اولین دادخواهی، از قتل‌عام ۶۷، چه زمانی و چگونه شروع شد؟
قتل‌عام ۶۷ سیاه‌ترین پرونده نقض حقوق بشر در ۴۲ سال حکومت ولایت فقیه است و در عین حال یکی از درخشان‌ترین صفحات مقاومت و پایداری در تاریخ میهن‌مان.
اولین تلاش‌ها و خبر‌رسانی‌ها در مورد این قتل‌عام در واقع از همان مرداد و شهریور ۶۷ یعنی در همان زمان که هنوز قتل‌عام ادامه داشت شروع شد.
اگر دقیق بخواهیم بگویم از سه شهریور ۶۷ بود که رهبر مقاومت ایران آقای مسعود رجوی تلگرامی به دبیر کل سازمان ملل متحد خاویر پرز دکوئیار در همان موقع فرستادند. ایشان در همان تلگرام اشاره کردند که خمینی در دو دست‌نوشته دستور اعدام زندانیان سیاسی که در حال گذراندن حکمشان هستند را صادر کرده است. در واقع شروع جنبش دادخواهی از همان موقع بود. [جنبش دادخواهی جانباختگان «قتل عام ۶۷» چیست؟]
بنابراین اولین تلگرام در آن موقع بود همان تلگرام محتوایش در گزارشات سازمان ملل در گزارش گزارشگر ویژه اعدام‌ها در آن موقع منعکس شد.
از همان پاییز ۱۳۶۷ خانواده‌ها در راستای جنبش دادخواهی شروع به تحصن کردند در پایتخت‌های مختلف اروپا، آمریکا و در پاریس همان موقع در سرمای اواخر پاییز خانواده‌ها در میدان باستیل در فرانسه تظاهرات و تحصن کرده بودند و افشاگری‌ها در همان موقع شروع شد.
تا حدی که حتی به یک قطعنامه هم بالغ شد یعنی یک فراخوان تحقیقات، ولی خوب در این مرحله افشاگری و جنبش دادخواهی با موانعی مواجه شد.
آن موقع گزارشگر ویژه ملل متحد آقای گالیندوپل به ایران سفر کرد و حتی به زندان اوین هم سر زد همه اینها از او پنهان بود و نتوانست آنرا پیش ببرد. در واقع اراده سیاسی برای ادامه این دادخواهی و افشاگری وجود نداشت.
مشکلات و موانع سر راه جنبش دادخواهی
همان گزارشگر ویژه نقض حقوق بشر در ایران که آن موقع به تهران هم رفت و به اوین هم رفت در واقع همه این آثار قتل‌عام و همه کسانی که می‌توانستند شهادت بدهند از او پنهان نگه داشته شدند.
از همان موقع هم درسطح داخلی و هم در سطح بین‌المللی این دادخواهی با موانع جدی مواجه بود در سطح بین‌المللی، همان سیاست مماشات سیاستی که به خاطر داریم که یک سال بعد از قتل‌عام ۶۷، مرگ خمینی بود و این زمانی بود که دولت‌های غربی تصور می‌کردند جانشینان خمینی سیاست دیگری اتخاذ کنند.
توهم اینکه حکومت ایران سمت دیگری را در پیش بگیرد چیزی که امروز به وضوح روشن شده که چقدر اشتباه و توهم بوده است.
خوب آن موقع این توهم خیلی غلیظ بود و فکر می‌کردند که با رفسنجانی مسیر دیگری را بروند.
آن گزارشگر گزارشات اسناد و چیزهایی که به او داده شد را در گزارش خودش نیاورد بسیاری از آن در واقع پنهان ماند. بسیاری دیگر توسط خود حکومت ایران کتمان شد.
در داخل ایران هم مواجه با موانع بودیم اول که حکومت به کلی منکر چنین قتل‌عامی بود و بعد که افشاگری‌ها مقداری ادامه پیدا کرد و گزارش عفو بین‌الملل منتشر شد شروع به پنهان‌کردن و از بین بردن آثار این جنایت کردند.
به اشکال مختلف چه با نابودکردن و از بین‌بردن آثار گورهای جمعی که در واقع همه شهرهای بزرگ و کوچک آثار آن هست. در قبرستان‌های بزرگی مثل بهشت رضا در مشهد و یا اهواز یا در رشت و یا تبریز.
عفو بین‌الملل گزارش مفصلی فقط به همین موضوع اختصاص داده که حکومت ایران چطور در جایی که قبری بود سنگ قبرها را شکستند و از بین بردند.
آنجایی هم که قبری نبود آثار جنایات به صورت گورهای جمعی بود آنجا هم با بتن‌ریزی و مثلا عبور دادن یک خیابان، یک اتوبان یا ساختن یک پارک به هر حال به اشکال مختلف این آثار را از بین بردند یا تلاش کردند که از بین ببرند.
این پروسه‌ای بود که سالها به طول انجامید و در واقع اقدامات داخلی حکومت ایران ازیکطرف و سیاست مماشات از طرف دیگر موانع جدی بودند که در این سالها اگر حساب کنیم از سال ۱۳۶۷و ۶۸ که جنبش دادخواهی شروع شد سالها طول کشید که مجددا این حقیقت انکارناپذیر دوباره از زیر خاک بیرون بیاید و یک بار دیگر در معرض دید افکار عمومی و جامعه بین‌المللی قرار بگیرد.
