علت اصلی کارتی کردن سوخت چیست؟: گفتگو با سینا دشتی

سینا دشتی: به نظر من از اول وارد این سیستم نشدند علت اینکه در این رابطه احتیاط پیشه کردند، ترس از قیامهای مردمی بود آن موقع هم در دی‌ماه ۹۶ قیام‌ها اوج گرفت و در همان موقع گفتند این مقوله کاملاً منسوخ شده و به آن برنخواهیم گشت، الان با توجه به بحرانها و شرائط اقتصادی همه جانبه‌ای که در رژیم هست همان موقع که فساد ساختاری و همه جانبه از همه جا فشار می‌آورد مجبور هستند راهی پیدا کنند تا اینکه بتوانند جبران مافات بشود و تا حدی بتوانند ارز وارد سیستم دولتی خودشان بکنند، یکی از کارهای که می‌شود انجام داد همین سیستم بنزین است که از جیب مردم در بیاورند با قیمت بیشتری به مردم بدهند و احتمالاً در سیستم قاچاق دولتی که هست و دستگاه‌ها بر روی آن کار می‌کنند به آن سمت احاله بدهند، یعنی از پمپ‌بنزینها بنزین را بردارند، تولید بنزین مشخص است و حجم مصرف هم مشخص است و آن میزانی را که می‌خواهند مردم صرفه‌جویی کنند این را کجا می‌خواهد بفرستند، و با پولی که از مردم می‌خواهند بگیرند بخشی از بحران را از سر خود باز بکنند، من نمی‌دانم چگونه چیدند چون به هیچوجه پاسخگوی بحرانهای رژیم نیست.

سینا دشتی: خیلی ساده اگر آمار رژیم را بررسی کنیم می‌گویند ظرفیت تولیدی ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین در روز داریم، ولی مصرفش ۹۴ تا ۹۵ میلیون لیتر در روز است، یعنی ۲۰ تا ۲۵ میلیون لیتر باقی می‌ماند، که مازاد بر مصرف تولید می‌شود، همزمان این مصرف ادامه پیدا کند از سال ۱۴۰۰ به بعد ما باید بنزین را وارد بکنیم، بطور اقتصادی واقعاً ایجاد پالایشکاه کوچک و تولید فرآوردهای نفتی مثل بنزین برای کشوری مثل ایران سرمایه‌گذاری سودآوری است، یعنی سرمایه‌ای که برای پالایشگاه می‌گذارید ظرف ۳ تا ۵ سال برمی‌گردد، در نتیجه ما با یک رشد پالایشگاه بسیار کوچکتر روبرو هستیم که بعضی‌هاشان معلوم نیست چطوری هستند، ولی در شاهرود هستند ولی بعضی در مناطق مرزی مثل جلفا پالایش نفت ارس به او می‌گویند در آنجا ایجاد شده که دقیقاً شما که می‌خواهید این میزان نفتی را که از ایران می‌خواهید خارج کنید ۲۰ میلیون لیتر می‌شود، نزدیک ۲۰۰ هزار بشکه معمولی، این ۲۰۰ هزار را نمی‌شود با یک موتورسیکلت یا قاطر از کوه‌های کردستان یا بیابانهای بلوچستان حمل کرد، یا در یک لنج در خلیج حمل کرد ما داریم از روزانه صحبت می‌کنیم و آنقدر زیاد است که باید کانال انتقالش در آن تناسب و در آن موقعیت قرار داشته باشد.

معمولاً لوله می‌کشند تا این حجم از کشور خارج بشود، چه از طریق مرز جلفا و ترکیه که بیشترین نفت آنجا است چه به کشورهای خلیج، یعنی چون رقم بالا و حجم بالا است دیگر کار خرده‌پاهای که در شرائط اقتصادی مجبور هستند برای معیشت خودشان ۲۰ لیتر و یا ۳۰ لیتر بنزین از مرز پاکستان به کویته ببرند و بفروشند و برگردند، که مثلاً گلوله بخورند و یا روی مین برود یا نروند، اشلش در اشل فردی و مختصر نیست، برخی از مردم برای حل مشکل اقتصادی مجبور هستند این کار را انجام بدهند ولی حجم آنقدر بالا است که یک سیستم دولتی را می‌طلبد.

سینا دشتی: وقتی شما شناسنامه پالایشگاه‌ها را بررسی می‌کنید یعنی در سایتهای اقتصادی رژیم هست اکثرشان به سازمانهای مسلح برمی‌گردند، یعنی یک قلم سپاه، حتی در سال ۹۴ زنگنه در یک مصاحبه تلویزیونی وقتی بخش خصوصی را مطرح می‌کرد، می‌گفت مثلاً در رابطه با مرغ‌داری بنیاد شهید واکنش نشان می‌دهد، در رابطه با پالایش وزارت دفاع و سپاه واکنش نشان می‌دهند.

حجم سرمایه‌گذاری که باید برای یک پالایشگاه که مسئله امنیتی و صنعتی و اشل خاص خودش را دارد در چارچوب یک شرکت عادی نیست این ها شرکت‌های هستند که وقتی نگاه می‌کنید سهامدارنشان بیمه تأمین اجتماعی مسلح هستند و یا شرکت سهام عدالت است ، یعنی باندهای مالی سپاه هستند که پشت ساختن پالایشگاه‌های کوچک ، بیشتر یک حالت بسته‌ای هست که بشود با آن قاچاق انجام داد.

چنانکه احمدی‌نژاد می‌گفت: «برادران قاچاقچی» بیشتر این است تا بخواهیم بگوییم یک نیروی مستقلی هست یا شرکتهای مستقل در ایران که چند نفری شرکتی را درست کرده باشند و پالایشگاهی را بسازند. پالایشگاه خصوصی در همه دنیا هست ولی شناسنامه همین جلفا را می‌بینیم چه کسانی در آن بودند و چه کسانی هیئت مدیره‌ا‌ش هستند، همه سر از سپاه در می‌آورند.

رژیم برای تأمین نیازش و همه چیز دست دولت است و روحانی می‌گفت کسی نباید در این کارها دخالت بکند و یک اقتصاد افراطی را پیشه کرده بود ، حتی پالایشگاه‌ها را خصوصی سازی کرده و از دست دولت بیرون آوردند و دست بیرون دادند، حالا چه غارتهای در آن هست بماند.

ولی حقیقت این است رژیم به دلار نیاز دارد، به ارز خارجی نیاز دارد، و این یکی از راه حلهای است که بتواند سیستم تروریستی‌ش را سرپا نگه بدارد، چون یکی از مطبوعات نوشته بود سیستم تروریستی‌ش به ریال خرج ندارد به دلار خرج دارند، این مهمترین عامل است طبق غارتهای شخصی نیست بلکه بحث سیاسی است و الان در تنگنای سیاسی و اقتصادی قرار دارد، و برای اینکه بتواند مهره‌هایش را در سوریه و لبنان و یمن فعال نگه بدارد نیاز به دلار دارد و این یکی از این مسیرها است.

سینا دشتی: رقم‌های بسیار بالایی است، ما کیفیت بنزین با یورو ۵ به آن می‌گویند، چیزی نزدیک به ۱۱۰ میلیون در روز است مصرفش ۹۴ میلیون است، یعنی چیزی نزدیک به ۲۰ تا ۳۰ میلیون در روز این وسط بنیه قاچاق سوخت را نشان می‌دهد، عضو کمیسیون مجلس گفته بود اگر ما در هر لیتری ۵۰ سنت یعنی نیم دلار نفع ببریم و این مابه‌ازاء هر ۵۰ سنت در لیتر می‌شود ۴۰ هزار میلیاردتومان که برابر بودجه عمرانی کل کشور در بودجه سال گذشته دولت روحانی بود، یعنی رقم‌های بسیار نجومی و غیر قابل باور است اصلاً چیزی نیست که با یک قاچاقچی با چهار تا موتورسیکلت از خاش و یا از کوه‌های کردستان بر روی کول بگیرند این اصلاها نیست و بحث رقمی در بودجه عمرانی کل کشور است.

سینا دشتی: رژیم تجربه دارد چند سال پیش که این بحث را مطرح کرد در تهران یکسری شورش‌های شد، حتی چند پمپ بنزین را آتش زدند، رژیم در وضعیت بسیار شکننده‌ای هست محتاط است و می‌خواهد سیستم اختناقش را نگه بدارد و بیش از حد به شورش‌ها و قیامهای اجتماعی دامن نزند، به قول معروف گزک دست مردم ندهد، با نمدمالی کردن با کجدار و مریز رفتن سیاست خودش را پیش ببرد . از یک طرف تنگناهای سیاسی که در کشور به او وارد می‌کند، از آن طرف در مقابل جامعه‌ای انفجاری هست که می‌داند هر حادثه اجتماعی به یک انفجار که غیر قابل کنترل باشد انجام بشود.  ما تجربه قیام دی ماه ۹۶ را داریم در عرض کمتر از چند هفته اکثر شهرهای کشور در آتش قیام فرو رفتند پایه‌های آن قیام هنوز هست، مسائل قیام هنوز زنده است و رژیم هیچ راه حل و راه برون رفت از این شرائط را ندارد و نیاز به پول دارد که بخواهد مسائل اقتصادی مردم را حل کند،  پول هم در جای است که الان به او نمی‌دهند، و زیر فشار گذاشتند تا سیاستهایش را تغییر بدهد در نتیجه مجبور است دست به عصا راه برود و حرکت کند، ولی این تا کجا پیش خواهد رفت.

تا الان میزان سهمیه را نصف کردند، شاید بکنند هفته‌ای ۳۰ لیتر و یا هفته‌ای ۶۰ لیتر که بخواهند قیمتها را بالا پایین کنند یعنی اینها چیزهای ناشناخته‌ای است که می‌توانیم راجع به آنان حدس بزنیم، واقعیت قضیه این است تجربه نشان داده چون بحث بنزین بحث پایه‌ای است و چرخ اقتصاد مردم بر روی این می‌چرخد مثلاً مسافرکشی کنند، یا باری را جابجا کنند، یا ساعتهای طولانی در راه باشند تا بخواهند به سر کار برسند، این هزینه روی همه چیز روی تولید نان، روی تولید غذا تأثیر می‌گذارد، و عواقبش پایه‌ای است بحث انرژی در همه جای دنیا بحث پایه‌ای و مصرفی هست. قیمت نفت و قیمت بنزین تأثیر مستقیم روی اقتصاد خانوده‌ها مردم دارد و این چیزی است که رژیم نمی‌تواند با سرسری و اهمال برخورد کند، پیش نخواهد رفت. و خودشان به روحانی گفتند حواست باشد توهم برت ندارد، که شبیه مصدق شدی این خبرها نیست،

سینا دشتی: تا حدی نمی‌توان پیش بینی کرد ما هنوز در تابستان هستیم هنوز فصل مدارس شروع نشده، ترددات و فعالیتهای مردم پایین است، وقتی مدارس شروع بشود چرخ اقتصادی مردم طور دیگری می‌چرخد، نیازهای آن بیشتر می‌شود.

مسئله دوم عواقب سیاسی این تحریمهای که رژیم با آن مواجه هست و عواقب اقتصادی خودش را بیشتر نشان می‌دهد، ذخیره بانکی داشته و یکسری شارلاتان‌های اقتصادی در آورده، یکسری دلار را پمپاژ کرده ولی همزمان تورم بسیار لجام گسیخته‌ای را داریم که واقعاً قوت مردم را از آنان گرفته، یعنی ما با یک فقر عام و یک فاجعه ملی در این رابطه مواجه هستیم، که ناشی از سیاستهای رژیم است، که غیر قابل گذشت است و توان خرید مردم به نصف یا یک سوم کاهش پیدا کرده، اگر بخواهیم قیمت سوخت را هم بالا ببریم به نقطه انفجاری و غیر قابل تصور می‌رسد، چون کنترل اجتماعی که مبتنی بر هر چیزی بالانسی بین شورشهای موقت و شورشهای محدود تا اینکه یک شورش عمده و بزرگ و رژیم تلاش کرده این شورش بزرگ و عمده صورت نگیرد و موقتاً سرکوب کند، و یا منحرف بکند، وقتی چیزی مثل قیمت سوخت یا قیمت مسکن وارد این می‌شود اینها در مقیاس کلان در اجتماع تأثیر می‌گذارد، ترس و محتاط بودن رژیم از این ناشی می‌شده که می‌خواسته به یک شورش اقتصادی منجر بشود.

سینا دشتی: اگر یادتان باشد این بحث در ۹۰ و ۹۲ زیاد پیش آمد، در سال ۸۶ بخاطر بنزین یک قیام در تهران رخ داد، پمپ بنزینها را آتش زدند، سال ۹۳ هم این بحث خیلی زیاد باز شد وقتی بحث خصوصی سازی پالایشگاهها شد، و زنگنه دفاع می‌کرد از اینکه این بحث را باید پیش ببریم تا بخواهیم کیفیت بهتری را ارائه بدهیم و روی آن سرمایه‌گذاری داریم، دولت نمی‌تواند سرمایه‌گذاری کند و در نهایت مثل همه چیز در رژیم مشخص شد دعوا بر سر لحاف ملأ بوده و بر سر غارت مردم ایران ، یکسری مسائل با مردم ایران دارند.

ولی همان موقع مجلس لاریجانی مقداری دوراندیشی کرد، و با روحانی مخالفت کرد، بعد قیام ۹۶ آمد که این بحث را کامل پاک کرده بود، یعنی ما سال ۸۶ این قیام را دیدیم بطور مشخص و واضح، پس قیمت را بخواهد تا ۱۵۰۰ و ۲ هزار تا ۳ هزار تومان برساند اینها تاثیرات چیزی هست، یک زمینه‌های شورش اجتماعی را بسیار فراهم خواهد کرد، اینکه به کجا بیانجامد نمی‌توان پیش بینی کرد، ولی دولت و رژیم هم بسیار محتاط بوده، که این قضیه را زیاد تند پیش نبرد، ولی هنوز می‌بینیم یک هفته نشده این سیستم وارد عمل می‌شود، که اول بکنند ۴۰ لیتر بعد ۳۰ لیتر بشود، معلوم نیست بازیهای زیکزاکی دارند، در رابطه با دلار هم دیدیم وقتیکه قیمت آن تا مرز ۱۶ و ۲۰ هزار تومان هم رسید و الان روی ۱۰ آن را ثابت نگهداشته اند، حالا تا کی می‌تواند آن را نگهدارند یک بحث دیگری است چرا که بیشتر راه به سیاست می‌برد تا اقتصاد و مسائل اقتصادی نیست سیاستهای راهبردی می‌خواهد چون تبدیل به یک بحران سیاسی شده است.

سینا دشتی: با بخشی از نظرتان موافق هستم این باندها مافیایی هستند، فقط باند سپاه نیست که مافیایی است بقیه باندها هم با هم هیچ فرق کیفی ندارند، اینکه بتوانند تمام پروسه را کنترل بکنند به نظر من کمی غیر واقعی است، یعنی ما آن وقت رژیم را قوی‌تر از آن چیزی که هست می‌بینیم، این‌ها در چمبره بحران‌های جدی گیر کردنند این را ما که مخالف رژیم هستیم نمی‌گوییم این را محافل مماشاتگران خیلی صریح می‌گویند این رژیم در بحران بسیار جدی است، یعنی اگر تضادی بین روحانی و سپاه است تضاد منفعتی و مافیایی همه‌شان است، ولی اگر بخواهند تمام پروسه را کنترل بکنند غیر واقعی است البته توانمندی سرکوب را دارند و توانمندی دجالگری را دارند تلاش می‌کنند خودشان را با شرائط جدید تطابق بدهند، پیچیده هستند و اصلاً ابلهه نیستند، که بلاهت داشته باشند، خیر آدمهای با هوشی هستند و از منافع‌شان دفاع می‌کنند و با جدیت و تا آخرین لحظه هم دفاع خواهند کرد، بلکه ما می‌توانیم وارد صحنه بشویم و همه چیز را تغییر بدهیم و همه چیز از بالا نیست و از پایین هم هست.

سینا دشتی: با تشکر از ایشان و تصیحح اینکه متاسفانه بخاطر دوری زمانی در لحظه آنجا نبودم یک سری مقالات بچه‌ها نوشته بودند و در کار مطبوعاتی بودیم یاران عزیز بودند و مقوله‌ای بود که باید بطور جدی روی آن تحلیل کرد، در یک کلام تظاهرات هموطنان در سوئد نزدیک به ۶ هفته پیش زمینه ساز اجتماعی یک تنفر اجتماعی از سیاست مماشات بود، وقتی ظریف وارد شد و دولت سوئد این همه ضعف نشان داد و هموطنان اعتراض کردند و بطور دمکراتیک از ظریف پذیرایی لازم را بعمل آوردند املت با تخم‌مرغ و گوجه درست کردند، آنجا یک چرخشی در جامعه روشنفکری و سیاسی سوئد و اذهان مردم و اذهان عمومی رخ داد و همزمان مردم ایران دیدند که تبعیدیان مو سفید چندین و چند ساله مثل جوانان شورشی ایران یک تاکتیک و یک مسیر دارند و به نحوی از انحاء بحث داخل و خارج جوش خورد، اینکه در هر لحظه این ما هستیم که تعیین کننده هستیم و این ما هستیم که صحنه را می‌چرخانیم.  این باعث شد وزیر خارجه معذرت‌خواهی کند و این ظریف دعوت نکرده آمده است، یا خودش را به ما تحمیل کرد، ظریف هم ماهیت حزب‌اللهی و فاشیستی خودش را در این جلسه به روشنی نشان داد که ما اینها را زنده زنده خواهیم خورد، و اینها اگر پایشان به ایران برسد یک روز هم دوام نخواهند آورد، یعنی این وزیرخارجه است که اینطوری صحبت می‌کند، در آن تظاهرات دستآورد قیام مردم ایران یک مرحله کیفی بالاتر رفت ، سیاست مماشات مفتضح و منفور شد، حتی بلحاظ سیاسی در سوئد و بالطبع در اروپا مردود شناخته شد.

به نظر من یکی از روزهای پرافتخاری بود که انشاءالله در تاریخ از آن یاد می‌کنند متاسفانه شخصاً در آن لحظات بسیار زیبا نبودم، قبلش در یکسری از کارهای مطبوعاتی بودیم ولی پریشب در خدمت دوستان در استکلهم بودم جای شما بسیار خالی بود و مشاوره خوبی در رابطه با پیروزی مردم ایران داشتیم.

سینا دشتی: سفر ظریف فقط برای این بود که راه تنفس رژیم را باز کند،  از داده‌های سیاسی می‌توان نتیجه گرفت در یک کلام شکست خورد و چیزی دست رژیم نگرفت.

سینا دشتی: بله صحت دارد و با وزیرخارجه فرانسه در حاشیه کنفرانس جی ۷ دیدار کرده، ولی به نظر من این بیشتر از زاویه استیصال و آویخته شدن به درب امامزاده اروپا و فرانسه است، که شاید راهی را برایش بازکند که شکافی بین جبهه اروپا و امریکا باز کند، تا اینکه این یک مفر و یک مجرای تنفسی برای او فراهم بیاورد، تا الان که اخبار را دنبال می‌کردم فرق کیفی در این قضیه ایجاد کند، بیشتر ضعف رژیم را نشان داد، بیشتر خالی بودن تبلیغاتش که ما ایستادیم ما مقاومت می‌کنیم و ما هستیم، بیا ما آتش می‌زنیم، مشخص شد خیر، وضعیت اینها بسیار خراب است و در بین مردم جایی ندارند، فقط مجبور هستند با آویزان شدن به قدرتهای استعماری خودشان را بر سر قدرت نگه بدارند، این هم به نظر نمی‌آید که راه حل قالب باشد و از آنها مسئله‌ای حل کرده باشد.

بازار سیاست بین‌المللی همه چیز در آن هست، ولی ما هم در همین سوئد و هموطنانمان در نروژ به او ثابت کردند که حرف مردم ایران را مقاومت ایران می‌زند، جهان را مجبور می‌کنند آن حرف را گوش بدهد به این سادگی‌ها نیست برای مردم ایران هر کاری می‌خواهند انجام بدهند،