از آلودگی نوری یعنی منطقه تاریک بروید. جهت طلوع خورشید را پیدا کنید و رو به آن بایستید.
رژه سیارات، یادآور عظمت کائنات
تماشای این رقص سیارات در پهنه آسمان، یادآور عظمت و پیچیدگی کائنات است. این رویداد به ما نشان می‌دهد که در این جهان پهناور، ما تنها نیستیم و سیارات دیگری نیز در حال گردش در مدار خود هستند.
رژه سیارات در خرداد امسال، فرصتی استثنایی برای تماشای این اجرام آسمانی و یادگیری بیشتر در مورد سیارات منظومه شمسی است. این رویداد، به ما یادآوری می‌کند که در این جهان پهناور، ما تنها نیستیم و عظمت کائنات را به رخ‌مان می‌کشد.
