آلودگی هوا عامل فوت بیش از ۴۱هزار نفر در سال در ایران است. با این وجود حکومت ایران از بکار گرفتن هرگونه تمهیدی برای مقابله با آلودگی هوا سرباز می‌زند.
یک روز بارش باران در تهران شاید بتواند بخشی از آلودگی مهلک هوای پایتخت را بشوید و ببرد. اما آلودگی هوا، سایه به واقع شوم خود را بر سر شهروندان تهران همواره گسترده نگاه خواهد داشت و جان‌های بسیاری را خواهد گرفت. البته این تنها تهران نیست که معضل آلودگی هوا دامنگیر آن است، هرچند بیشترین معضل را دارد.
در ماهها اخیر عمده کلانشهرهای کشور به دلیل سوزاندن مازوت، بیش از پیش دچار آلودگی هوا شدند. در حالی که همزمان با آلودگی هوا، کرونا نیز قربانیان فراوانی می‌گیرد.
در حالی بیماری‌های ریوی ناشی از استنشاق هوای آلوده، بر مرگ و میر بر اثر کرونا تأثیر بسزایی می‌گذارد. که تلفات جانی آلودگی هوا به تنهایی، اگر چه بیشتر از کرونا نیست. اما نمی‌توان گفت کمتر از آن است. وقتی تأثیرات آن بر روی بیماری‌های دیگر؛ چون بیماری‌های قلبی مورد بررسی قرار گیرد.
عباس شاهسونی؛ رئیس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت حکومت. در روز ۲۹دی ۱۳۹۹ اعلام کرد: «مواجهه طولانی مدت با آلاینده ذرات معلق PM ۲.۵ در کشور سالانه باعث بروز ۴۱هزار و ۷۰۰ مورد مرگ زودرس می‌شود.»
به عبارت دیگر تعداد مرگ‌های منتسب به ذرات معلق PM ۲.۵ در ایران به ازای هر ۱۰۰هزار نفر جمعیت، ۶۳.۱نفر می‌باشد.
افزایش ۳۳ درصدی مرگ بر اثر آلودگی هوا در یکسال
این در حالی است که در ۲۳بهمن ۱۳۹۸؛ یعنی حدود یکسال پیش و به نقل از ملک‌زاده؛ معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت. حکومت این رقم ۳۰هزار نفر اعلام شده بود. به عبارت دیگر ظرف یکسال، شاهد افزایش ۳۳درصدی مرگ، بر اثر آلودگی هوا در ایران هستیم.
بنا به گفته شاهسونی و بر اساس آخرین برآورد مؤسسه معتبر بار: «بیماری‌ها به ترتیب، ۲۶درصد از مرگ‌های ناشی از سکته مغزی. ۲۰درصد از مرگ‌های ناشی از بیماری‌های ایسکمیک قلبی (IHD). ۱۹درصد از مرگ‌های ناشی از سرطان ریه،۲۰درصد از مرگ‌های ناشی از دیابت. ۳۰درصد از مرگ‌های ناشی از عفونت‌های تحتانی دستگاه تنفسی. ۴۰درصد از مرگ‌های ناشی از بیماری‌های مزمن انسداد ریوی منتسب به مواجهه طولانی مدت با آلودگی هوای آزاد است.»
شاهسونی همچنین افزود: «شواهد زیادی در خصوص ارتباط بین این آلودگی‌ها و اثرات قلبی عروقی و تنفسی وجود دارد.» یعنی بخش قابل توجهی از مرگ و میر در دسته «۲۰درصد از مرگ‌های ناشی از بیماری‌های ایسکمیک قلبی» را نیز می‌توان غیرمستقیم بر اثر آلودگی هوا عنوان کرد و به رقم ۴۱ هزار و ۷۰۰ نفر افزود.»
بر اساس اعلام شاهسونی، میانگین غلظت ذرات معلق PM ۲.۵ در کشور بیش از ۳.۸ برابر رهنمود سازمان جهانی بهداشت و یا استانداردهای جهانی است.
شاهسونی همچنین اعلام می‌دارد.: «آخرین گزارش بانک جهانی در سال ۲۰۱۸، هزینه‌های سلامت (مرگ و بیماری) آلاینده ذرات معلق (PM ۲.۵) در شهر تهران سالیانه، ۲.۶ میلیارد دلار است.»
بیشتر بخوانید
قاچاق روزانه ۱۵میلیون لیتر گازوئیل بهانه یا دلیل آلودگی هوا؟
مجلس و مازوت، دو عامل آلودگی هوا
۵میلیارد و ۷۸۰میلیون دلار خسارات جانی و اقتصادی آلودگی هوا
اما شاهسونی میزان هزینه ناشی از فوت بر اثر آلودگی هوا و عوارض آن را در حال حاضر و با استناد به «نتایج مطالعه مشترک دانشگاه [بهشتی] و گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت». نزدیک به ۲.۲برابر این رقم اعلام کرده و می‌افزاید: «مجموع سال‌های عمر از دست رفته به علت مواجهه طولانی مدت با ذرات معلق PM ۲.۵ در ۲۵شهر منتخب کشور. بطور میانگین برابر با ۴۸۶هزار و ۲۸۹سال و هزینه اقتصادی مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا پنج میلیارد و ۷۸۰میلیون دلار است».
شاهسونی همچنین آلودگی هوا را عامل اصلی تعیین‌کننده افزایش بیماری‌هایی همچون آنفلوانزا و کرونا اعلام کرد. وی می‌افزاید: «افزایش آلودگی هوا می‌تواند آسیب‌پذیری دستگاه تنفسی افراد را بالاببرد. همینطور باعث تشدید دیابت و بیماری‌های تنفسی شود. که با نرخ بالاتر مرگ و میر ناشی از کووید-۱۹همراه است.»
اما با وجود تمامی این تلفات جانی و عوارض و ضررهای اقتصادی که به کشور وارد می‌شود. باید دید رویکرد حکومت ایران پیرامون حل این معضل؛ یعنی آلودگی هوا چه بوده است.؟ پاسخ به سادگی این است کمی بیشتر از هیچ.!
روزنامه اطلاعات در روز ۱۷دی ۱۳۹۹ در مطلبی با اشاره به برگزاری نشستی. «همزمان با روز هوای پاک با حضور مسئولان ذیربط در دادستانی کل ». در پاسخ به این سوال می‌نویسد.: « تأکید بر نبود اعتبار لازم و بیان دغدغه‌هایی بود. که اگر تاکنون کمی روی آنها تمرکز دقت و ممارست انجام می‌گرفت و نهادهای مسئول هم‌افرایی را دستور کارشان می‌گذاشتند. به طور حتم اکنون شاهد آسمان خاکستری در پایتخت و دیگر کلانشهرهای کشور نبودیم.»
نبود اعتبار لازم؟!
«نبود اعتبار لازم» را اگر در ترجمانی دیگر بیان کنیم، باید گفت. بودجه‌ای که باید صرف عمران و آبادانی کشور و زدودن معضلاتی این‌چنینی؛ مانند آلودگی هوا شود. توسط حکومت ایران خرج اهدافی می‌شود که در وهله اول مطامع ایدئولوژیک، سیاسی و هزینه گروههای نیابتی‌اش در دیگر کشور را فراهم می‌دارد. در حالیکه مردم ایران بر اثر آلودگی هوا جان می‌بازند.
فقط برای یک نمونه و در روز ۱۰دی ۱۳۹۹ و تنها دو روز پس از افشای جزئیات تحویل ۲۲میلیون دلار پول نقد به حماس توسط قاسم سلیمانی. دیوان محاسبات نظام گزارش داد. که ۱۴.۸میلیارد یورو ارز صادراتی از ۲۲فروردین ۱۳۹۷ تا ۳۰آبان ۱۳۹۹ به ایران بازنگشته است.
و سؤال آخر با این اوصاف؛ چاره کار چیست؟
