بحران دارو در تهران؛ از قیمت چندبرابری تا نقدینگی داروخانه‌ها
بحران دارو این روزها در پایتخت دوباره مطرح شده است. شاهین شادنیا، رئیس بیمارستان لقمان تهران، هشدار داده هزینه خدمات پزشکی، بستری و به‌ویژه اقلام دارویی جهش سنگینی را تجربه کرده است. به گفته او دارویی که پیش‌تر ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان خریداری می‌شد، اکنون چند برابر گران شده است. شادنیا همچنین از کمبود برخی اقلام استراتژیک در داروخانه بیمارستان خبر داده است.
هشدار رئیس بیمارستان لقمان درباره بحران دارو
شادنیا می‌گوید کمبود برخی اقلام تخصصی در داروخانه بیمارستان کاملاً مشهود است. به گفته او، کادر درمان در مواردی ناچار است بیماران و همراهانشان را برای تهیه دارو به داروخانه ۱۳ آبان یا بازار خارج از بیمارستان ارجاع دهد. او ریشه این وضعیت را سوءمدیریت، بی‌کفایتی و آسیب به خطوط تولید داروسازی داخلی می‌داند. به باور او فقدان مدیریت در بخش ارز مانع واردات مستقیم بخشی از داروهای حیاتی شده‌اند. شادنیا تأکید کرده این فشار معیشتی بیش از همه اقشار ضعیف را هدف قرار می‌دهد.
روایت فعالان صنفی از بحران دارو
فعالان صنفی علاوه بر این روایت، بر بعد مالی ماجرا تکیه می‌کنند. هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، می‌گوید مطالبات داروخانه‌ها از بیمه‌ها و سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها به حدود ۸۵ هزار میلیارد تومان رسیده است. به گفته او تأخیر در پرداخت در بخش‌هایی از نظام سلامت به حدود ۱۱ ماه رسیده است. بر اساس گزارش‌ها، تاکنون بیش از ۸ هزار میلیارد تومان چک برگشتی ثبت شده است.
بیشتر بخوانید
سقوط حقوق معلمان؛ وقتی فقر معلم به کلاس درس و آینده دانش‌آموزان می‌رسد
احمدی از وضعیتی به نام «کمبود کاذب» سخن می‌گوید. به گفته او منشأ این کمبود لزوماً نبود فیزیکی دارو نیست و اختلال در جریان مالی زنجیره تأمین آن را ایجاد می‌کند. وقتی بیمه‌ها هزینه نسخه‌های تحویل‌شده را به‌موقع نمی‌پردازند، داروخانه توان خرید داروی جدید را از دست می‌دهد. او همچنین از مشکلات واردات مواد اولیه، محدودیت انتقال ارز و تأخیر در تأمین داروهای خاص و ضدسرطان خبر داده است. به گفته او افزایش ۲۸ درصدی تأمین ارز پاسخگوی نیاز واقعی صنعت دارو نیست.
دو روایت از یک مسئله وجود دارد. رئیس بیمارستان بیشتر بر سوءمدیریت و آسیب به تولید تأکید می‌کند و فعالان صنفی بر نقدینگی، بدهی بیمه‌ها و اختلال در زنجیره. هر دو گروه می‌گویند در نهایت بیمار هزینه آن را می‌پردازد.
تأثیر بحران دارو بر بیماران
اثر این وضعیت در حوزه‌های تخصصی‌تر روشن‌تر دیده می‌شود. یک روان‌پزشک در گفت‌وگو با آواش گفته داروی ضداضطراب بوسپیرون اکنون وجود ندارد و داروی ضدوسواس کلومیپرامین «اصلاً گیر نمی‌آید». او هشدار داده بیماری معمولاً با قطع دارو بدتر می‌شود و کمبود دارو شرایطی ایجاد می‌کند که بیماران ناچار درمان را قطع کنند. به گفته او این بیماران ممکن است به بستری نیاز پیدا کنند، در حالی که ظرفیت تخت‌های بیمارستانی محدود است. او همچنین از کاهش توان مالی مردم برای مراجعه به پزشک و پیگیری درمان خبر داده و نگرانی خود را از کاهش ذخایر مواد اولیه دارویی ابراز کرده است.
رئیس بیمارستان روزبه نیز گفته مشکلات کمبود و گرانی دارو در ماه‌های اخیر پررنگ‌تر شده است. به گفته او برخی بیماران به دلیل کمبود یا گرانی دارو قادر به ادامه درمان نیستند و مشکلات قبلی‌شان عود می‌کند.
خانواده‌های تهرانی در برابر دارو و هزینه‌های زندگی
گزارش‌های منتشرشده آمار جداگانه و متفاوتی از شمار بیماران تهرانی که به دلیل گرانی یا کمبود دارو درمان را قطع کرده‌اند ارائه کرده‌اند. با این حال آنچه مسئولان درمانی گفته‌اند تصویری از زندگی روزمره این خانواده‌ها می‌دهد. وقتی کادر درمان بیمار و همراه او را به داروخانه‌ای دیگر یا بازار آزاد می‌فرستد، بخشی از جست‌وجو و هزینه به خانواده منتقل می‌شود. در شهری که هزینه‌های مسکن، رفت‌وآمد و خوراک خانوار را پیش‌تر زیر فشار گذاشته، خرید دارویی که قیمتش چند برابر شده نیز به همین سبد افزوده می‌شود. بیمارانی که ناچارند بین ادامه درمان و سایر هزینه‌های زندگی انتخاب کنند، همان‌هایی‌اند که طبق هشدار مسئولان ممکن است دچار عود بیماری شوند.
پرسش‌هایی که پاسخ روشنی ندارند
در اخبار این روزها روشن نیست چه سهمی از کمبودها واقعاً ناشی از نبود دارو در شبکه تأمین است و چه سهمی به نقدینگی داروخانه‌ها برمی‌گردد. فهرست دقیق اقلام کمیاب هم به‌صورت رسمی منتشر نشده است. همچنین معلوم نیست قیمت‌های چندبرابری در کدام اقلام و به چه میزان رخ داده است. شادنیا فقط از دارویی با قیمت ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان سخن گفته و نام دارو را اعلام نکرده است. رئیس سازمان غذا و دارو پیش‌تر اعلام کرده بودجه بیمه‌ها نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد رشد داشته، در حالی که فعالان صنفی از شکاف میان هزینه‌ها و منابع بیمه‌ای سخن می‌گویند. با این حال اما رسانه‌های حکومت ملایان از صادرات دارو به برخی کشورهای هم‌پیمان چون عراق و برخی گروه‌های نیابتی خبر می‌دهند.
منابع
- ۱. کمبود داروهای استراتژیک در بیمارستان | افزایش نجومی قیمت برخی داروها، همشهری آنلاین، ۱۰ آبان ۱۴۰۵
- ۲. زنجیره تأمین دارو زیر فشار؛ از اختلال در واردات تا بدهی ۸۵ همتی بیمه‌ها، جماران، ۱۲ آبان ۱۴۰۵
- ۳. احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان کشور: «جنگ» صنعت دارو را از پا درنمی‌آورد/ بدهی بیمه‌ها کمر زنجیره تأمین را می‌شکند، جماران، ۸ آبان ۱۴۰۵
- ۴. ماجرای ۸ همت چک برگشتی داروخانه‌ها، خبرگزاری مهر، ۱۱ آبان ۱۴۰۵
- ۵. دارو گران است بیماران صرفه‌جویی می‌کنند، آواش، ۱۳ آبان ۱۴۰۵
- ۶. برخی بیماران روان‌پزشکی در انتظار خالی‌شدن تخت بیمارستان می‌مانند، برنا، ۱۴ آبان ۱۴۰۵
- ۷. مشکلات مالی داروخانه‌ها به کمبود دارو دامن می‌زند، برنا، ۲۷ مهر ۱۴۰۵
