شبرنگ به تاریخ؛ کوروش چگونه وفات یافت؟!
کوروش کبیر پس از فتح کردن بابل بر آن شد که با توسل به نیروی نظامی‌اش که فوق العاده قوی و قدرتمند بود و تاکنون شکستی را تجربه نکرده بود، سرزمین ماساژت را نیز مغلوب کند. ماساژت‌ها در شمال شرق ایران در کرانه رود آراکس (ارس کنونی) در همسایگی قوم ایسه دون زندگی می‌کردند. برخی می گویند اینها تیره‌ای از سکاها یا سکیت ها هستند. در تاریخ آمده است که ماساژت‌ها بسیار ماجراجو بودند.
علل لشکر کشی کوروش کبیر
مورخین در باره علت لشکر کشی کوروش کبیر به سرزمین ماساژت ها می‌نویسند: «کوروش به دلایل متعدد به سرزمین ماساژت ها لشکرکشی کرد. او انگیزه‌های گوناگونی برای برخورد با این قوم داشته است. یکی پیشینه او بود. او باور داشت که بیش از یک انسان است و بیش از همه شانس با او بوده است و در همه جنگ ها با موفقیت به اهداف خود دست یافته است. گفتنی است که کوروش کبیر علیه هر ملتی اراده به لشکرکشی می‌کرد، انصراف او از چنین تصمیمی ناممکن بود و کسی نمی توانست او را از انجام این تصمیم باز دارد».
درباره؛ کوروش کبیر بیشتر بخوانید
اما حمله کوروش کبیر به ماساژت ها زمانی صورت گرفت که فرمانروای ماساژت‌ها فوت کرده بود و همسر او زنی به نام تومی ریس، بر آنجا حکومت می‌کرد. به روایت هرودوت کوروش فرستاده‌ای را نزد این زن فرستاد و از او خواستگاری کرد. تومی ریس گمان می‌کرد که کوروش از او خواستگاری نکرده است، بلکه می‌خواهد سرزمین ماساژت ها را تصاحب کند و بر این اساس به کوروش پاسخ منفی داد.
افسانه کوروش کبیر چگونه رقم خورد؟
وقتی درخواست کوروش توسط تومی ریس رد شد، علیه ماساژت ها لشکرکشی کرد. تومی ریس حاکم ماساژت ها برای کوروش پیغام فرستاد که به سرزمین خود بازگردد و فکر حمله به سرزمین ماساژت ها را از سر خود بیرون کند. اما کوروش دست بردار نبود. کوروش پس از مذاکره با صاحب منصبان به این نتیجه رسید که به سرزمین ماساژت ها در سرزمین تومی ریس رفته و با آنان رو به رو شود. [کوروش کبیر بنیان‌گذار منشور حقوق بشر الگویی برای تاریخ]
وقتی جنگ در گرفت پسر تومی ریس یعنی سپارگاپیس اسیر شد. تومی ریس از کوروش درخواست کرد که پسرش را آزاد کند. گفته می شود به محض این که کوروش او را آزاد کرد، سپارگاپیس خودکشی کرد.
جنگی که سرنوشت کوروش را رقم زد
تومی ریس وقتی دید که کوروش به درخواست او توجهی نکرد. همه نیروهای جنگجوی ماساژتی را گردآورد و به مقابله با کوروش فرستاد. مورخان نوشته اند که همانند این کشتار تاکنون در میان بربرها (غیریونانی) سابقه نداشته است. نخست طرفین از دور با کمان به سوی یکدیگر تیراندازی کردند، سپس وقتی پیکان‌های آنها تمام شد با نیزه و شمشیر با یکدیگر به نبرد پرداختند. کاملا به یکدیگر نزدیک شدند. جنگ تن به تن در گرفت. با این که طرفین زمان درازی با یکدیگر جنگیده بودند، هیچ کدام از طرفین فرار اختیار نکردند، در پایان این جنگ ماساژت‌ها پیروز شدند.
مرگ کوروش کبیر را طبق مدرکی که در دست است، در سال ۵۲۹ پیش از میلاد می‌دانند. نعش او را به پاسارگاد (pasargadaed) بردند و مقبره او تا این زمان در آنجا برپاست. تلاش و هوشیاری و مقاومت کوروش طی حکومت ۳۰ ساله اش، شالوده حکومتی را پی ریخت که ایران در زمان خود یکی از بزرگ‌ترین مهدهای تمدن جهان باستان شد. [کوروش کبیر نماد قدرت و عدالت در جهان]
روایاتی که در مورد شخصیت، سیاست، جهانگیری و برخورد کوروش با ملل مغلوب و عدالت گستری او شده است او را به صورت چهره‌ای افسانه‌ای در تاریخ ثبت کرده است.
