به یاد فرخی یزدی نغمه سرای آزادی
محمد فرخی یزدی شاعری انقلابی و متعهدی بود كه شعر خود را در تبلیغ و دفاع از آزادی و انقلاب به فراخوانی برای آزاد زیستن و مبارزه برای آزادی تبدیل كرد. او در ۲۵ مهر ۱۳۱۸ در زندان رضا شاه به شهادت رسید. او با اینکه یکی از هنرمندان بزرگ عصر بود اما چون سودای آزادی مردم ایران را در سر داشت در دفاع از آن تردیدی به خود راه نداد. هر چند از محل دفن او اطلاعی در دست نیست، اما حدس و گمانه ها بر این است که این شاعر آزاده را در قرستان مسگرآباد به صورت گمنام دفن شده باشد.
شاعر آزاده؛ فرخی یزدی، عنصری آزادیخواه و ضد دیکتاتوری بود، چنانچه زیبا سروده بود که؛ «اگر خدای به من، فرصتی دهد یک روز، کشم ز مرتجعین، انتقام آزادی».
همچنان که سرود:
«هر لحظه مزن در كه در این خانه كسی نیست
بیهوده مكن ناله كه فریاد رسی نیست
شهری كه شه و شحنه و شیخش همه مستند
شاهد شكند شیشه كه بیم عسسی نیست
آزادی اگر می‌طلبی غرقه به خون باش
كاین گلبن نوخاسته بی‌خار و خسی نیست
هر سر به هوای سر و سامانی و ما را
در دل بجز آزادی ایران هوسی نیست».
محمد فرخی یزدی در سال ۱۲۶۸ شمسی در یزد و در یك خانواده متوسط بدنیا آمد.در اوایل جنبش مشروطیت، فرخی با وجود دوری از تهران و سایر كانون‌های جنبش مشروطه، در یزد به دفاع از مشروطه برخاست.
در سن ۲۵سالگی درباره ظلم‌ها و فجایع ضیغم الدوله حاكم وقت یزد قطعه‌ای سرود و رفتار ستمگرانه او را افشا كرد.
بخاطر همین سروده او را به زندان انداختند و لبان آزادیخوانش را دوختند.
چند ماه بعد فرخی از زندان یزد گریخت و به تهران رفت.
در آغاز جنگ جهانی اول و دستگیری‌های آزادیخواهان، ایران را ترك كرد ولی خارج از ایران هم بخاطر انتشار افكار آزادیخواهانه بر ضد استبداد و استعمار انگلیس مورد تعقیب قرار گرفت.
درباره؛ فرخی یزدی بیشتر بخوانید
شاعر انقلابی و ضد دیکتاتوری
اما محمد فرخی همچنان ضد دیکتاتوری به سرودن پرداخت.
باز گویم این سخن را گرچه گفتم بارها
می‌نهند این خائنین بر دوش ملت بارها
دفع این كفتارها، گُفتار نتواند نمود
از ره كردار باید دفع این رفتارها
فرخی یزدی در زندگی پرفراز و نشیبش، هرگز عشق به ایران و آزادی مردم ایران را فراموش نكرد.
در دوره رضاخان، فرخی با مشكلات زیادی روزنامه طوفان را منتشر می‌كرد.این روزنامه در عرض ۷ سال، ۱۵ بار توقیف شد. عزم جزم فرخی برای دفاع از آزادی، به شعر او صلابت و استحكام و تپش می‌بخشید.
فرخی یزدی در وصف آزادی سروده بود که؛
قسم به عزت و قدر و مقام آزادی
که روح‌بخش جهان است، نام آزادی
به پیش اهل جهان محترم بود آن‌کس
که داشت از دل و جان، احترام آزادی
چگونه پای گذاری به صرف دعوت شیخ
به مسلکی که ندارد مرام آزادی
هزار بار بود به ز صبح استبداد
برای دسته پابسته، شام آزادی
به روزگار، قیامت بپا شود آن روز
کنند رنجبران چون قیام آزادی
اگر خدای به من فرصتی دهد یک‌روز
کِشم ز مرتجعین انتقام آزادی
ز بند بندگی خواجه کی شوی آزاد
چو «فرخی» نشوی گر غلام آزادی
محمدفرخی یزدی همچنان می‌سرود و افشا می‌كرد و مردم را برای بدست آوردن آزادی برمی‌انگیخت.
به همین دلیل توطئه قتل او را چیدند. آخرین بار عوامل حكومت دیكتاتوری رضاخانی، یكی از طلبكارانش را تحریك كردند كه برای ۵۰ تومان قرض از او شكایت كند و این بهانه‌ای بود برای دژخیمان كه او را دستگیر و زندانی كنند. سروده زیبای او یعنی خدای آزادی بعدها به صورت سرود شورآزادی خواهی در میان جوانان انقلابی میهن جاودانه شد:
آن زمان که بنهادم سر به پای آزادی
دست خود ز جان شستم از برای آزادی
تا مگر به دست آرم دامن وصالش را
می‌دوم به پای سر در قفای آزادی
با عوامل تکفیر صنف ارتجاعی باز
حمله می‌کند دایم بر بنای آزادی
در محیط طوفان‌زای، ماهرانه در جنگ است
ناخدای استبداد با خدای آزادی
شیخ از آن کند اصرار بر خرابی احرار
چون بقای خود بیند در فنای آزادی
دامن محبت را گر کنی ز خون رنگین
می‌توان ترا گفتن پیشوای آزادی
فرخی ز جان و دل می‌کند در این محفل
دل نثار استقلال، جان فدای آزادی
پس از ۲ سال اسارت و شكنجه سرانجام فرخی یزدی را با تزریق آمپول هوا به شهادت رساندند.
یاد فرخی یزدی؛ شاعر انقلابی و شهید آزادی، در خروش آزادیخواهی خلق ما و در سرودهای مقاومت و در اهتزاز پرچم آزادیخواهی نسل‌های مبارز، همچنان زنده و گرامیست.
