شبرنگ به تاریخ؛ آمبولانس یا همان بیمارستان های متحرک اولیه
شاید تصورش سخت باشد که بخواهیم بدانیم اولین آمبولانس‌ها چه شکلی بودند و اولین آمبولانس چه زمانی و توسط چه کسی وارد ایران شد. اما این را الان به خوبی میدانیم که آمبولانس‌های اولیه بیمارستان‌های متحرکی بودند که به هنگام جنگ به دنبال ستون ارتش حرکت می‌کردند و برای حمل مجروح مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
فرانسوی‌ها اولین کسانی بودند که در اواخر قرن هجدهم اولین وسایل حمل و نقل بیمار را به شکل آمبولانس ساختند. آنان به کمک همین وسیله شبیه کالسکه مجروحان جنگی و بیماران را حمل و به بیمارستان منتقل می کردند. [یادی کنیم از دکتر محمد ملکی در نخستین سالگرد پروازش]
طی جنگ‌های کریمه که بین امپراتوری روسیه از یک طرف و فرانسه و بریتانیا و عثمانی از طرف دیگر در سال ۱۸۵۶ در گرفت، چهار چرخه ای ساخته شد که به وسیله اسب رانده می‌شدند. این کالسکه‌ها کار انتقال بیماران به بیمارستان را انجام می‌دادند.
البته تاریخ به ما یادآور می شود که هنوز تا آن زمان، نیروی تربیت‌شده و خاصی برای کمک‌رسانی به بیماران در مواقع اضطراری وجود نداشت. بیشتر کشورها به همین شکل، مجروحان و بیماران را حمل‌ونقل می‌کردند.
اما در سال ۱۸۶۴، برطبق عهدنامه ژئو، قرار شد که نیروهای نظامی به خودروهائی که مشغول کمک‌رسانی به مجروحان هستند، آسیبی نرسانند.
نخسین آمبولانس کی و چگونه وارد ایران شد؟
عکسی که در این جا مشاهده می‌کنیم تصویر نخستین آمبولانسی است که وارد ایران شد. همان طور که در تصویر می بینم روی این آمبولانس آرم جمعیت شیر و خورشید ایران به چشم می‌خورد.
ما از تاریخ دقیق این عکس خبر نداریم اما این را میدانیم که جمعیت شیر وخورشید ایران نخستین سازمان خیریه ایرانی است که در سال ۱۳۰۱ شمسی به کوشش دکتر امیراعلم تأسیس شد و خدمات متعددی در مسائل مربوط به امداد رسانی در حوادث غیرمترقبه و امدادی، آموزش کمک‌های اولیه و تاسیس بیمارستان و درمانگاه، تهیه دارو و تجهیزات پزشکی و پرستاری و حمایت از کودکان عهده دار شد.
به هر ترتیب واضح است که این آمبولانس بعد از تأسیس جمعیت شیر و خورشید وارد ایران شد و در حقیقت عکس نخستین آمبولانس و خدمه آن است. اما از زمان دقیق و نوع خودروی در تصویر اطلاع دقیقی در دست نیست. [مردم لردگان بعد از ۱۰۰سال هنوز آب شرب ندارند]
تأسیس نخستن سازمان اورژانس در ایران
جالب است بدانیم با اینکه از سال ۱۳۰۱ جمعیت شیر و خورشید در ایران تأسیس شد که هدف اصلی آن کمک رسانی به مجروحان و آسیب دیدگان بود اما تا ۵۳ سال بعد این سیستم ارتقای جدی پیدا نکرد. تنها در سال ۱۳۵۴ بود که سازمان اورژانس پیش بیمارستانی در ایران ایجاد شد. [ در آن دوران تهران این شکلی بود!!]
این اقدام هم پس از حادثه غم انگیز فرودگاه مهرآباد صورت گرفت. در سال ۱۳۵۲ بر اثر ارتعاشات ناشی از هواپیماهای غول پیکر سقف سالن انتظار فرودگاه فرو ریخت و ۱۶ نفر کشته شدند. بدون اینکه هیچ گونه تجهیزاتی برای نجات مصدومان و مجروحان و امدادرسانی باشد. بعد از آن بود که در سال ۱۳۵۳ سازمان اورژانس با همکاری آمریکایی‌ها تأسیس شد و شماره تماس آن ۱۱۵ تعیین شد.
