آیا رویای انسان محقق خواهد شد؟
اگر انسان می توانست به این رویای خود جامه عمل بپوشاند چه می شد؟ انسان از دیرباز دنبال جاودانگی بوده است. تلاش انسان آن بود که بتواند هر چه می تواند بیشتر عمر کند . اکنون در پرتو پیشرفت دانش بشری، انسان دارد به نقطه ای می رسد که بتواند به این رویاهای دیرینش دوباره فکر کند.
جهانی را تصور کنید که در آن بدن شما و فرزندان و عزیزان‌تان این قابلیت را داشته باشد که بتوانید آن را مطابق نیاز و نظر خود اصلاح کنید. مثلاً اگر در خانواده‌ای هستید که سابقه سرطان پستان در آن رواج دارد، بتوانید با یک تزریق ساده خود و همه نسلهای بعد از خود را از ابتلا به این بیماری در امان نگاه دارید.
تصور کنید دنیایی را که بتوانید بخش زیستی اثرگذار در ضریب هوشی فرزندان و نسلهای بعدی خود را افزایش دهید. اگر فردی با نوع خاصی نابینایی به دنیا می آید چشمانش را باز یابد.
بتوانید با حذف یا دستکاری ژن‌هایی که مسئولیت بروز سالخوردگی را دارند، مرگ را به تأخیر بیندازید یا اصلاً آن را حذف کنید!
این تصوری تخیلی و فانتزی نیست. دانشمندان می‌گویند ما اکنون در طلیعه چنین دنیایی زندگی می‌کنیم.
در همین زمینه
جیمز وب چه راز تازه ای از جهان هستی را بر ملا کرد؟
ویرایش ژنی انسان
اندیشه ویرایش ژنی انسان و سایر جانوران نه‌تنها فکر تازه‌ای نیست که قدمتش حتی به پیش از دورانی می‌رسد که با مفهوم ژنتیک آشنا شده بودیم. دنیای اطراف ما حاصل اصلاح و ویرایش ژنی است. گندمی که امروز وجود دارد, میوه‌ها و حتی بسیاری از جانوران سابقۀ طولانی در تاریخ ندارند.
سگ‌ها در تاریخ وجود نداشتند. بلکه از خانواده گرگ‌ها بودند. با انتخاب انسان جدا شدند.
ما در طول تاریخ با انتخاب توله‌گرگ‌هایی که به‌دلایل مختلف بیشتر می‌پسندیدیم و وادار کردن آن‌ها به تولیدمثل، گونه‌های مختلف سگ‌ها را به وجود آورده‌ایم.
فنر مارپیچ دی ان ای
پدران ما آروزهای خود را بخاک بردند. از آن زمان راهی طولانی طی کردیم. حالا دیگر نقشه ژنتیک بسیاری از موجودات از جمله انسان را داریم. به سادگی می توانیم حتی در مقیاس تجاری و با هزینه ای ارزان، اطلاعات دی ان ای را ثبت کنیم.
چهار ترکیب شیمیایی که با حروف اختصاری A و C و G و T شناخته می‌شوند. اساس و بنیان رمزنگاری هستی زیستی ما هستند. این چهار مولکول به‌صورت جفت به هم متصل می‌شوند و وقتی سه میلیارد و دویست میلیون جفت از این ترکیبات کنار هم قرار گرفت، رشته دوگانه درهم پیچیده دی ان ای شکل می‌گیرد؛ مولکولی عظیم که اگر از حالت درهم‌تنیده خارج شود. طول آن به دو متر می‌رسد و درون تک‌تک سلول‌های من و شما قرار دارد.
حالا به نقشه ژنتیکی نگاه کنید!هر بخشی از این نقشه تعیین کننده بخشی از ویژگی زیستی ما است.کدهایی قرار دارد که مشخص می‌کند رنگ موی شما چیست. یا این‌که چشم شما قرار است در چه زمانی شروع به دوربین شدن کند، یا کدام سرطان در کمین شما است.
چسب، قیچی و دی‌ان‌ای
آخرین تحقیقات موید آن است که با شناسایی بخشی از دی ان ای یعنی توالی از جفت حروف که مسئول عارضه ای ویژه هستند بتوانیم با موفقیت و بدون آسیب رساندن به دیگر بخش ها آن قسمت را اصلا یا قطع کنیم!
روش‌هایی که تا پیش از انقلاب کریسپر وجود داشتند، خطای بالایی برای این اصلاحات در خود داشتند. به این معنا که اولاً با قطعیت نمی‌شد آن‌ها را به سمت بخش هدف رشته دی‌ان‌ای راهنمایی کرد و پس از رسیدن به آن امکان قطع دقیق بخش موردنظر با دقت بالا وجود نداشت. ممکن بود بخش‌های دیگری از رشته قطع شود.
این روند در اوایل دهه ۲۰۱۰ دگرگون شد. گروهی از محققان که در حال بررسی و مطالعه روی سیستم دفاعی باکتری‌ها بودند، متوجه شدند این موجودات از سیستم دفاعی در مقابل حمله ویروس‌ها استفاده می‌کنند که می‌توان به‌سادگی آن را برای مقاصد دیگر به کار گرفت.
وقتی ویروسی وارد باکتری می‌شود و به آن حمله می‌کند، باکتری بخش‌هایی از دی‌ان‌ای ویروس را که مشخصه آن ویروس است جدا می‌کند و براساس تکرار آن توالی آرایه‌ای می‌سازد که به نام کریسپر معروف است. حالا هر بار دیگر که آن ویروس به باکتری حمله کند، این ماشین مانند جاروبرقی رباتی روی نوار دی‌ان ای ویروس حرکت می‌کند و به‌محض این‌که آن را پیدا کرد، آن را با کمک آنزیمی به نام کَس-۹ (Cas-9) قطع می‌کند.
چگونگی کارکرد اصلاح دی ان ای
این کار مانند استفاده از عملگرهای جستجو در یک فایل ورد است. شما با وارد کردن توالی مشخصی از حروف می‌خواهید که کل متن شما جستجو شود و آن بخش را پیدا کند. حالا با بریدن یا همان کات می‌توانید آن بخش را جدا کنید.
دانشمندان برای برنامه‌ریزی این ماشین از یک RNA راهنما استفاده می‌کنند که به دستگاه می‌گوید کدام بخش را باید قطع کند. آن‌ها همچنین می‌توانند، با کمک یک رشته RNA اهداکننده، به سلول بگویند که بعد از این‌که این ماشین دی‌ان‌ای را در نقاط موردنظر برید، چطور دوباره خود را بازسازی کند.
به عبارت دیگر، این ترکیب حالا نه‌تنها می‌تواند دقیقاً در جایی که ما می‌خواهیم حروفی از دی‌ان‌ای مدنظر ما را ببُرد که می‌تواند دقیقاً حروفی را که ما می‌خواهیم جایگزین آن کند.
از همۀ این‌ها مهم‌تر این‌که این سیستم برخلاف بسیاری از روش‌های پیشین که به‌واسطۀ آن‌ها تغییرات تنها بر ژن‌های فرد مورد آزمایش اعمال می‌شد، می‌تواند روی ژن‌های وراثتی عمل کند؛ به این معنا که شما با دستکاری ژن یک نفر می‌توانید تمام نسلهای بعدی را نیز دستخوش تغییر کنید.
حجم توانایی این فناوری که یکی از انقلاب‌های مهم در قرن ۲۱ به شمار می‌رود. چه برای مقاصد خیر و چه برای مقاصد شر. چنان عظیم است که فکر کردن به آن نفس هر کسی را در سینه حبس می‌کند.
