شبرنگ به تاریخ؛ کوروش کبیر در اوج قدرت چگونه می‌بخشید؟
وقتی کوروش کبیر پیروزمندانه وارد شهر صور شد، یکی از نام‌آوران شهر فینیقیه تصمیم به قتل او گرفت. نام این مردم ارتب بود و برادرش در یکی از جنگ‌ها به دست سربازان کوروش کشته شده بود.
در حالی که کوروش پیروزمندانه سوار بر اسب به سوی معبدی می تاخت، ارتب وسط شاخه‌های انبوه درختانی در کمین او نشسته بود. همینکه کوروش نزدیک شد، ارتب که کمانداری بنام بود گلوی او را نشانه گرفت. زه کمان را رها ساخت. صدای رها شدن زه کمان را همه شنیدند و همه نگاه‌ها متوجه درختی شد که ارتب روی یکی از شاخه‌های آن پنهان شده بود.
در همان حال که صدای زه کمان ارتب شنیده شد، اسب کوروش کبیر روی سم رفت. این تکان ناگهانی اسب جان کوروش را نجات داد وگرنه تیر بر گلوی کوروش فرود می‌آمد.
دستگیری ارتب توسط گارد کوروش کبیر
به این ترتیب کوروش از یک ترور حتمی نجات یافت و گارد جاویدان او را احاطه کردند و سینه‌های‌شان را سپر کوروش کردند تا اگر تیر دیگری شلیک شد به پادشاه اصابت نکند.
ارتب نیز بلافاصله دستگیر شد و او را دست بسته پیش کوروش آوردند.
کوروش وقتی اسم و رسمش را پرسید و اینکه چه قصدی داشته، فرمان داد تا او را نگه دارند تا بعد نوع مجازاتش را تعیین کند. وقتی کوروش از معبد برگشت فرمان داد که ارتب را پیش او بیاورند.
کوروش از ارتب پرسید: چرا به سمت من تیر انداختی؟
ارتب گفت: ای پادشاه! چون سربازان تو، برادر مرا در جنگ کشتند. من می‌خواستم انتقام خون برادرم را بگیرم. یقین داشتم که تو را خواهم کشت زیرا تیر من هرگز خطا نمی‌رود.
کوروش گفت: در قانون نوشته شده که اگر کسی سوءقصد کند و سوءقصد کننده به مقصد نرسد، دستی که با آن می‌خواسته سوءقصد کند باید مقطوع گردد. اما من فکر می‌کنم هنگامی که تو به سمت من تیر انداختی با هر دو دستت تیرانداختی. با یک دست کمان را نگاه داشتی و با دست دیگر تیر را رها کردی!
ارتب گفت: همینطور است.
درباره؛ کوروش بیشتر بخوانید
من دستی که نان‌آور خانواده است را قطع نمی‌کنم
کوروش گفت: پس هر دو دستت در سوءقصد گنهکار است و من اگر بخواهم تو را مجازات نمایم باید دستور بدهم که هر دو دستت را قطع نمایند.
بعد کمی مکث کرد و گفت: ولی اگر هر دو دستت قطع شود دیگر نخواهی توانست نان خود و خانواده‌ات را تحصیل کنی. پس من از مجازات تو صرف نظر می‌کنم.
ارتب ناباورانه داشت به کوروش نگاه می‌کرد. گفت: ای پادشاه یعنی مرا به قتل نخواهی رساند؟
کوروش کبیر گفت: نه!
گفت: آیا دست‌های مرا نخواهی برید؟
کوروش گفت: نه!
ارتب گفت: من شنیده بودم که کوروش بزرگ پادشاه پارس هیچ جنایتی را بدون مجازات نمی‌گذارد. و اگر یکی اتباع ترا به قتل برساند، به طورحتم قاتل را خواهی کشت، و اگر او را مجروح نمایند، ضارب را مصدوم خواهی کرد.
کوروش گفت: همین طور است.
ارتب؛ پس چرا از مجازات من صرفنظر کردی؟ [کوروش چگونه کوروش کبیر شد؟]
از حق خودم می‌گذرم اما از حق اتباع خود هرگز
کوروش گفت؛ من می‌توانم از حق خودم صرف نظر کنم اما نمی‌توانم از حق یکی از اتباع خود صرف نظرکنم. چون در آن صورت مردی ستمگر خواهم شد.
ارتب گفت: به راستی که بزرگی و پادشاهی برازنده توست، و من از امروز به بعد آرزویی ندارم جز اینکه در خدمت تو باشم و با این خدمت خود واقعه امروز را جبران کنم.
کوروش گفت: من می‌گویم که تو را وارد خدمت کنند!
از آن پس ارتب همیشه در خدمت کوروش بود و همیشه منتظر روزی بود که جانش را فدای کوروش کبیر کند در آخرین جنگ با سکاها ارتب هم در کنار کوروش حضور داشت.
وقتی کوروش در یک غافلگیری به قتل رسید این ارتب بود که پیکر کوروش را از میدان جنگ خارج ساخت. او جنازه کوروش را به پاسارگارد برد. وقتی کوروش را به خاک سپردند می‌گویند ارتب نیز سینه خود را شکافت و فریاد زد بعد از کوروش دیگر زندگی برای من ارزشی ندارد و جان سپرد.
از این رو داستان کوروش و ارتب به داستان جوانمردی و وفاداری شهره شده است.
